Nguyễn Thái Học & Nguyễn Thị Giang
Dũng nam, họ Nguyễn tên Thái Học
Liệt nữ, họ Nguyễn tên Thị Giang
Đời trai, dốc lòng vì dân tộc*
Phận gái, bền dạ thác theo chàng**
Hai tám tuổi đầu đã hùng anh
Khởi nghĩa thực dân tuy bất thành
Vị quốc vong thân, đời vang vọng
Trai trung gái tiết, sử lưu danh.
Việt Đường
Phụ chú :
* Ngày 9 tháng 2 năm 1929, Việt Nam Quốc Dân Ðảng dưới sự lãnh đạo của anh hùng Nguyễn Thái Học, đã khởi nghĩa chống thực dân tại Yên Báỵ Cuộc khởi nghĩa không thành, nhưng đã khơi động trong từng con người Việt Nam, nhất là trong giới thanh niên, một tinh thần yêu nước mãnh liệt. Phương châm "Không thành công thì cũng thành nhân" của Nguyễn Thái Học đã như ngọn đuốc sáng, soi đường cho bao thế hệ sau này đạt tới thắng lơi. Ngày 17 tháng 6 năm 1930, Nguyễn Thái Học và 12 đồng chí đã lần lượt kiêu hùng bước lên máy chém với tiếng hô cuối cùng "Việt Nam muôn năm" vang dậy non sông. Năm đó, Nguyễn Thái Học cũng vừa 28 tuổi.
Đương thời, NTH thường có câu nói bất hủ với các đồng chí của ông :
Đại hà chi thanh, nhân thọ kỷ hà? có nghĩa là :
Đợi sông Hoàng Hà trong trở lại, đời người thọ là bao ?
** Một ngày sau khi chồng cùng 12 đồng chí bị xử trảm, tức ngày 18 tháng 6 năm 1930, Nguyễn Thị Giang (18 tuổi) đã quyên sinh theo chồng, để lại một lá thư tuyệt mệnh trong đó có đoạn bà viết :
Sống nhục sao bằng sự thoát vinh
Nước non vẹn kiếp chung tình
.........
Cuộc đời xá kể chi thành bại
Trai trung thì gái phải trinh
29/04/2003
