Tuỳ Bút: Ký Ức Những Mùa Trăng
Ngày mười ba tháng tám âm lịch, thằng cháu nhỏ chưa đầy hai tuổi đi chơi về, hớn hở khoe với tôi chiếc đèn lồng làm bằng mi ca trong suốt và thật đẹp. Chiếc đèn lồng bầu tròn xoay tít, phát ra tiếng nhạc vui và được thắp sáng bằng... pin (chứ không phải... đèn cầy, khỏi lo bị... cháy).
Mẹ xẻ bánh ra cúng ở các bàn thờ nhưng sau khi cúng, bọn tôi ai nấy đều thờ ơ, chẳng màng đến việc... giành bánh hay ăn bánh như những ngày còn thơ trẻ. Mấy năm rồi, hình như là đã... lâu lắm, tôi không còn đi đến các chùa để dự lễ Trung Thu nữa. Tuổi thơ đi qua, chẳng bao giờ tìm thấy lại, còn chăng là những ký ức không trọn vẹn được xếp thành từng mảnh trong tôi. Mỗi khi gặp dịp, lớp bụi thời gian khẽ khàng bốc đi, khiến cho tôi mơ màng (đôi khi là... cay mắt nên không thấy... rõ) nhìn lại những... hôm qua. Vâng, tôi đặt tên quá khứ là hôm qua. Tất cả những gì xảy ra trong quá khứ đều là... hôm qua!
Trăng ở quê hương rạng ngời và đẹp hơn ở nơi đây rất nhiều. Trăng nằm vắt vẻo trên cao, nghịch đùa xuyên qua kẽ lá rồi cùng lá rung rinh trong gió. Ngoại bảo "Trăng rằm tháng tám là mùa trăng đẹp nhất trong năm"; mẹ dạy tôi hát "Mười lăm trăng tròn, mười sáu tròn trăng". Tôi thắc mắc "Trăng tròn khác với... tròn trăng hở mẹ?". Mẹ cười "Tròn trăng... tròn hơn trăng tròn con ạ. Trăng mười lăm đã rất tròn nhưng trăng mười sáu lại trọn vẹn và đầy đặn hơn cả trăng mười lăm!". Từ đó, tôi thường ngắm trăng trong những đêm mười lăm và mười sáu để tìm kiếm cái trọn vẹn và đầy đặn của trăng mười sáu nhưng tôi thấy... nó cũng có khác gì trăng mười lăm đâu. Mặt trăng đã tròn đến... perfect thì làm sao... còn tròn hơn nữa. Có chăng chỉ là do sự... tưởng tượng của con người...
Ngày còn nhỏ, chiếc đèn lồng trong mùa Trung Thu cũng là một trong những ước mơ của tôi. Ba đi "học tập" rồi, một mình mẹ lo ăn lo mặc cho bọn tôi còn không xuể, nói gì đến việc mua sắm những món đồ chơi được gọi là... xa xí lúc bấy giờ, tôi lại không thích chơi đèn trái bí (chỉ làm bằng giấy mỏng rất đơn sơ và đốt lên cũng không đẹp nhưng giá rẻ). Chị tôi khéo tay thường làm chiếc đèn Ông Sao thật lớn và thật đẹp. Tôi còn nhỏ, chị sợ tôi làm cháy nên không cho tôi xách, tôi đành... hậm hực đứng nhìn... Trung Thu, tôi chơi với trăng nhưng lại thiếu chiếc đèn lồng. Niềm vui tuổi thơ không trọn vẹn.
Có một năm, người cậu họ ghé nhà chơi vào mùa Trung Thu và mua cho tôi chiếc đèn lồng Máy Bay màu vàng. Chiếc đèn khá xinh xắn nhưng... đốt đèn cầy lên nó không được... nổi lắm vì màu vàng cùng màu với ánh lửa và cùng màu với trăng. Vậy mà niềm hân hoan trong tôi thật to lớn. Tôi giữ chiếc đèn lồng cẩn thận để chơi lại cho những mùa Trung Thu sau. Cuối cùng, theo thời gian, lớp giấy kiếng không còn thẳng thớm, những thanh tre không còn đứng vững nữa và nó bị cháy. Tôi không tiếc vì dù sau tôi cũng đã "recycle" nó lại được mấy năm rồi... Đó là chiếc đèn lồng đáng nhớ nhất của tôi qua những năm tháng tuổi thơ!
Cũng có năm, Trung Thu rơi trúng vào dịp nhà nước đổi tiền nên mẹ mua bánh Trung Thu cho chúng tôi ăn thả giàn vì mẹ biết tiền đổi đi sẽ mất giá và cũng chẳng được bao nhiêu, thà là mẹ để tiền mua bánh cho các con của mẹ ăn rồi... tính sau... Nhớ lại, thương mẹ quá. Khi bọn tôi hớn hở cầm những chiếc bánh ngon lành, thơm phức nhấm nháp, bọn tôi đâu biết được nỗi lo âu của mẹ cho việc sinh kế trong gia đình những ngày kế tiếp.
Ở quê, trăng không chỉ để cho người ta thưởng thức mà mọi người còn "nhờ" trăng thay thế cho ánh đuốc. Những đêm trăng sáng, không cần thắp đuốc, đường đi vẫn hiện ra rành rạnh trước mặt. Có hôm, tôi theo mẹ bày hàng ra chợ bán, song tôi phải về ngủ sớm để sáng hôm sau còn đến trường. Thế là tôi... theo trăng, đi về nhà một mình. Cũng có khi tôi... sợ lắm, sợ ma! Đường vắng vẻ, chỉ một mình tôi với trăng thì làm sao tôi không sợ cho được. Tiếng gió xạc xào cộng với những... tiếng chân của chính tôi nhưng tôi mường tượng là những bước chân của... "ai đó" đang theo sát sau lưng tôi... làm cho tôi... rỡn tóc gáy... Không bao giờ tôi dám quay đầu lại để nhìn, chỉ cố đi cho thật nhanh. Mà tôi càng đi nhanh, tiếng chân... theo tôi cũng cành nhanh và càng mạnh. Nhịp tim trong lồng ngực tôi cũng nhanh và mạnh hơn... Tôi còn đâu cái thú... cười với trăng nữa, mếu với trăng thì có... Về đến nhà, sà vào lòng ngoại rồi, tôi mới hết sợ, hai bàn tay mới bớt lạnh và nhịp tim cũng trở lại... bình thường. Vậy mà tôi cũng đâu có chừa, vẫn thích theo mẹ mỗi đêm để nhìn phố chợ đông vui và để... ăn quà vặt.
Vầng trăng quê hương theo tôi qua đến Mỹ, vì phải đi ngang qua Thái Bình Dương nên trăng cũng đã... phôi phai ít nhiều, mặc dù trăng mười lăm vẫn tròn và mười sáu vẫn... tròn trăng. Trăng không sáng như ở quê nhà, trăng cũng không còn là đuốc soi lối tôi đi. Những đêm đi học hay đi đâu về khuya, trăng vẫn theo tôi nhưng tôi không còn... sợ ma nữa. Đâu đâu cũng phố xá tấp nập, đâu đâu cũng xe máy chạy ầm ầm, ma bây giờ chắc ngược lại phải... sợ người, hay người sợ... người mới đúng!
Ký ức về trăng của tôi còn nhiều, nhiều lắm nhưng đã gọi là... tản mạn thì làm sao có thể gói ghém trọn vẹn trong một trang giấy nho nhỏ như thế này. Hôm tôi nhìn thấy niềm vui trong ánh mắt thằng cháu nhỏ khi nó khoe tôi chiếc đèn lồng, tôi mường tượng ra hình ảnh của tôi những ngày xưa khi xách chiếc đèn Máy Bay màu vàng. Tuổi thơ của thằng cháu bây giờ đầy đủ hơn tuổi thơ của tôi nhưng chắc niềm vui của tôi và nó cũng giống như nhau, sáng lung linh trong ánh đèn, khác chăng là tôi đốt đèn cầy còn nó đốt đèn pin, khác chăng là chiếc đèn lồng tôi nâng niu đến mấy năm, còn bây giờ nó chỉ chơi một hai ngày rồi bỏ để khỏi... chật nhà. Vật chất thừa mứa đã tập cho con người thói quen phung phí và lắm khi quên trân quý những gì mình đang có!
Mùa Trung Thu, tôi cầu chúc cho mọi người luôn có được niềm vui tròn như trăng mười lăm và trọn vẹn như trăng mười sáu. Chúc tuổi thơ Việt Nam biết yêu trăng và luôn có những nụ cười rạng rỡ như ánh sáng lung linh từ những chiếc đèn lồng.
Mùa Trung Thu 2004
