VIII. MẸ TRÔNG CON MÕI MÒN CON MẮT.

Từ ngày chôn cất ông Hội đồng rồi (tức là Giáo Sư Cung) bà trở về Tân An. Nhờ ngưòi đánh dây thép dùm sang Pháp cho Song hay, rồi cách đó một tháng, ngày nào bà cũng ra lộ ngồi vừa ngó lên Tân An để trông con, ngày nầy sang ngày kia, trông hoài mà chẳng thấy. Thật! Mẹ trông con mỏi mòn con mắt. Mỗi khi có xe trên Tân An chạy xuống thì bà mừng khắp khởi, khi xe chạy qua rồi, mà chẳng thấy con, thì lòng bà lại héo von! Tội nghiệp cho bà Hội Đồng, làm như cã đời bà chỉ có để trông chồng và đợi con mà thôi!


Trông chồng đã trên mười mấy năm trời, vừa gặp chồng mừng chưa phĩ, vui chưa thỏa kế chồng đã từ trần. Bỏ bà ở lại với con, bà lại trông con! Hy vọng vào con bao nhiêu, bà đăm ra lo sợ cho con bấy nhiêu. Đường xa muôn dặm, vượt mấy trùng dương, sông sâu biển rộng biết có phong ba bất trắc chi không?! Càng trông càng đợi bà càng buồn, bà lại nghĩ rằng: Rủi con bà có bề nào thì bà chỉ có chết theo chồng theo con, chớ bà không đủ can đãm để sống với cảnh cô đơn, hiu quạnh một mình nữa.


Cách vài hôm sau vào một buổi trời chiều rất nên thanh tịnh, bà đương tiêm trầu ăn rồi ra ngoài trông con, bà nghe rõ ràng tiếng xe lửa súp lê vang dậy, khi xe qua cầu để xuống ga Tân An. Tiếng xe ấy dường như báo tin mừng cho bà, nên bà lật đật ra đường, linh tánh của bà nó như quả quyết thế nào hôm nay Song cũng về, ngồi chăm chỉ ngó lên ngã tư, bà thấy mỗi vật đều tươi sáng như để chia vui với bà, nào là lũ cày, trở về sau khi cã ngày tay lấm chân bùn, nào là lũ trẻ con lùa trâu về chuồng, với những giọng ngâm nga khi trầm khi bỗng, nào là ác vàng vừa khuất bóng dưới rặng cây xanh, một đàn cò trắng đang bay về tổ, mỗi mỗi việc chi bà thấy đều có tính cách trở về hết, bà nghĩ thế nào Song cũng về.


Rồi tự lòng bà vui lên, niềm hân hoan hiện lên nét mặt, thật là một ngày vui vẻ nhất của đời bà, thình lình bà la lên. Kia rồi! Thế nào Song cũng về với đoàn xe kia, vì bà thấy bốn chiếc xe ngựa vừa quẹo qua ngã tư, tuy cách bà gần hai cây số nhưng bà tập trung cả tâm trí nên bà thấy rất rõ, vì bà quá trông nên cãm thấy chiếc xe chạy quá chậm, bà giận trách xe sao chạy như rùa bò. Nhưng khi xe chạy gần tới bà, thấy sao trên bốn cái xe chẳng có ai hết, chỉ xe trước có hai người ngồi tính luôn tên đánh xe, bà thất vọng nhưng xe chạy vừa gần chỗ bà đứng, thì nó từ từ dừng lại.


Trên xe bước xuống một người thanh niên trắng trẻo, bước lại gần bà vừa dở nón vừa hỏi:Thưa bà, xin bà làm ơn chỉ dùm cho cháu, nhà ông Hội Đồng Lung ở chỗ nào?Bà Hội Đồng nghe hỏi, bà run lên, ngực bà nó nhịp mạnh và bà hỏi lại với giọng run run:Vậy, thầy là ai mà biết ông Hội Đồng.Người thanh niên ấy thưa rằng:Dạ thưa bà! Cháu đây là con của ông tên là Song.Lời chưa kịp dứt, bà ôm lấy Song mà khóc mùi khóc mẫn, chỉ thốt được có ba tiếng'Má đây con'.Má trông con từ tháng rồi, ngày nào má cũng ra ở đây để mà đón con. Song nghe bà nói, cũng khóc ôm bà, Song hôn một cách thân yêu, cũng nghẹn ngào nói chẳng ra lời! Nước mắt lại tràn trề đôi mắt (cái cảnh mẹ thật gặp con, con giả gặp mẹ hôm nay, không ai đoán nỗi, đưa cho tên kép hát nào ở Nam Kỳ nầy cũng không thể đóng được vai tuồng của Song hôm nay).


Sau khi han hỏi, bà mới lật đật đi trước, còn Song theo sau, đến nhà bà hối người nhà ra xe vác đồ của Song vô. Còn Song đi thẳng lại bàn thờ của cha ngồi xuống vịn bà, Song khóc và kể lể đủ điều, lối xóm nghe nói chuyện, đều chạy tới thăm chật nhà, coi Song năm nay được bao lớn. Bà Hội Đồng giới thiệu, cho Song biết những ai, với mọi người, Song đều chắp tay chào hỏi một cách lễ phép theo phong tục của nước nhà.


Cậu mười Xương lấy làm lạ mới hỏi Song.Cháu đi Tây từ hồi còn nhỏ sao cháu nói tiếng An Namta giỏi quá và rành lễ phép của ta như vậy. Bác thấy thằng Hạnh con ông Huyện Tri ở Kỳ Sơn mới đi Tây đâu chừng năm sáu năm, mà về nó nói tiếng An Nam không được rõ. Làm như khó nói và kiếm từ tiếng từ chữ còn nói gì bộ tịch thì như Tây thật.Song nghe nói, bắt tức cười rồi nói rằng:Đó là quân làm phách lối, nó làm bộ như vậy, chớ bác nghĩ coi người Tây họ qua bên mình ở cã đời, rồi họ quên hết tiếng Tây sao. Tiếng mẹ đẻ không bao giờ quên được, huống chi khi cháu đi đã đặng 7 tuổi, lại bên Tây người An Nam mình thiếu gì. Còn lễ phép trường nào lại không dạy, sách luân lý thiếu chi, nhiều người cháu cũng thấy họ gần Tây rồi họ muốn họ như Tây mới tài, họ quên giống giòng của họ, quên luôn cã quê hương của họ nữa. Thưa Bác, thứ quân vong bổn như vậy dầu họ sang hay giàu cho mấy cũng không đáng kể.
Bà con lối xóm thấy Song ăn nói lễ phép, cử chỉ nghiêm trang, đẹp đẽ như vậy, đều khen cho bà Hội Đồng rất có phước. Con một như vậy mới thật đáng là con!

IX. LÊ THÀNH SONG LO NHẬP MÔN THEO ĐẠO, BÀ HỘI ĐỒNG LO CƯỚI VỢ CHO CON.

Sau khi Lê Thành Song về được ít ngày bà Hội Đồng dẫn Song qua Mỹ Tho để thăm Cô và Dượng là vợ chồng ông Cả Minh, rồi bà rủ luôn cã hai đi lên Tây Ninh để cho Song thăm mộ ông Hội Đồng, khi thăm mộ xong rồi thì Song xin nhập môn vào Đạo. Sau đó Bà Hội Đồng và Song xin vào để ra mắt Đức Hộ Pháp, đặng Song lạy tạ ơn người có lòng lo chu đáo mồ mã cho cha, rủi là Đức Hộ Pháp vắng mặt, nên mẹ con ở chơi hai bữa rồi trở về Sài Gòn.

Ông Cả Minh vì không con, nay Song về ông thấy Song tánh tình hiền ngoan, lại sức học cũng khá cao. Ông quá thương nên ông coi Song bây giờ như con ruột của ông, nên vừa về đến Sài Gòn, ông biểu Song dẩn ông đi coi và lựa mua cái xe thiệt tốt đặng ông cho Song. Song từ chối đôi ba phen và viện lẽ rằng:con còn đang trong tang, thêm cha mẹ con trường chay khổ hạnh, con lại dùng những vật xa xí như vậy con không dám. Con mới về, chưa có làm sự chi có ích để vui lòng má con và cô dượng nay lại hoang phí nữa. Thà để cho con làm được có lời riêng rồi con sẽ sắm, nhắm cũng chẳng muộn chi.Thấy sự thành thật của Song, sự tiết kiệm của Song, làm cho ông Cả càng thêm thương mến. Ông nói:Cháu nói vậy cũng phải, nhưng dượng muốn mua cho cháu một cái xe đặng qua lại để giúp đở dượng các công chuyện lớn lao, mà cha cháu bỏ sắp bỏ ngửa cho dượng mười mấy năm nay, cháu đừng ngại. Đời bây giờ trong mọi việc làm ăn cần phải cho mau chóng mới là được, trễ một chút thấy mất lợi nhiều. Vả lại, cháu là một ông Cử Nhơn Luật việc đi lại, giao thiệp, hễ càng rộng bao nhiêu thì cái xe ấy nó sẽ giúp cho cháu bấy nhiêu. Biết suy nghĩ như cháu vậy cũng phải, nhưng tùy người tùy cảnh thì tiểu tiết ấy có thể xá cho được.Ông nhứt định mua một cái xe FORD 8 thiệt tốt cho Song ông mới nghe mặc dầu sự từ chối, của ông là sợ tốn hao của bà Hội Đồng.

Ngày tháng như thoi đưa, Song về xứ chưa được bao lâu nhưng đã gần 9 tháng. Song làm được nhiều việc đáng chú ý. Nhứt là Song thấy làng mình tuy nhỏ. Nhưng nằm giữa tỉnh Tân An, nên Song xin với bà Hội Đồng đứng ra cổ động và tự xuất tiền nhà cất một cái Thánh Thất tuy nhỏ mà đẹp không tốn kém nhiều nhưng có vẻ tôn nghiêm. Từ đó, có lễ bái chi chư đạo hữu đều đến một cách đông đúc và ai nấy đều ngạc nhiên với cách thuyết đạo của Song cho đến đổi chư vị Chức sắc không biết Song học Đạo hồi nào, mà đạo lý rất thông suốt như vậy. Bên ngoài, Song đối đãi bất cứ là ai không phân giai cấp không kiêu vì tài, không hãnh vì giàu. Vui vẻ với mọi người, ôn tồn mà chỉ dẫn cho kẻ lạc đường lạc lối. Nên chi ai ai cũng tắm tắc thầm khen Song thật là con nhà đạo đức. Bên trong Song đối với bà Hội Đồng thật là chí hiếu, lo cho mẹ rất chu đáo, mọi việc nhỏ mọn chi đều hỏi đều xin, chẳng bao giờ Song để cho bà Hội Đồng buồn. Nên bà hết sức thương yêu và cưng chìu Song, với bao nhiêu tình thương bà trút hết cho Song bà tự nghĩ tự vui rằng:Bà rất có phần trong lúc tuổi già nên chi mọi việc trong nhà bà giao hết cho Song, ai hỏi, ai muốn chi bà đều biểu hỏi cậu Cử ấy.

Lẩn quẩn sắp đến ngày làm tuần giáp năm của ông Hội Đồng Lung. Vợ chồng ông Cả Minh về đến, bà con thân quyến tề tựu chật nhà. Không nói ai cũng rõ, hễ có tiền thì đặng hiếu đặng trung không tiền thì mất ngay mất thảo. Nên chi việc tuần tự linh đình, quan khách đông đủ đó là sự thường sau đám làm tuần xong rồi. Song mới mời bà Hội Đồng với cô dượng ngồi lại, rồi Song đem trầu rượu ra làm cho ai nấy ngạc nhiên, không hiểu song muốn nói điều gì. Sau khi rót rượu vào ly rồi, Song mới chắp tay thưa rằng:Hôm nay việc tuần tự của ba con, đã xong vậy con xin má và Cô với Dượng cho con trở qua Pháp đặng học thêm chừng nào đậu bằng Tấn Sĩ con sẽ về con cũng biết hiện giờ một mẹ một con mà bỏ ra đi như vậy thật con thất hiếu với má nhiều, thêm sách có dạy rằng: 'Phụ mẫu tồn bất khã viễn du' nhưng con thấy má còn khỏe mạnh, con đi tiếp tục việc học đây chừng hai năm nữa mà thôi, con sẽ ráng làm, làm sao cho rạng danh cha mẹ, phần tài cho được túc dụng để phụng sự quốc gia, chớ với bằng cử nhân con chưa toại nguyện.

Cha nuôi con cũng căn dặn thế nào cũng phải trở qua. Vậy con xin cô và dượng thương con, cho con gởi má con lại cho cô dượng.Song nói chưa hết lời bà Cả Minh đưa tay khoát lia lịa :không đặng đâu cậu cử ơi, tôi không chịu lãnh má của cậu đâu, mà tôi cũng không cho cậu đi đâu hết. Ba của cậu khi mất có trối cậu không tin hỏi dượng cậu coi, còn học thêm nữa để làm gì, bộ học thêm để làm trạng sư làm quan tòa, để nuôi chị Hội Đồng với vợ chồng tôi phải không. Chị em tôi không cần cậu việc ấy, chúng tôi cần cậu ở gần là hơn. Sự nghiệp của ba má cậu, gia tài của vợ chồng tôi, thiệt là gần hơn năm chục muôn, không đủ cho cậu làm vốn hay sao?ông Cả Minh cũng tiếp lời bà mà nói rằng: Lời trối của ba cháu khi lâm chung hệ trọng lắm! Làm con không được cải di ngôn và Cô Dượng có tính, hễ việc tuần tự giáp năm của anh xong rồi sẽ đem cháu đi coi vợ ở Nam Vang, có nhờ vợ chồng Sĩ Tải Lợi làm mai, cũng con nhà Đạo. Hiện làm tại tòa Khâm Sứ là ông Trần Quang Thới vì có một đứa con gái nên ông kén rễ lắm. Nếu xong việc, thì thêm cho cháu một cái gia tài nữa.

Bà Hội Đồng ngồi nghe mà khóc và nói:Con không thương má sao mà con đành bỏ má ra đi. Mười mấy năm trường đêm trông ngày đợi, tâm huyết khô khan, nước mắt đã cạn vì chồng vì con. Nay cha con mất rồi, đáng lẽ con đừng rời má mới phải. Con xin đi, rồi lấy ai phụng dưỡng má gia nghiệp ai coi, còn cô dượng con ở xa, phải chi gần đây, đường đi về chừng đôi ba ngày thì má cũng chìu con, ngặt đường xa dịu vợi đi về ba bốn tháng trường, má có bề gì con về đến đây mồ lạnh cỏ xanh. Cha con chết con đã không thấy mặt, nay con cũng muốn khi tuổi già, mà cũng đừng gặp mặt con nữa sao.

Những lời can gián, những lời trách móc, những lời thân yêu ấy làm cho Song rất cãm động. Song nói:Con muốn vậy mà má và Cô với Dượng không cho thì thôi, con đâu dám cãi, nhưng việc vợ con xin tạm để lại đó, chừng nào mãn tang ba con rồi sẽ hay, chớ ép con bây giờ con không dám vâng lời,ông Cả Minh nghe Song nói ông cười ngất, rồi ông nói:Cháu nói đều nào cũng phải hết, nhưng cháu nói chưa rõ chỗ chế của luân lý. Cũng như luật pháp có chỗ giảm khinh. Đây để dượng nói cho cháu nghe, như trường hợp của cháu là con một, cần phải nối tiếp tông môn nên việc cưới gả sớm chừng nào hay chừng nấy, đặng sớm sanh con để nối giòng. Câu nệ như cháu sợ mang lỗi về tang chế, phải đợi đôi ba năm nữa, trời mưa nắng không chừng nếu rủi như vậy, lấy ai kế hậu, cháu biết câu: 'Phụ mẫu tồn bất khả viễn du' thì cháu phải biết thất hiếu hữu tam, nhứt là vô hậu kế tự. Sợ việc kia nhỏ, bị việc nọ lớn tội hơn thì mình lựa cái nhẹ chớ! Nên người nào vi phạm trường hợp ấy, được phép âm tang cháu có rõ chưa? Phải chi cháu có anh em đã có con kế tự rồi mình bỏ phép ham cưới vợ sớm thì lỗ lắm người ta cười.Bởi lời ngay lẽ thẳng, nên Song hết dám cãi, mặc tình cho bà Hội Đồng với vợ chồng ông Cả Minh tính sao thì tính. Nên chi việc mai dong không mấy khó, hai đàng đồng giàu có lại thêm đồng Đạo, thật môn đăng hộ đối.

Từ ngày Song đã đi coi vợ cho đến đám hỏi, kế sắp đám cưới không đầy bốn tháng vì hai đàng cũng con một, nên bà Hội Đồng muốn sớm lấy dâu bao nhiêu thì ông Phán cũng thấy rễ sớm bấy nhiêu. lẩn quẩn gần ngày, làm cho hai đàng lo không muốn kịp. Còn tám ngày nữa đám cưới, mẹ con bà Hội Đồng đương lo cất trại thêm, mướn hàng trên Chợ Lớn về để kết bông kết tuội, rước thợ chưng hình tứ linh bằng hoa quả, thiên hạ rần rần từ mai chí tối.

Cảnh nhà giàu cưới vợ cho con khỏi phải nói, lại thêm Song biết cách sắp đặt chưng chế theo tân thời, làm cho thêm phần long trọng. Buổi chiều lối ba giờ hai mẹ con đương nói chuyện, thì có Trùm đem đến một bức dây thép. Song coi rồi cho bà Hội Đồng hay rằng:Đức Hộ Pháp đòi má và con phải về gắp nội ngày mai, đặng Đức Ngài dạy về việc đám cưới sắp đến.Bà Hội Đồng chưng hửng mới hỏi Song tính làm sao. Song cười và thưa rằng:Việc không khó chi, vậy má lo sửa soạn, hễ ăn cơm chiều xong thì con đưa má lên trên ấy nội trong hai tiếng rưỡi đồng hồ thì đến. Xe Ford đi mấy lát, đến trên ấy bảy giờ rưỡi, nghe dạy việc xong khoãng chín giờ trở về dưới nầy, chừng mười hai giờ khuya là cùng. Phải về cho kịp, vì đã cận ngày rồi, phần tụi khách trú ở Chợ Lớn ngày mai họ xuống trước đặng lo sắp đặt việc nấu ăn.

(còn tiếp)