Hoàng-Ân
ĐỊA-THẾ BA MIỀN VIỆT-NAM: SÔNG NGÒI: NAM-VIỆT
NAM-VIỆT: Sông Cửu-Long: Nam-Việt nhiều sông hơn cả, ngoài nhưng¬ con sông chính còn có rất nhiều kinh rạch. Hai con sông chính là Cửu-Long và Đồng-Nai. Sông Cửu-Long bắt nguồn từ Tây-Tạng (3.000 m) chảy qua bốn quốc-gia, Trung-Hoa, Ai-Lao, Cam-Bốt, và Việt-Nam: chảy vào Việt-Nam bởi giòng Tiền-Giang ở Tân-Châu và Hậu-Giang ở Châu-Đốc. Sông Cửu-Long dài đứng hàng thứ sáu của thế-giới. Phù-sa nuôi đồng ruộng và bồi đất thịt hàng năm lấn bờ biển ra biển. Sông Cửu-Long có nhánh Tiền-Giang qua Tân-Châu, Hồng-Ngự, Kiến-Phong, Sa-Đéc, My¬ Tho, Vinh¬ Long; Hậu-Giang qua Châu-Đốc, Long-Xuyên, Phong-Dinh, Vinh¬ Bình. Cuối-cùng, Cửu-Long-Giang chảy ra biển Đại-Thành với chín cửa sông: cửa Cổ-Chiên, Cung-Hầu, Hàm-Luông, Ba-Lai, Tiểu và Đại, Định-An, Ba-Thác, và Trần-Đề.
Sông Cửu-Long đem phù-sa mầu-mơ¬, phì-nhiêu vào đồng-điền Miền Nam, đồng-thời là vựa cá của Đông Nam Á-Châu: cá từ Biển Hồ Chùa Tháp vào Việt-Nam. Tại phía Hồng-Ngự cá nhiều đến độ cứ đem thùng ra rạch mà múc cá; cá tươi để nấu nướng, làm mắm mà còn dư đến nôi¬ đem bón vườn, đất. Cửu-Long-Giang có hai mùa nước: nước dâng và nước hạ. Mùa nước dâng khởi từ tháng ba cho đến tháng chín; mùa nước hạ từ tháng mười đến tháng hai. Sau môi¬ trận lụt, Cửu-Long-Giang chỉ làm đồng ruộng thêm mầu-mơ¬. Về mùa nước, từ Mộc-Hóa tới Vịnh Xiêm-La, Châu-Đốc tới Cần-Thơ bị lụt; nhưng vì nước dâng chậm nên không hư-hại nhiều như lu¬ lội hàng năm ở Miền Bắc và nhất là Miền Trung.
Nguyên¬ Hiến Lê đa¬ viết về giòng Cửu-Long-Giang:
"Các anh có nhận được tôi không? Tôi là sông Cửu-Long đây mà! Tôi với tổ-tiên các anh vốn có
duyên tiền-kiếp, kẻ Tây, người Đông.
"Từ một miền kỳ-bí trên cái nóc địa-cầu, nơi có tuyết phủ, có Phật Sống, tôi băng băng chảy
qua nhưng¬rặng núi trùng-điệp ở Trung-Hoa, nhưng¬ khu rừng âm-u ở Miến-Điện, tôi uốn khúc
ôm nhưng¬ Chùa Tháp ở Luang-Prabang, hòa tiếng róc-rách của tôi với tiếng khèn, hoặc ầm ầm
từ trên cao mấy trăm thước đổ xuống thác Khone, vờn nhưng¬ mỏm đá ở Krau-Chmar,
phản-chiếu cung-điện của Miên-Hoàng rồi lặng-lờ tới đây, len-lỏi trong nhưng¬ vườn xoài,
vườn mận.
"Không phải tôi mới tới đây đâu. Tôi đa¬ tới từ mấy vạn năm trước, hồi mà miền này còn là biển
khơi, có cá kình, cá ngạc. Tôi tới và chờ-đợi tổ-tiên các anh vì biết trước tôi với dân-tộc
Việt-Nam tất có ngày hội-ngộ trên đất này. Trong khi chờ-đợi, tôi xoi mòn đất đá của năm xứ,
từ Tây-Tạng đến Cao-Miên, cho hóa ra phù-sa bồi-đắp Nam-Hải thành cánh đồng phì-nhiêu này
để tặng dân-tộc các anh đấy.
"Công-cuộc bồi-đắp gần hoàn-thành và hai trăm năm trước, tổ-tiên các anh đa¬ tới.
Cái ngày gặp nhau đa¬ vui làm sao! Trăng cung¬ vằng-vặc như đêm nay. Tôi dưng lên vô¬
vào chân họ, róc-rách để ru họ. Họ cúi xuống múc tôi, vừa uống vừa rửa mặt.
Có nhưng¬ ông già tóc bạc phơ, ngâm thơ chào tôi; có nhưng¬ chàng thanh-niên múa gươm
hứa với tôi se¬ đổ máu để giư¬ gìn công-phu tôi là nhưng¬ cánh đồng này.
"Song của càng quý thì càng có nhiều kẻ tranh-dành. Tổ-tiên các anh đa¬ phải hy-sinh
rất nhiều nên mới không phụ công-phu trong mấy vạn năm của tôi. Khéo mà giư¬ lấy nhé!
Rán mà giư¬ lấy nhé!
Khó-khăn bực nào, hê¬ biết đoàn-kết là sống.
Đừng bao giờ để người ta chia-re¬."*
..............................................................................
*Nguyên¬ Hiến Lê: "Mười Ngày Trong Đồng-Tháp"
http://Trinhnu.net/van/93178
