ĐỊA-THẾ BA MIỀN VIỆT-NAM: SÔNG NGÒI: NAM-VIỆT

........................................... Hoàng-Ân....................

Sông Đồng-Nai: "Nhà-Bè dòng nước chia hai...Ai về Gia-Định, Đồng-Nai thì về..."

Sông Đồng-Nai (650 km) là con sông dài và rộng nhất miền Đông Nam-Việt: Bắt nguồn do Sông Đa-Đông và Đa-Nhim từ cao-nguyên Trung-Việt, chảy qua Lâm-Viên và Di-Linh cao từ 1.000 thước đến 1.500 thước.  Từ Lâm-Viên, Đồng-Nai chảy qua Lâm-Đồng, Bình-Tuy, Long-Khánh, Biên-Hòa; đến Sông Sài-Gòn thì cải-danh thành Sông Nhà-Bè và đổ ra cửa biển Soài-Rạp.

Tại thượng-lưu giòng Đồng-Nai có nhiều đá, nên vào mùa mưa, nguồn nước có nhiều thác nhỏ đổ vào thác cuối cùng là thác Trị-An. Từ Trị-An, Tân-Uyên, Bình-Trước ở Biên-Hòa, Đồng-Nai chia ra làm hai nhánh và chảy quanh xa¬ Hiệp-Hòa trên Cù-Lao Phố, và Ba-Sang, trước chợ Bến Gô¬. Đến xa¬ Phước-Long thì sát-nhập với Sông Sài-Gòn tức Sông Nhà-Bè: Đồng-Nai nhận nước từ Sông Sài-Gòn và Sông Bé bên hưu¬ ngạn và Sông La-Ngà bên tả-ngạn, rồi chảy ra biển ở hai cửa Cần-Giờ và Soài-Rạp.

Ngoài hai con sông chính là Sông Cửu-Long và Sông Đồng-Nai, Nam-Việt còn có nhưng¬ con sông nhỏ nhưng rộng và sâu dùng làm đường giao-thương rất quan-trọng cho nền kinh-tế của Miền Nam, trước 1975: như Sông Bảy-Hạp, Sông Ông-Đốc, Sông Cái-Tầu, Sông Trâm, Sông Cái-Lớn, v. v...

Miền Nam còn có rất nhiều kinh rạch nối nhưng¬ con sông lớn, nhỏ vào đồng-điền, giúp nâng đời sống dân-da¬ thêm thịnh-vượng.