Phần Chú Thích và Lời Bạt của Truyện Thơ :Huyền Trân Công Chúa
Chú Thích :
(1)Năm 1295 Thượng Hoàng Nhân Tôn xuất gia nhường ngôi lại cho Vua Anh Tôn
(2)Năm 1301 Hưng Long năm thứ 9 Chiêm Thành sai Sứ giả sang Triều cống và Thượng Hoàng nhận lời mời của Vua Chiêm sang thăm viếng Đất nước Chiêm Thành .
(3)Pháp Vương :chỉ Phật Giáo,lúc bấy giờ Nước Chiêm coi Đạo Bà-La-Môn là Đạo gốc ,nhưng khi Chế Mân lên Ngôi Vua ,Ông đã đưa Phật giáo lên hàng Quốc giáo .
(Trích Đại Việt Sử Ký Toàn Thư )
(4) Lúc bấy giờ Biên Gới phía Bắc của nước Ta thì thường bị Trung Hoa xâm lược ,còn phía Nam thì bị Chiêm Thành quấy nhiễu ,Ý của Thượng Hoàng muốn giử cho biên giới phía Nam an toàn ,để chú tâm mà đề phòng Phương Bắc xâm lấn .
(5)Còn gọi là Châu Ô và Châu Rí ,kéo dài từ Quảng Ngãi đến Bình Thuận (???)
(6)Tuyên Từ Thái Hậu là Vợ của Thượng Hoàng Nhân Tôn
(7)Tuyên Từ cũng là Em gái Của Khâm Từ Thái Hậu ,Mẹ ruột của Vua Anh Tôn và Huyền Trân
(8)Chế Mân dâng hai Châu Ô,Lý để cầu hôn Công Chúa
(9)Hưng Đạo : tức Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn
(10)Quốc tính :là Họ của Vua ,tức là Họ Trần ,đây là một đặt ân rất lớn đối với Ngươì ngoài Hoàng Tộc .
(11)Huyền Trân được phong là Hoàng Hậu Paramecveri ngang hàng với Hoàng Hậu Tapasi (vợ lớn của Chế Mân)
(12)Chà Bàn:Kinh Đô của Nước Chiêm Thành
(13)Vũ Khúc Hoan Ca :một Vũ Khúc nổi tiếng được múa trong những ngày Lễ Hội lớn ở Cung Đình
(14)Kaping :Đàn một giây ,Campi :Đàn ba mươi sáu giây .
(15)Tapasi ;Hoàng Hậu của Vua Chiêm
(16)Hoàng thúc của Vua Chiêm âm mưu cùng Hoàng Hậu Tapasi giết Chế Mân ,rồi vu oan cho Đại Việt ,sau đó tìm cách giết luôn Huyền Trân và giọt máu còn trong bụng Nàng ...
(17)Hoàng Đế Chế Mân bị trúng tên độc khi Ngài đi săn bắn và băng hà sau đó (năm 1307),lúc ấy Huyền Trân còn chưa sinh Hoàng Tử .
(18)Táng chung :là chôn chung huyệt
(19)Tháng 10 năm 1307 phái đoàn Đại Việt do Thượng Tướng Trần Khắc Chung và An Phủ Sứ Đặng Vân sang Chiêm Thành mượn danh cúng tế Vua Chiêm và sau đó đã đưa được Công Chúa an toàn trở về Đại Việt(trích Đại Việt Sử Ký Toàn Thư)
(20)Câu Chuyện của Công Chúa Huyền Trân đã bị nhiều Sĩ Phu phê phán ,bình luận có nhiều bài thơ châm biếm rất cay độc ....Nhưng theo BT nhận xét ,Huyền Trân vô tội ,Nàng xứng đáng được lưu danh thiên cổ .
(21)Sau khi sinh Hoàng Tử Chế Đa Gia ,Huyền Trân đã xuất gia tu hành ở Núi Hổ Sơn năm ấy Nàng mới 19 tuổi (không có chuyện Huyền Trân tái giá cùng với Thượng Tướng Trần Khắc Chung)(trích Đại Việt Sử Ký toàn thư)
Lời Bạt :
Hy sinh một mảnh nhan hồng ,
Mở mang Bờ Cõi theo Chồng tha phương ,
Ngoảnh nhìn Dãi Đất Quê Hương ,
Nữa thương Non Nước , nữa thương Bạn tình !
(viết xong vào tiết cuối Thu năm Quý Mùi)
Truyện Thơ được viết dựa theo cốt truyện của nhiều câu chuyện ngắn khác kể về "Huyền Trân Công Chúa" do nhiều Tác Giả viết ,có tìm tài liệu tham khảo thêm trong Đại Việt Sử Ký Toàn Thư .
