Rái Cá
Nó có biệt danh là con Rái Cá. Cái tên này bạn bè lối xóm đã tặng cho Nó. Người trong làng ai cũng biết đến Nó, con Rái Cá. Rái cá sống trong một gia đình áo không đủ ấm, cơm không đủ no. Ba Nó, một người luôn ngồi tù vì lý tưởng phản cách mạng chủ nghĩa "búa liềm". Mẹ Nó, quanh năm làm lụng cực nhọc để kiếm tiền cơm áo, chăm nôm, lo tiền học phí cho năm anh, và đi thăm nuôi cha con chúng nó. Mẹ Nó để cho Rái Cá tự do lặng hụp mà Nó cảm thấy thích nhất sau giờ tan học.
Rái cá rất hãnh diện về gia đình nó. Mặc dầu cả ngày Nó chỉ biết lặn hụp trong lòng sông để bắt những con cá Rô-phi (1) đem lên chợ bán. Nó có bao giờ muốn vậy? Nhưng vì tiền mà Nó không ngại sông nước đế lặng, bắt cá. Rái Cá thuộc lầu những ngõ hẻm, khúc quanh con sông như lối đi từ nhà tới trường. Nơi nào có cá gì, Nó đều biết...
Rái cá năm nay mười ba tuổi, cái tuổi lẽ ra đáng được hưởng những vui thú với mái ấm gia đình. Nhưng ở cái xã hội cơm không đủ ngày ba bửa, muốn phát biểu gì phải "uốn lưỡi ba lần" thì làm gì có chuyện mái ấm gia đình? Tuổi mười ba, chỉ đẹp trong sách vở. Còn tuổi mười ba của Nó thì Rái Cá đã biết nói xạo, phịa chuyện, tính toán từng đồng khi bán cá cho những bà nội trợ đi chợ. Những lần bắt được cá, Nó đem lên chợ làng để bán. Hôm nào biển động, cá của Nó bán rất đắc hàng. Những hôm đó, Nó kiếm được rất nhiều tiền. Đó là những chuỗi ngày huy hoàng nhất!
Số tiền mà Rái Cá kiếm được, nó dành giụm mua chiếc áo mới, sách vỡ, bút mực chuẩn bị cho những lúc tựu trường. Ngày tựu trường, Nó là người có đầy đủ sách vở nhất hơn cả các anh.
Rái Cá đi hoc. Trong lớp học, nó lúc nào cũng nghĩ đến, sau khi đi học về, sẽ đem lưới dăng khu nào. Người Nó chỉ biết sông với cá, nên cuối năm xếp hạng, không khi nào nó đạt được kết quả cao. Học hành, Nó không thấy quan trọng vì trước mắt nó tiền là quan trọng nhất. Ở đời sống con người, nhất là những người nghèo nàn, túng vẩn, bao giờ miếng ăn quan trọng hơn cả. Có sống trong sự đói nghèo mới thấy quý những hạt cơm thừa. Bởi vậy trong đầu Nó luôn nghĩ đến tiền để mua những thứ cần thiết cho sự sinh tồn. Nó đến lớp học là vị mẹ. Nó biết nếu không đến lớp thì mẹ sẽ buồn. Mỗi ngày ngồi lớp, mỗi ngày dài vô tận đối với nó. Nó ước ao sao thời gian trong lớp trôi qua mau để lớp học trả Nó về với sông nước, nơi mà Nó thấy gắng bó, vui vẽ nhất. Nó bắt cá rất tài. Có thể tay không mà vẫn bắt được cá, bởi vậy biệt hiệu "Rái Cá" người trong xóm tặng cũng có lý lẻ của họ. Hôm nào Rái Cá ra sông, Nó cũng đem về ít nhất vài chục con cá. Còn không, Nó không chịu về.
Thấy Nó bắt được nhiều cá mỗi ngày, ngư dân trong làng ganh ghét. Họ thường hay bắt nạt bảo Nó đừng lặn hụp bắt cá nữa. Nhưng vì tiền mà nó không xem ngại; vì tiền, nó không nghe lời, nên có nhiều lần Nó bị đánh…
Nhiều lần bị đánh, Nó cắn im lặng chịu đau, không dám kêu than và cũng không dám kể cùng ai. Ngay cả mẹ nó, người mà Nó yêu quí nhất, tin tưởng nhất, cũng không dám. Với bản tính thương con của mẹ, mẹ Nó sẽ không bao giờ cho ra ngoài sông để bị dánh đập hà hiếp...
Có nhiều lúc Nó tự hỏi, "Có một lúc nào đó, mình sẽ chung sống với gia đình vui vẽ bên ba, bên mẹ, và mấy anh?" Ước mơ của nó tuy đơn sơ thật, nhưng có thực hiện được hay không?
Có lẽ vì trời đã cảm thương cho cuộc sống cơ cực thiếu vắng tình gia đình, nên đã trả ba Nó về từ trại cải tạo A-30. Sau một năm Nó cùng gia đình chung sống bên ba. Một lần nữa, ba Nó lại ra đi. Lần này ba Nó ra đi đến một nơi mà tất cả mọi người ai cũng muốn đến. Nơi mà Nó thường nghe những người trong xóm nói đó là "Sứ Sở Thần Tiên." Nó thường ước mơ sống cùng gia đình nơi sứ sở thần tiên ấy.
Sau bao nhiêu năm trời ba nó xa nhà, Nó và gia đình đã được đi đến sứ sở thần tiên, nơi mà nhiều người ước mơ đến. Nơi đây, Nó luôn nghĩ về những ngày "Rái Cá" của mình. Có những lúc, Rái Cá rùn mình khi nghĩ đến một bóng, một hình, lặng hụp giữa lòng sông...
(1)Rô-phi: Cá Rô-phi hay còn gọi là cá Phi, cá sống nước ngọt hay nước lợ. Cá trống có rất nhiều màu sắc trông thật sặc sỡ…
1995 (Truyện đầu tay) - Viết cho mình về thủa ấy, thơ.
...
Là em...
Tôi đi vào huyệt mộ
Nơi nấm mồ,
Tôi thấy RIÊNG mình EM