Trưa
Bài viết này chỉ là cách nhìn thiển ý của cá nhân người viết. Nên dưới một góc độ nào đó nhất định sẽ có những sai sót. Mong quý vị giúp thêm ý kiến
TVLiênTâm
Bình minh là bắt đầu của Ngày.
Những giọt sương long lanh còn đọng trên cành lá. Sao mai vẫn im lặng giữ yên vị trí. Mặt trời chỉ vừa vươn mình thức giấc sau đêm dài. Đất trời - tất cả - là tinh khôi!
Hoàng hôn là khi Ngày đuối sức.
Bóng tà dương mệt mỏi, chậm rãi buớc theo dòng nước ra khơi vào nơi cùng đích của tầm mắt. Mờ nhạt đâu đó vài ánh sao thưa thớt hiện dần. Mặt trời chuẩn bị nghỉ ngơi trong một đêm dài. Đất trời - tất cả - rã rời Ngày.
Hiển nhiên, tùy theo cách nhìn của mỗi người - nhưng tôi cả gan tự cho rằng trưa là cái "điểm cao tột cùng" của Ngày. Khi mặt trời chểm chệ ngồi thẳng trên đầu tất cả mọi sinh vật của trái đất này. Nắng ở giây phút này là nóng bỏng nhất. Tia sáng của mặt trời vào thời khắc này là chói chang nhất! Trưa đưa những tiềm năng của Ngày lên bậc tột đỉnh!
Ngày - có sáng, trưa và chiều tối, thì huống chi là con người và những tác phẩm của họ nói chung, và văn/thơ của các văn/thi sĩ nói riêng.
Trong mỗi chúng ta, tôi thiết nghĩ ai cũng chính là độc giả khắt khe nhất của từng tác phẩm mình viết; nhưng chúng (dù dở hoặc hay) cũng chính là niềm kiêu hãnh của chúng ta. Chỉ riêng ta, người viết, mới biết một bài thơ được sinh thành trong hoàn cảnh nào, với xúc cảm sao, và họa chăng với chủ ý gì. Tuy nhiên, mỗi độc giả, với những "quá trình lịch sử" rất cá biệt của từng người lại đọc bài thơ ấy với một tình cảm hoàn toàn khác, và "cảm" tác phẩm ấy theo suy nghĩ riêng biệt. Nên "phán quyết" rằng bài thơ hay hoặc dở còn tùy thuộc vào người đọc rất nhiều (nói chung cũng như nói riêng từ cá nhân).
Có những bài thơ hoàn chỉnh từ âm, vần, đến bố cục của từng chữ - chưa chắc nó có hồn. Hiếm người cho những bài viết loại "có vỏ, rỗng ruột" này hay. Hiện giờ tại Hải Ngoại có nhiều người viết trẻ tìm đến văn thơ Việt nhưng bị hụt hẫng trong phần tiếng Mẹ đẻ nên ngôn từ và cấu trúc của bài viết vẫn có nhiều khiếm khuyết- và như thế khá nhiều độc giả vẫn chưa tiếp nhận được những ngòi bút mới này. Sáng tạo một bài thơ đã rất khó, làm một thi sĩ lại càng khó hơn; nhất định ngoài cái vốn thiên phú còn phải có một chút kiến thức về cách hành thơ.
Ngày cũng có những lúc rực rỡ và cũng có lúc mờ nhạt, âm u -không ai nên quả quyết rằng tất cả tác phẩm mình viết là vĩnh viễn hay hoặc dở. Một thi sĩ nỗi tiếng ắt phải có những bài được độc giả yêu chuộng nhưng tôi tin chắc trong cái nghiệp cầm viết, phải đôi lần họ đã viết những bài thật dở ẹt. Những ai từng viết đều hiểu: nghiệp viết không như những nghề thường - khó ai có thể ngồi xuống bàn và ép mình viết một điều gì mà chính mình không thích hay không có cảm xúc, nhất là trong việc sáng tác thơ. Khi viết, với tôi, chỉ những tâm ý mới là động lực điều khiển ngòi viết. Chính thế, nghiệp viết cũng như là Ngày - có lúc ta sáng tác những bài thơ hay tuyệt, nhưng cũng phải có khi ta lại cho ra đời những tác phẩm dở một cách thương tâm.
Là đấng sáng tạo (bằng ngòi viết), ta nên thương những tác phẩm của mình, dù chúng là những đứa con tinh thần đẹp, dễ thương, hay khiếm khuyết, dễ hay khó lòng cho người khác mến. Mặc mới, cũ, tầm thường, dị biệt, hay hoặc dở chúng là do tâm trí ta tạo thành. Ta có thể không hài lòng với tư duy của từng bài, nhưng không thể nào ruồng bỏ hoặc phủ nhận chúng. Tuy nhiên, nói thế không có nghĩa là ta nên vì chúng mà tự đề cao mình, để rồi coi thường các tác phẩm của người viết khác, nhất là những người viết trẻ đang tập tễnh bước.
Tôi mong các quý bậc Cha, Chú & Mẹ, Cô, Dì - những bậc trưởng bối của rất nhiều người viết trẻ - đừng coi rẻ rúng cũng như đừng quá thao túng những tác phẩm của những thế hệ mới, Một Rưỡi(*) và Hai. Những người viết trẻ được rất nhiều may mắn, so với các bậc Cha Mẹ và Ông Bà, nhưng lại thiếu cái vốn ngôn ngữ tiếng Mẹ, và hụt cái hiểu biết phong tục Việt. Nhưng dù thế, trái tim họ vẫn Việt Nam như bất cứ người Việt nào. Tôi không cho rằng các bậc trưởng bối nên vì những cái "thiếu, hụt" này của người viết trẻ mà đọc những bài thơ/văn một cách thiên vị - vì như thế quý vị đang vô tình hại những người cầm bút này. Cái ranh giới giữa "khuyến khích" và "tâng bốc" là một đường chỉ rất mỏng manh. Khuyến khích để họ tiếp tục cầm viết và cố gắng nhiều hơn. Nhưng vì tội nghiệp để khen thưởng, coi trọng và tâng bốc để họ ngộ nhận cái "hay", cái "tài" của mình để lắm lúc vì thế đâm ra nông cạn bằng lòng với những vì mình đang viết và dừng lại nơi đấy, thì phải chăng quý vị đang vô tình làm tổn hại một triễn vọng? Tất nhiên không thể nhìn thành và bại của người viết trẻ tùy hết vào các bậc trưởng bối, nhưng nếu ta không dắt dìu và chỉ dẫn những người mới này thì mai này ra sao?
Tôi thiết nghĩ rằng ta nên thương họ và khuyến khích họ nhiều, để họ luôn cố gắng và có ngày biết đâu trong số họ sẽ có thêm một Lưu Trọng Lư, Hàn Mặc Tử, Nguyễn Bính ...v...v.
Ngày chỉ rực rỡ nhất vào trưa, và ít ai có thể kéo dài cái vinh quang của nghiệp viết này dài vĩnh viễn. Tôi mong rằng mỗi người viết: đều biết tôn trọng tác phẩm của người khác, kiêu hãnh vì những gì mình đã sáng tác nhưng đừng lấy đó mà kiêu ngạo và coi thường người khác, nhất là những người kém may mắn đã không được cái vốn liếng như mình! Xin nhớ:
một người viết hay chưa chắc là mãi viết giỏi;
cũng như một người viết dở ắt phải có ít nhất một lần được hay;
và "hay" "dở" còn tùy thuộc vào mỗi độc giả!
-2005-
-----------------------------------------------------------------------
* Theo một số người thế hệ Một Rưỡi là thế hệ sanh và sống ở Việt Nam trong thời gian đã có trí khôn, rồi mới cùng gia đình ra Hải Ngoại
