HOÀNG-ÂN: Thuở Ấy Bâng-Khuâng
Ái-Vi ngồi đợi Thúy dưới giàn hoa Bông Giấy trước hiên nhà. Trong không-gian yên-tĩnh của buổi trưa xóm ngoại-thành chỉ có tiếng nắng phủ nhẹ những mái nhà, tiếng gió thoáng đến giữa trời, tiếng lá hoa lao-xao động êm trầm trong từng cơn gió thoảng, và xa xa tiếng chim bồ-câu ù ù đang ôm-ấp ru nhau vào giấc ngủ trưa.
Vi ngồi trên chiếc ghế đu sơn đủ mầu tươi đậm. Cô bé nữ-sinh Nữ Trung-Học Chi-Lăng Một đồng-phục áo dài trắng trông mềm-mại và mát như một bài thơ hoa Ngọc-Lan. Nàng vừa gội đầu, tóc còn thơm hương bồ-kết, vỏ bưởi và chanh. Tóc của nàng mới khô, chải ngôi giữa, buông thật nhẹ và mềm xuống, ôm bâng-khuâng khuôn mặt bầu của nàng. Vi ngồi, cặp sách đặt bên cạnh. Áo lụa, tà khép-nép, ống quần sa-tanh trắng mướt phủ lượt-là đôi bàn chân hồng mang săng-đan quai trắng ôm ôm. Nàng ngồi thơ và ngọt-ngào như một bài thơ lục-bát. Buổi trưa lặng-lờ mang hoa nắng và gió đến cho rung-động vần thơ.
Vi ngồi giữa hơi thở đất trời. Mây trắng trôi trên trời cao. Nàng ngồi mầu trắng như một búp Ngọc-Lan làm đẹp giữa đời. Nàng vừa mười sáu tuổi, mắt nâu hiền-lành, môi hồng cánh sen. Ái-Vi đang ngồi nghĩ thơ và mơ-mộng. Cuộc đời là con đường rộng thênh-thang, nắng mới cùng cây lá mầu xanh đang chờ chân nàng thả chậm ước mơ. Cuộc sống một ngày là ước mơ, là thơ ru nhạc. "Ta thấy một đàn bươm-bướm mỏng đậu vừa cây phượm nở trăm bông. Các em nằm ngủ tình như cũng đang mơ cắn khẽ một bông hồng." Vi đọc thầm mãi câu thơ ấy mà không hiểu vì sao. Chợt buổi sáng nay Vi đang nhặt rau ngót nấu canh, những câu thơ của Lê Thụy Vi thấm vào trong trí của nàng và nàng không sao ngừng nghĩ đến chúng. Mùa Hạ sắp đến rồi. Bài vở, thi-cử lại bù đầu. Nhưng cây Phượng sau nhà vẫn chưa rụng lá để chờ hoa nở. Vi khẽ đọc, "Đang mơ cắn khẽ một bông hồng." Nàng biết nàng đang đổi khác. Vi thấy lòng mình lạ-lùng, như rung động bâng-khuâng, như thẹn-thùng khó hiểu. Nàng mỉm cười một mình thật e-ấp vì chợt biết mình đang nghĩ đến một chàng trai lạ. Anh chàng học lớp Đệ Nhị trường Võ Trường Toản hay đến đón em học trường tiểu-học bên kia sân. Nữ Trung-Học Chi-Lăng Một trước kia gồm cả tiểu-học lẫn trung-học vừa ngăn hai. Vi hay cười với một cô bé học lớp Tư hay ngồi ăn tầm-ruộc một mình đợi anh trai đến đón. Và một hôm cô bé ngồi sau lưng anh trai trên chiếc xe Suzuky vẫy tay cười gọi Vi. Anh chàng nhìn Vi cười. Hôm nay Vi nghĩ đến nụ cười ấy với một cảm-giác là lạ xao-động.
--- Rồi nhé, bắt quả-tang nhà ngươi, nhé. Lại mơ-mộng rồi, nhé.
Thúy đến tự lúc nào, tựa cổng lém-lỉnh nhìn Vi. Tiếng Thúy cười trong và dễ thương như tiếng lá vỡ.
---Eo ơi, hôm nay con bé trông xinh quá. Bé mới gội đầu thơm quá.
---Thúy nói to quá. Nói nhỏ nhỏ thôi. Mẹ đang ngủ giấc trưa.
---Và để cho nàng thơ đừng hoảng-sợ mà bay theo mây trắng, bỏ Ái-Vi một mình mơ-mộng một mình, phải không?
---Ấy, xem ai đang làm thơ kìa.
Thúy nheo mắt cười với Vi và kéo tay Vi đứng lên đi ra cổng. Cài cổng xong, Vi nắm tay Thúy đi đến trường.
---Sao hôm nay mày đẹp thế? Hình như đứa nào hay mơ-mộng mà lại đang nghĩ đến một chàng nào thì đẹp hẳn ra, như Ái-Vi cuả tao, hôm nay.
---Hở? Không có đâu. Thúy đừng có nói nhảm nữa.
Vi im-lặng nhìn đàn gà con vàng óng bé tí đang chạy loăng-quăng theo chân mẹ gà mái dầu quanh một bụi tre. Không hiểu tại sao gần đây Vi ít nói hẳn đi, và luôn nghĩ-ngợi bâng-quơ.
---Mày chẳng nói chuyện nhiều với tao nữa. Dạo này mày sao ấy, làm tao phát rầu.
---Ừ, thì trời lúc mưa, lúc nắng. Tao phải lúc thế này, lúc thế kia chứ Thúy.
---Nói vậy chứ dạo này tao cũng hay buồn vẩn-vơ.
---Thì người ta vẫn bảo tuổi của mình là tuổi mộng-mơ. Mơ mộng thì hay buồn vẩn-vơ.
---Thích chứ, Vi nhỉ?
---Ừ, có lúc như bay-bổng. Có lúc đầm xuống, ngồi yên mà buồn lạ, buồn lùng. Buồn không nguyên-cớ. Có lúc thấy nỗi buồn trải dài trước mặt thênh-thang vô-tận như một con đường mất hút đằng xa. Con đường thật rộng và vắng.
Hai người bạn gái nhìn nhau cười thông-cảm như mắc-cở. Nỗi buồn một thoáng bỗng tan. Hai cô lại dòn tan những câu chuyện trường lớp, bạn-bè, thầy cô khó, dễ. Đến một khu vườn có bà cụ ngồi bán mận, hai cô dừng mua mận. Vừa đi vừa ăn mận chấm muối ớt và nói chuyện phiếm. Bình-thường và ngây-thơ như tuổi mộng-mơ mùa chớm lớn.
Chuông reo tan học. Lớp 11A3 ồn-ào như chợ vỡ. Bẩy mươi hai cô nữ-sinh là bẩy mươi hai đề-tài, bẩy mươi hai tiếng cười nói nhỏ to, hẹn-hò, gọi nhau. Thúy ngồi bàn thứ năm gần cuối lớp. Vi ngồi bàn thứ hai bên phải của lớp. Nàng đang im-lặng nghe Phượng nói về "anh chàng mới quen của cô".
---Thành hiền lắm. Anh ấy thi đậu Tú-Tài toàn-phần hạng Bình nhưng nhà nghèo nên đi lính. Anh ấy cao và đẹp trai. Hôm nay anh ấy đến đón tao. Mày đừng trêu tao, nhé. Nhớ đừng nói với Thúy vội. Nó lém lắm. Thúy mà có đà thì tao chỉ có khóc vì thẹn.
---Sao mày biết là tao sẽ không trêu mày?
---Thôi đi Vi. Tao tin mày nên kể cho mày.
---Nói vậy thôi. Tao dễ chịu mà. Cứ mỗi ngày một gói cam-thảo Nguyễn Bỉnh Khiêm, nhé.
Vi choàng tay qua vai Phượng. Phượng cười, mắt long-lanh nhìn ra ngoài sân nắng chật những nữ-sinh tuyền mầu trắng. Cái nhìn xa-xăm như đang bỏ vùng trời hồn-nhiên phía bên này. Môi cười của Phượng thật say như ngây ngây tuổi lớn. Nhưng Vi biết Phượng đã biết buồn lo. Vi nắm nhẹ tay Phượng. Nàng tự hỏi không biết cái thế-giới bên kia mà Phương đang bước vào nó như thế nào? Trong hạnh-phúc có hoang-mang?
---Ê, sao lại nắm tay, nắm chân tình thế. Tao ghen bây giờ.
Thúy bao giờ cũng là con bé nhộn và vô-tư nhất bọn. Phượng đưa tay nựng cằm Thúy.
---Mày như em bé ấy Thúy.
---Em bé thì được vòi, mày không biết sao?
Ba người bạn gái nắm tay nhau rồi len vào sắp hàng ra về. Hành-lang hẹp, sắp hàng tư không có chỗ nhích. Cả một vùng con gái cười nói vui như hội. Nắng buổi chiều vàng hanh dưới sân chơi. Hoa Cườm-Thảo-Vàng đang kết nụ còn xanh như lá. Nhìn từ bên ngoài chẳng ai biết được bao nàng con gái áo trắng vạt mơ là bao nỗi buồn vui kết chớm. Vi đứng lặng-thinh và khi dòng nữ-sinh chuyển-động nàng để mình trôi theo dòng suối trắng rộn-ràng ấy. Ái-Vi nhìn xuống những hàng cây xôn-xao đón ánh nắng đổ lên sáng lấp-loáng. Giữa con đường mở ra từ cổng sau, Vi nhìn lên, mây trôi che mất khung trời xanh. Phượng đang chờ Thành ở một chỗ nào đó ở cuối con đường cây lá. Thúy đang len mua hai bịch chè đậu trắng nước dừa. Vi lạ-lùng khi cảm thấy lòng nhẹ tênh trống vắng. Nàng nghe-ngóng và biết mình đang đổi khác, như quả đất đã quay hết một vòng quanh trục của chính nó và bắt đầu một vòng quay khác. Mỗi vòng quay là một ngày không giống như nhau. Mỗi ngày mới có những đổi thay, có những bắt đầu đem đến sự trỗi lớn. Vi không buồn, không vui. Nàng nhìn Thúy đang cầm hai bịch chè hí-hửng đi đến, mỉm cười vô-tư như nắng bỗng sáng khi bờ mây trôi qua. Hai đứa đang đứng ăn chè, bên kia đường anh chàng có nụ cười thật tươi hôm nọ đang tần-ngần nhìn Vi, cười rất đẹp.
Tháng Sáu Phượng bỏ học. Gia-đình Phượng khám-phá ra chuyện của Phượng với Thành và bắt nàng bỏ học lập gia-đình với Thành. Thúy càu-nhàu, "Họ điên rồi." Nhưng Thúy không nghĩ đến vấn-đề là gia-đình Phượng nghèo và có những bế-tắc trong cái nhìn về cuộc đời. Hai đứa bớt vui vì bộ ba thiếu Phượng. Phượng hiền, ít nói và hay thẹn. Nhưng thiếu mất con bé bạn ấy Thúy kêu lên, "Thiếu con Phượng tao chán quá, như ăn phở không chanh, không hành, không ngò." Vi trầm-lặng hẳn đi và người lớn hẳn ra. Chỉ vài tháng nàng không còn như xưa nữa. Thúy than, "Con Phượng thì biệt tăm. Vi thì khác hẳn như người lạ. Tao chẳng biết làm sao cả."
Và tháng Sáu, một con chim lạ từ vùng biển xanh cát vàng bay về mở cửa lòng mộng ước của tim Vi rồi đậu xuống thật nhẹ-nhàng. Vi đã biết nhớ, biết mong, biết run-rẩy ở cái nhìn, giọng nói. Nàng đã khóc, đã cười, đã hoang-mang biết bao nhiêu.
Hoa Phượng đã nở. Rồi tháng Bẩy. Ve sầu than rền-rỉ đất trời. Cuộc chơi kết sớm vội-vàng, tan vỡ như những mối tìn son trẻ. Con chim lạ bay sang một chiếc lồng bên kia khu vườn hoa hồng lòng Vi. Vi có đến thăm trường vào ngày nghỉ hè vắng lặng. Ngôi trường đứng im nghiêm-trang. Nắng nhạt-nhoà ướt cổng trường và sân chơi. Lớp học im vắng. Hoa lá thì-thầm không rung động những vần thơ lục-bát và tứ-tuyệt ngây-ngô. Vi ngậm-ngùi thở dài. "Tháng Sáu học trò nghe tiếng cuốc...Tội tình một lũ mới yêu-đương...Có mối tình con thơm giấy mực...Chết non như cánh Phượng bên đường." Vi đứng trước cổng trường, áo mầu hoàng-yến. Nắng khóc trên vai nàng nỗi buồn nhỏ tạm bợ tuổi mới lớn. Vi nhìn trường của mình. Thu vào, nàng sẽ là một nữ-sinh Đệ-Nhất. Còn một năm nay nữa thôi là sẽ hết thời nữ-sinh áo trắng lụa-là. Rồi sẽ bỏ trường. Bạn-bè chia xa mấy ngả. Kẻ lên, người xuống cuộc đời. Vi tựa vào lan-can mầu xanh, quay lưng lại phía trường lớp và sân chơi. Nàng không biết dùng lời gì để tả cái cảm-xúc trong nàng ra sao nữa. Từ khi cảm thấy mọi thứ trên đời này đều là tạm-bợ, nàng không còn tin vào những danh-từ đặt tên cho xúc-cảm. Vi chợt thấy trải dài thênh-thang như dòng nước tung rơi chảy tràn vì chiếc ly đựng nó vừa mới rơi vỡ. Nàng ngâm những câu thơ buồn của nhà thơ có tên như nàng..."Ta bỏ ngôi trường và sách vở...Sáng lên nằm ngủ giữa rừng sao...Một phút bình yên ta đã ngỡ...Chết mê trong triệu tiếng ve sầu."
Mùa Thu. Ngày tựu-trường là hôm nay. Vi đến trường một mình. Thúy học Ban C đã chuyển sang Trưng-Vương. Phượng giờ không biết ra sao? Còn Vi vẫn đồng-phục áo dài trắng, vẫn săng-đan quai nhỏ khép vào chân, vẫn mũ trắng rộng vành. Chỉ có mái tóc cắt ngang vai nói lên bao thay đổi. Về học một mình, ngậm-ngùi. Nhìn những cô bé học lớp Sáu mới vào, mắt trong, môi hồng, giờ ra chơi còn buộc vạt áo chơi U Bắt Mọi và nhảy dây, đang sắp hàng ra về. Vi thấy mình muốn khóc. Tiếng ve còn rời-rạc buông lung như níu kéo một thuở gây mơ.
Vi đứng nán lại khi trường đã vắng-lặng bóng áo trắng và những tiếng cười vui. Con đường nhỏ đầy xác những quả Cườm-Thảo-Vàng có cánh xoay tròn khi rơi vào trong gió. Vi bước về. Con đường bỗng dài hàng cây rơi thưa-thớt lá, bỗng dài sói đá dưới bước chân. Một viên sỏi nhỏ vướng ở lòng bàn chân đau đau. Dựa người vào một thân cây, nghiêng bàn chân cho viên sỏi rơi ra, người thiếu-nữ thấy mắt cay cay. Đằng trước mặt, thật xa ở đầu đường, bóng hai cô bé chụm đầu thì-thầm với nhau, tay cầm những chùm hoa hái trộm. Lòng Ái-Vi thật buồn, buồn hơn là nắng xế. Ôi, thuở ấy quá bâng-khuâng. "Các bé hồn thơm như áo lụa...Bãi trường về có nhớ mênh-mông? Nhìn xác con ve sầu lột vỏ...Bé ơi, ta cũng rất đau lòng."