Những Con Mắt Trần Gian ( nhìn từ phương đông ) 7
Đọc Kim Vân Kiều của cụ Nguyễn Du, ở đoạn tả hai chị em Thúy Kiều và Thúy Vân, nếu để ý nhận xét, ta thấy ngay sự quan tâm đến cặp mắt của bậc thi tài quán triệt nầy. Tả dung nhan Thúy Vân, Tố Như hạ bút :
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang.
Ta không thấy chữ Mắt, chỉ thấy bộ mặt tròn trịa và cặp lông mày " phì nhiêu ". Còn vẽ Thúy Kiều, tiên sinh nắn nót :
Làn thu thủy, nét xuân sơn
thì mắt và mày đủ bộ.
Như vậy chẳng lẽ Thúy Vân không có mắt ? Không ! Chứng cớ là Thúy Vân vẫn du xuân, tảo mộ, vẫn thấy Kim Trọng :
Phong lưu tài mạo tuyệt vời,
Vào trong phong nhã, ra ngoài hào hoa.
Và khi :
Bóng tà như giục cơn buồn,
Khách đà lên ngựa, người còn liếc theo.
Thúy vân có mắt là điều đương nhiên rồi. Không những có mắt mà là mắt đẹp nữa là đàng khác ; chẳng mắt bồ câu thì cũng kiểu mắt lồ lộ của ca sĩ H. L. hay bình dân hơn, mắt lá răm như nữ nghệ sĩ chèo M.T.H. Nhưng, nói như tác giả Đọc Lại Truyện Kiều ( Vũ Hạnh ), đôi mắt của nàng Vân chỉ là một bộ phận làm đầy đủ lệ bộ của một khuôn mặt thôi. Thúy Vân có nhìn thấy Kim Trọng thật, song nàng chỉ thấy bằng con mắt của người, của gia đình, xã hội, luân lý. Nói khác là gia đình, xã hội, luân lý, trật tự đã nhìn thay cho Thúy Vân và không hề " biết " có nàng, có phản ứng của nàng.
Chính vì thế mà nàng đã nực cười nhìn thấy Kiều :
Khéo dư nước mắt khóc người đời xưa
Hay sau cơn gia biến thảm thương, ngủ vùi một giấc, Vân choàng tỉnh dậy thấy chị ngồi khóc bên đèn lụn bấc một mình, buột miệng hỏi rằng :
Cớ sao ngồi nhẩn tàn canh ?
Hoặc sau khi sống 15 năm duyên nợ với Kim Trọng, ngày tái ngộ cùng Kiều nàng đã nói về tấm lòng yêu Kiều của kẻ chung chăn gối với mình :
Những là nay ước mai ao,
Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình.
Thật là lạnh lẻo, thản nhiên, tưởng như Vân không còn giữ cho mình chút tự ái nào cả.
Ai dám bảo cặp mắt chỉ dùng để nhin, để thấy ? Theo ý kẻ nầy thì ngoài công dụng nhìn, liếc, ngó, háy, nguýt, thấy, ngắm, dòm …, và để khóc ra :
Cứ tháng năm qua Mẹ đếm sầu
Từ ngày con vắng đã bao lâu
Trong lòng nguyên vẹn vết đau nhức
Mắt Mẹ chưa khô những giọt sầu !
( Giọt Sầu Trên Mắt Mẹ, Hoài Nam )
mắt còn để cười :
Ai muốn hiểu ta hãy nhìn trong ánh mắt,
Đôi mắt việt nam, đôi mắt hay cười !
Và mắt người lạ lắm, cứ long lanh,
Nụ cười trên môi, nụ cười trong mắt.
( Đôi Mắt Việt Nam, Bùi Minh Quốc )
Ðôi mắt có tên tinh nghịch rồi
Nhìn yêu thành ghét tự nhiên thôi
Trái tim không hiểu ai chờ đợi
Ðôi mắt nhởn nhơ …mắt biết cười !
( Đôi Mắt Tinh Nghịch, Thùy Áo Đỏ )
để nói :
Anh yêu em bên tình yêu ánh mắt
Gặp mĩm cười mà chẳng nói nên câu.
Cầm tay em, anh đứng lặng hồi lâu,
Đôi môi thắm dâng nụ cười trọn vẹn.
( Mộng Tuổi Thơ, Hoàng Hội Tao Nhân )
để khám phá :
Anh ấy luôn mở cửa sổ ra để bạn có thể nhìn thấu trái tim. Một ánh nhìn trìu mến dõi theo bạn, lúc kín đáo, lúc lộ liễu sẽ thể hiện cho bạn biết: 'Anh đang chú ý đến em'. Ngay cả ánh nhìn lúng túng, cái chớp mắt bối rối khi bị ( hoặc cố tình để bị ) bạn bắt gặp cũng khiến anh ấy trở nên dễ thương và thật thà hơn. ( 10 bước chinh phục …, VN ).
Có lẽ Thúy Vân đã nhường cặp mắt cho Thúy Kiều cũng như từ non thế kỷ đến nay ( và chẳng biết đến bao giờ ) các nhà lãnh đạo việt nam luân phiên nhau nhường cặp mắt cho ngoại bang ; nói thế bởi cái đặc tánh " bảo hoàng hơn vua " vốn nằm trong máu của con dân nước Việt, do đó mới có chuyện một nhúm người vẫn " kiên cường " nhắm mắt ôm ghì một ảo tưởng, cúi đầu suy tôn dăm thần tượng đã bị chính nơi khai sinh ra nó bỏ vô sọt rác từ bảy đời, tám hoánh. Và tôi thấy quanh tôi, đám bạn bè đồng bào đồng đạo cùng trang lứa, bằng cấp đầy mình, thay vì phóng tầm mắt theo hướng chỉ của ngón tay trỏ, đã hãnh diện dán chặt cặp mắt – còn rất tốt – vào ngón tay, để :
Quẳng đi cái có khổ vì cái không
( trong Hoa Địa Ngục, Nguyễn Chí Thiện )
Không như cái nhìn của các ngài " tôi tớ nhân dân " đã và đang gây nên bao nhiêu tang thương tan nát cho bao nhiêu gia đình … người khác ở xứ ta. Bạo gan nói thế vì dân tộc ta có quá nhiều sứ giả kiên trung cho những tư tưởng, ý hệ đến từ nước ngoài. Người việt sống đều cật lực bảo vệ, quảng bá những điều mình học mót được từ phương xa, tinh tướng dè bĩu, quy chụp, thậm chí tiêu diệt những đồng bào khác cũng học mót nhưng không giống điều mình học mót, cho đó là tà thư ngoại đạo, là phản nầy phản nọ. Người việt chết lại được người việt sống cầu nguyện cho linh hồn sớm phiêu diêu về đâu đâu khác, chứ không muốn cho linh hồn, nếu có, hoà vào sông vào núi Việt ;
không giống cái nhìn của đám bạn bè " trí thức " nói trên hàm chứa một tinh thần èo uột. Nói èo uột là vì người ta chỉ bú mớm những đứa trẻ – bình thường – lên hai, lên ba cùng lắm là lên năm, chứ đã 25, 30 mà còn phải mớm cho ăn từng " thìa cơm " thì nhất định đương sự phải mang trong người một căn bệnh, nhẹ là bệnh lười suy nghĩ, bệnh ỷ lại, bệnh " tận tín thư " ; nặng thì bệnh si, bệnh óc … Tội nghiệp cho cha mẹ, đất nước nào có những đứa con như thế ;
cái nhìn của Thúy Vân hiền lành, toát lộ một vẻ cam chịu đáng thương, mà cũng đáng ghét vì nàng quá rập khuôn, quá thụ động. Sự thụ động, sự rập khuôn của nàng tuy không di hại cho ai nhưng khiến ta tưởng lầm tâm hồn nàng vốn là một chất bột đã được rây, lọc kỹ càng. Sự tuân phục của nàng có thể làm cho ta cảm động, nhưng chưa đủ cho ta kính yêu, cũng như có thể làm cho ta yên lòng nhưng không làm cho ta gần gũi.
( CÒN TIẾP )
Phần 8 = Đôi mắt của Thúy Kiều
