Giai thoại về chữ
Năm ấy triều đình mở khoa thi, các thầy đồ nhiều phen bút nghiên lều chõng, lảo đảo trường ốc vẫn chưa đỗ đạt gì, nay lại lục tục kéo về Thăng Long dự thi. Gặp nhau, tay bắt mặt mừng, họ rủ vào quán thịt chó gần phường Bích Câu để nhậu. Rượu vào, lời ra, thi văn bốc lên hừng hực, chuyện trò râm ran như pháo nổ. Một ông thầy bắt đầu kể truyện Nguyễn Hiền đời Trần mới 11 tuổi đã đỗ trạng nguyên, bị vua chê không biết lễ đuổi về. Sau sứ thần Trung Hoa sang đưa cho bài thơ đố nguyên văn như sau :
"Lưỡng nhật bình đầu nhật
Tứ sơn điên đảo sơn
Lưỡng vương tranh nhất quốc
Tứ khẩu tung hoành gian"
dịch nghĩa là :
Hai mặt trời bằng đầu
Bốn non điên đảo non
Hai vua tranh một nước
Bốn miệng dọc ngang vùng
Cả triều thần nghệch mặt ra không hiểu ý gì. Cuối cùng nhà vua phải sai người đi rước Trạng về giải. Trạng Hiền chỉ xem qua bài thơ rồi trả lời ngay :
"Hai nhật bằng đầu thành chữ điền
Bốn sơn ghép lại vẫn y nguyên
Hai vương nghiêng ngửa cùng như thế
Bốn khẩu liền nhau cũng chữ điền
đều là chữ "điền" cả!"
Vua quan bấy giờ mới vỡ lẽ ra. Sứ thần nhận câu đáp của Trạng phải chịu phục.
Các thầy đồ khác gật gù khen :
_ Kẻ đố đã giỏi mà kẻ giải được còn hay hơn hàng mấy bậc! Rõ là nước ta thật lắm anh tài xuất thiếu niên!
Anh hàng thịt chó ngồi hầu rượu nghe lỏm cũng ngứa ngáy góp lời :
_ Các thầy đây hay chữ quá, vậy tôi xin đố các thầy :"Lưỡng nghệ lưỡng biên, thượng khuyển hạ hoả" là cái gì?
Các thầy đồ nhìn nhau, suy nghĩ nát óc vẫn không biết có chữ gì mà hai bên là 2 chữ "nghệ", trên có chữ "khuyển" và dưới có chữ "hoả". Sau cùng họ phải chịu thua, nhờ anh hàng thịt chó giảng giải.
Anh ta tủm tỉm cười đáp :
_ Thưa, là chữ "chó thui" ạ! Tôi kẹp hai lát nghệ hai bên rồi để lửa (hoả) ở dưới nướng chó (khuyển) ở trên thì thành "chó thui" chứ còn gì nữa?
:D
Sông rồi cạn, núi rồi mòn
thân về cát bụi, tình còn hư không!
