V. MINH OAN.

Sau cuộc lễ ít ngày, ông Hội Đồng (Giáo Sư) xin về thăm nhà, tuy ông và bà cùng đi chung xe mà về. Nhưng chẳng ai rõ đó là hai vợ chồng. Khi về đến Tân An đúng năm giờ chiều, nhưng cũng đợi cho trời sẫm tối ông mới đi về với bà. Tới nhà, chẳng ai hay biết chi hết, chỉ trừ có con nhỏ ở và thằng Sáu Mành ở coi nhà dùm mà thôi. Ông vào nhà, hồi tưởng lại mấy năm về trước cái gia đình nầy, đầm ấm làm sao vui vẻ thế nào, ngày hôm nay, cái cảnh lại biến đổi thành một gia đình lạnh lẽo làm sao, buồn bực thế nào ấy. Ông chép miệng than thầm cho cái kiếp của con người thật như đám mây bay. Ông vì lo suy nghĩ, còn bà thì lo lật đật nấu cơm và đồ chay cho ông ăn một mặt bà biểu Sáu Mành lại mời vợ chồng Thầy Ban Biện Mưu lại cho bà nói chuyện.

Khi có tiếng chó sủa, ông bước vào trong buồng thì vợ chồng Thầy Ban Biện vô đến, bà Hội Đồng chào hỏi, rồi bà Ban mới nói:Tôi nghe bà về tính lại hỏi thăm kế thằng Sáu Mành lại mời. Vậy bà thuật lại cho nghe với, thiên hạ đồn kỳ lễ này lớn lắm. Thiệt! tức vì nghèo phải dư giả thì tôi cũng theo bà đi một chuyến cho biết.Bà Hội Đồng nóiviệc ấy rãnh rồi tôi sẽ tường thuật lại cho hai ông bà nghe một ngày cũng không hết, còn hiện nay thì đi ở lâu hơn, thêm sở phí nhiều nên về tới tôi túng hết sức. Vậy còn hai trăm đồng hai ông bà cũng nhơn trả lại cho tôi xây xài, chớ tiền ấy cũng đã lâu quá rồi mà là tiền cứu danh dự cho hai ông bà, để lâu mích lòng!Thầy Ban mới nói,vậy xin bà thương vợ chồng tôi thế nào cuối năm nay tôi cũng xin hườn lại ít lắm là 100 cho bà xài.Bà Hội Đồng nói:Vì cái thương thầy đó, giúp cho thầy đó mà vợ xa chồng, con lìa cha, mẹ xa con, sự nghiệp suy bại! Khổ sở cã tâm lẩn trí trọn mười năm trời, mà vợ chồng thầy nào có biết!Nghe bà Hội Đồng nói làm cho vợ chồng thầy Ban ngơ ngẩn, chẳng hiểu sao mà bà nói làm vậy. Bà Hội Đồng nói:Thôi! khuya rồi ông bà về nghỉ! Vậy cuối năm thế nào cũng phải trả ít nhiều cho tôi xài đa!

Khi vợ chồng Ban Biện Mưu về rồi thì ông Hội Đồng bước ra với vẻ mặt tươi cười, bà hỏi:Chìa khóa đâu? Ông lại mở tủ đặng lấy giấy cho ông xem.Ông trao chìa khóa cho bà, bà lại mở tủ soạn một hồi, rồi lấy cái giấy vợ chồng Ban Biện Mưu làm khi xưa đem lại cho ông xem. Cái giấy ấy nay đã vàng, chữ đã lu mà còn đọc được, chỉ rằng cái ngày làm giấy ấy đã lâu năm rồi, ông xem kỹ, xem xong rồi tự tính cái ngày làm giấy coi có trùng với ngày thời gian ông ở Mỹ Tho hay không?!. Không còn nghi ngờ gì nữa, ông biết ông đã lầm rồi, nên ông mời bà lại ngồi rồi nói rằng:Thôi! Lỗi ấy ở tôi, tôi không kịp suy nghĩ, nhưng tôi và bà chớ nên ân hận việc nầy, vì nhờ có việc nầy, chúng ta mới gặp được con đường đạo đức. Đó là Đấng Chí Tôn, đã sắp đặt và thử thách tôi và bà. Nghĩ lại giàu mà thiếu đức, giàu ấy không lâu, trước kia tôi và bà chỉ cặm cụi đêm và ngày lo làm giàu, chẳng kể tội lỗi, nên khiến mới xảy ra tai nạn như vầy, nhưng dầu gặp tai bay hoạ gởi, tôi biết con đường đạo đức mà tìm để đi, còn bà cũng giác ngộ mà đi tìm tôi trên con đường đạo đức mới gặp. Đó chẳng phải là việc tự nhiên đâu.Thằng Song tôi, rồi đây nó sẽ nhờ sự tu hành của tôi và bà, sau nầy thế nào nó cũng trở nên con nhà đạo đức.

Bà nghe ông nói đến con bà khóc vùi mà nói:Tại tôi hết, bây giờ làm sao ông gởi thơ cho nó về đặng tôi thăm kẻo tôi nhớ nó lắm, có hình nó gởi về đâu, đưa cho tôi đặng xem coi bây giờ nó được bao lớn.
- Thôi việc đó còn đó, bà cứ ở nhà lo việc nhà đi, yên tâm mà tu hành, tôi thì phải trở về Tòa Thánh để giúp việc đạo cho phát triển thêm. Phần con thì để cho nó học, chừng thành tài thì nó sẽ về, còn đi đi về về làm gì cho mất ngày giờ, đường xa muôn dặm tới lui không phải dễ, thêm tốn kém tiền bạc rất nhiều.
Vậy lâu lâu bà lên thăm tôi, nếu có tin gì về con tôi sẽ cho bà rõ, và tôi sẽ đưa hình của nó họa lại để cho bà một tấm, tôi một tấm, thấy nó cũng đỡ nhớ đỡ buồn.

VI. ÔNG GIÁO SƯ CUNG THẤT LỘC.

Những người hay để tâm đến cuộc đời, kinh nghiệm những ngày qua của đời, thường để lại cho đời nhiều điều rất hay sau khi quá vãng. Cái kiếp con người, khi còn đi trên con đường đời, thường gặp những cảnh buồn nhiều hơn cảnh vui, gặp những sự đau khổ nhiều hơn sự sung sướng, lẫn quẫn, lanh quanh không mấy lúc đã đến con đường cùn của mình mà không hay không biết gì hết.


Như việc của ông giáo sư Cung tức là ông Hội Đồng Lung, từ ngày ông làm giáo viên, thì ông rất lao tâm lao trí, với nghề gõ đầu trẻ, vì ông rất yêu nghề yêu trẻ. Thấy chỗ rất có ích cho đời, mà thường bị đời khinh bạc, người ta coi rẽ cái nghề của ông, nên ông chán nãn mà xin thôi việc trở về lo Hương Thôn, đem chút quyền hành thừa thãi của người ta thí cho để binh vực quyền lợi cho dân, được chút nào hay chút nấy, sức ông muốn thi thố, thế nào cho hơn nhưng quyền cũng bị hạn chế, mà là cũng không thể được, giúp đời không thể được như ý nguyện. Ông cũng chán, nên chi vừa mãn khoá Hội Đồng, ông trở về lo việc gia đình, thấy mọi việc được tươi sáng, việc may đưa đến liền liền, tưởng rằng ông được vui đầy đủ với gia đình, được an nhàn mai hậu với công cán của ông. Nào đâu có dè cái việc không đáng, mà phải làm cho ông đau khổ tâm trí trên mười mấy năm trường. May nhờ Ơn Trên khiến cho vợ chồng ông được tái ngộ một cách bất ngờ.


Minh oan được cho vợ, ông trút được những sự uất ức chứa đựng trong lòng ông từ bấy lâu, mặc dầu ông cố quên. Ông tưởng tượng tương lai của ông sau nầy, sẽ được trùng phùng với một nhà đạo đức. Nào hay 'Thiên bất tùng nhơn nguyện'. Nên chi khi ông trở về Tòa Thánh chẳng đặng mấy năm thì ông mang bịnh nặng. Được tin, bà Hội Đồng và vợ chồng ông Cả Minh lật đật lên thăm ông. Biết không thể sống được, ông trối lại với bà.Sau khi tôi mất rồi, bà nên đánh dây thép cho thằng Song biểu nó phải về, về để lo phụng dưỡng bà, và để trông nom công việc nhà, và để nó giúp dùm Cô Dượng nó, sức nó học cũng vừa đủ, để giúp ích cho quê hương trong muôn một. Tôi mới đặng tin nó vừa đậu Cử Nhân Luật. Còn phần bà, bà cố tâm tu hành, hãy cố tâm dìu dắt những kẻ lầm lạc, độ người tức là độ mình, công quả không biết bao nhiêu là đủ, và bà cũng ráng khuyên con, khi nó trở về hãy noi theo con đường đạo đức mà đi, thi thố việc gì đều phải nhớ rằng: Không ngoài phạm vi hai chữ 'Hành thiện'. Ông nói đủ điều với sự sáng suốt, tâm vẫn tỉnh, trí không mê, mặc dầu ông bịnh nặng.


Trong Đạo tận tâm lo việc thuốc men cho ông, cố cứu ông qua khỏi cơn bịnh nặng, những y sĩ và bác sĩ trứ danh đem hết sở năng của mình để cứu ông cũng vô hiệu quả. Cách sau ba ngày, ông tịch với sự tĩnh táo, khi từ giả lần cuối cùng với những người có mặt tại đây.


Tin ông Giáo Sư Cung mất, làm cho chư đạo hữu tại Tòa Thánh hết sức mến tiếc. Ông Giáo Sư Cung mất là một cái tang cho Đaọ. Nhưng ai nấy đều mừng dùm cho ông, là sau khi làm phép xác, Đức Hộ Pháp cho hay rằng: Ông được đắc Đạo với địa vị khá cao. Nên chi gia quyến ông cũng đỡ buồn. Đám tang của ông Giáo Sư, vì được truy phong chức Phối Sư nên chi được long trọng hết sức, nhứt là sau khi hạ huyệt Đức Hộ Pháp có đọc một bài ai điếu, kể cã công quả của ông với tánh tình của ông, làm cho những người hiện diện đều phải mũi lòng không ngăn được giọt lụy.

VII. SONG BỊ ÁM SÁT TẠI MẠC-XÂY (MARSEILLE).

Nói về Lê Thành Song được ngồi đàm đạo với cha nuôi là ông cựu Đốc Học Solère về việc kỳ thi Cử Nhơn vừa rồi, thì có người nhà đem vào một bức điện tín ông Solère vừa tiếp lấy xem thì ông cũng vừa la lên một cách hết sức đau đớn. Song ôi. Cha con đã chết rồi. Song lật đật chụp lấy điện tín xem xong, liền ngã ngửa trên divan mà khóc ngất.


Ông Solère hết sức an ủi, nhưng Song cũng không nguôi mà than rằng:Từ ấu chí trưởng nơi xứ lạ quê người, con mong hết sức mong cái lời cha hứa, là sau khi con thi đậu Cử Nhân rồi, cha cho con về để thăm cha mẹ con bên ấy. Nên chi con cố gắng học hành, bất kể ngày đêm, nào dè đâu, con vừa toại kỳ sở nguyện, tính xin cha để về thăm quê cha đất tổ, vì đã mười mấy năm cách biệt, con đau đớn nhất! Con là đứa con một trong gia đình mà khi cha con mất con không được thấy mặt. Con tưởng cố học cho thành tài, đặng làm vui lòng cha mẹ, làm rạng danh cho Tổ Tiên, nào hay con vừa tính để đi về quê hương mà thăm cha mẹ, thì cha con đã vội theo ông bà mà về quê kiểng trước.Thằng Song than và khóc! Ông Solère cũng khóc theo và nói:Thôi con hãy lo sửa soạn, cha đi lo giấy tờ đặng cho con về kỳ tàu tới đây cho kịp. Con buồn cũng phải, nhưng còn mẹ con đó, con còn phải xử phải lo, con phải tự nghĩ và tự an ủi lấy. Đời ai cũng phải đi đến chỗ ấy không sớm thì muộn, không sao tránh đặng. Khi mẹ nuôi con mất, cha cũng đau đớn vậy, nhưng biết làm sao. Thôi! Con hãy cố gắng mà giãm bớt ưu phiền.


Cách sau hai ngày, giấy tờ ông Solère đã lo xong, còn Song cũng lo sắp đặt quần áo, sách vở vào rương để trở về xứ cho kịp kỳ tàu tới, thình lình có Nguyễn Văn Thai tới thăm mới hay tự sự, Nguyễn Văn Thai đây là ai, Thai là con của một người bồi Annam theo chủ sang Pháp, mồ côi mẹ khi còn tại nam kỳ. Qua Pháp chẳng được bao lâu, cha của Thai cũng mất luôn, người Chủ mới thương Thai là đứa mồ côi nên nuôi làm con nuôi, cho đi học tử tế, được tánh minh mẫn nên chi học hành không kém ai, đồng học một trường với Lê Thành Song và cũng đậu tú tài nhị cấp. Trong một trường hợp hết sức ly kỳ là cái ngày Song hay cha chết, thì Thai cũng mất cha nuôi vì một tai nạn xe hơi, Thai buồn tình đến thăm Song và trách sao Song không đến nào dè gặp Song cũng đồng cảnh ngộ với mình.


Trong một trường hay một lớp, có nhiều học sinh tin yêu với nhau như anh em, như trường hợp Song và Thai cũng không lạ, chỉ có một điều Song và Thai chẳng phải là bà con hay anh em ruột thịt chi cã, mà hai người giống nhau như một, giống nhau đến đổi người ngoài ta tưởng hai người đẻ song thai nên mới đặt tên như vậy. Lạ hơn nữa, hai người lại thân, yêu nhau như tình thủ túc cho đến đổi cách ăn cách mặc hai người cũng muốn sắm cho y nhau. Bởi vậy, một lần ngày kia Song vừa chụp hình, tính gởi về cho ông Hội Đồng. Có Thai đến thăm chơi rồi về, thuận đường đi ngang nhà dây thép, Song mới mượn Thai gởi dùm. Vì cắc cớ, Thai lại chẳng gởi cái hình của Song, mà lại gởi cái hình của mình về bên Nam Kỳ. Song cho Thai hay rằng: Mình sắp trở về Nam kỳ trong tuần tới. Thai tỏ sắc buồn và nói,nếu anh có về cho em theo về với vì hiện tại em không còn ai châu cấp cho em nữa. Về bên ấy em kiếm công ăn việc làm và được gần anh luôn.Song nói:Không, anh còn về trở qua nữa vì cha nuôi của anh biểu phải học thêm nữa. Vậy anh cậy em một điều. Khi anh về rồi, em hãy sớm thăm tối viếng cha nuôi anh. Anh sẽ nói cho ông hay, nếu em muốn về ở đây cũng được. Nói cùng mà nghe, nếu anh tính chẳng trở qua nữa, anh sẽ gửi thơ và tiền cho em về theo sau cũng không muộn.Thai bằng lòng! Nhưng xin Song cho Thai đưa xuống đến Mạc-xây (Marseille), hễ Song xuống tàu rồi thì Thai sẽ trở lại.


Qua tuần sau, Song và Thai đã đến Mạc-xây thì vừa chiều, hai người mướn phòng trọ xong rồi mới đi dùng cơm, sau bữa ăn, Thai mới nói với Song,kỳ tàu nầy có anh Nguyễn Thanh Tòng bạn của tôi cũng về Nam. Vậy trời còn sớm tôi và anh ra đó chơi, sau tôi giới thiệu với anh đặng xuống tàu biết nhau, trò chuyện cho đỡ buồn với cuộc hành trình cã tháng.Song nói:Anh chẳng vui gì mà đi chơi, trông cho mau tới sáng mai xuống tàu cho rồi. Nhưng đã là bạn của em tức là bạn của anh vậy, có đi thì đi đặng về cho sớm.Hai người mới thuê một cái xe taxi để đi. Chừng ra tới ngoài thành theo đường Thai nói, thì ra là một chổ vắng vẻ sầm uất, xa xa mới có một ngọn đèn. Xe ngừng lại hai người xuống đi bộ đặng dễ kiếm số nhà. Đi chừng 50 thước, Thai làm bộ vấp để đi sau, thình lình và lẹ làng Thai nhắm giữa vai Song mà đâm xuống một dao lút cán. Song té sấp xuống, Thai vừa lấy bóp và giấy tờ của Song bỏ vào túi, thì có người ôm chặc lấy Thai và la lên, nhưng la chỉ được có một tiếng, vì sẳn dao trong tay, Thai đâm vói lại phía sau mấy nhát, làm cho người ôm Thai phải buông ra và té ngữa dưới đất. Thai cúi xuống xem kỹ lại là tên Chauffeur xe taxi.


Tại sao người Chauffeur lại ôm Thai mà phải chết oan như vậy. Chắc cậu thấy hai người xuống xe đi bộ, sợ không trả tiền xe mà đi luôn, nên anh ta sẽ lén đi sau. Chừng anh ta thấy Thai giết người một cách dã man như vậy, động lòng trắc ẩn anh tính ôm mà bắt thủ phạm. Không dè anh chết oan với mủi dao cay nghiệt của Thai. Sau khi hành động hết sức tàn nhẫn, Thai thấy Song và tên Chauffeur hết thở, mới trở lại xe mở máy trở về, tới chỗ vắng đậu xe lại cởi áo ngoài có dính máu bỏ lại trên xe, rồi Thai thung dung trở về phòng.


Khuya 5 giờ Thai xuống Tàu trở về Nam, lòng tràn đầy hy vọng với cái gia tài của Song, vì Thai đã hiểu rõ gia thế của Song là vì vô tình trong tình bạn thân thiết, Song đã thật tình kể cho Thai bạn mình nghe. Song chẳng tiếc lời và đâu có dè việc ra đến đổi.

(còn tiếp)