ẾCH NẰM BỜ AO và bài hát DÙNG DẰNG
“ẾCH NẰM BỜ AO” và bài hát “DÙNG DẰNG”
Sáng tác vốn dĩ tùy thuộc vào ... ngẫu hứng.
Mà ngẫu hứng thường xuất phát từ ... cơ duyên.
Đôi khi, hoàn toàn ngoài chủ định, một hai chữ nào đó bất chợt đập vào mắt, tình cờ thoảng qua tai, vội vàng lướt qua tâm trí ...
Thế là một tác phẩm không định mà thành ...
Bài hát DÙNG DẰNG chính là một trường hợp tiêu biểu như thế
Thoạt tiên là bài thơ của anh Sông Cửu đến thật tình cờ
DÙNG DẰNG
Dùng dằng tay nắm bàn tay
dạ muốn quay mặt
lòng say men nồng
Dùng dằng bên bếp lửa hồng
tết nướng bánh phồng
quên trở. . . cháy luôn .
Dùng dằng tránh né chiếc hôn
bây giờ nghĩ lại
tâm hồn ngẩn ngơ !
Dùng dằng xua đuổi giấc mơ
sáng ra ngồi nhớ
Thẫn thờ bâng khuâng...
Dùng dằng bực đám mây giăng
kéo ngang che khuất
trăng vàng đầu thôn
Dùng dằng tính thiệt so hơn
một đời đơn độc
giận cơn. . . dùng dằng !
Sông Cửu
Hai chữ DÙNG DẰNG xuất hiện như một ánh chớp vụt sáng : Hai chữ này phát âm theo giọng Bắc có nghĩa là chần chừ, phân vân, lưỡng lự không quyết định được (Ca dao đã từng có câu : Dùng dằng nửa ở nửa về , diễn tả cái trạng thái phân vân ấy), nếu phát âm theo giọng Nam thì ngoài cai nghĩa DÙNG DẰNG (phân vân) nói trên , nó còn được hiểu như là VÙNG VẰNG, từ diễn tả cái tâm trạng giận hờn, cái tâm lý phản kháng (nhè nhẹ) chờ được an ủi, vỗ về, một phản ứng thường thây nơi các cô gái nhỏ khi yêu ...
Cái đặc sắc của “DÙNG DẰNG” khi phát âm theo giọng miền Nam là ở chỗ đó
Đặc biệt trong câu cuối bài thơ của anh Sông Cửu :
Dùng dằng, tính thiệt so hơn
Một đời đơn độc giận cơn ... dùng dằng
Hoàn toàn có thể hiểu 2 nghĩa nước đôi như thế
Tôi quyết định phải ... làm nhạc cho bài thơ này, dẫu rằng giai điệu cho bài ấy vẫn còn ... mênh mang vô định. Khi trao đổi ý định phổ nhạc với tác giả bài thơ , anh Sông Cửu tình cờ đáp :
“Hay lắm !
Tôi nghĩ nếu nhạc anh có hơi hám "Lý Cái Mơn" dân ca Bến Tre quê tôi thì tuyệt. Tưởng tượng vậy thôi ... Chứ tùy hứng thì do anh.”
Anh Sông Cửu ạ,
Nhiều người nói tôi ... thông kim bác cổ (!), nhưng “thông bác” cỡ nào thì trong kiến thức vẫn có những khoảng trắng, những vùng tối, những lãnh vực hoàn toàn ... mù tịt ! Cụ thể như cái điệu “Lý Cái Mơn” mà anh Sông Cửu nói đó, tôi chẳng biêt gì về nó, cũng chưa được nghe bao giờ thì phổ nhạc theo điệu ấy sao được !
Nhưng “Cái Mơn” là một vùng đất tôi biết, một địa điểm còn nhiều kỷ niệm : Tôi đã từng đến thăm và có ... vài ... người yêu ở Cái Mơn Mang Thít, có lần tôi đã định cưới vợ ở Cái Mơn Chợ Lách nữa, (nhưng cái ông tài công, chạy đò dọc, bố cô giáo tôi yêu, chê tôi là ... Bắc kỳ Hàn sĩ nên ... cũng đành ... giã từ Cái Mơn thôi !!!)
Ba chữ Lý Cái Mơn cứ lảng vảng và lẩn quẩn hoài trong tâm trí tôi
Lý (i-a) Cái Mơn ....
Một dòng giai điệu bất chợt xuất hiện. Khi đàn cái câu ngọt ngào ấy lên thì ... chao ôi ! Một chớp sáng nữa lại đột ngột thoảng qua ! Một kỷ niệm nữa cách đây gần 30 năm (chính xác là năm 1978) tưởng đã chôn vùi trong ký ức sâu thẳm bỗng dưng tái hiện, sống động, mãnh liệt ...
Lý (i-a) Cái Mơn , câu hát này gợi nhớ đến một bài hát nhảm, bài hát tục mà năm xưa (năm 1978) tôi đã được nghe một anh nông dân hát. Trên đường xách phảng ra ruộng, anh ta (tên Công, con bà Ba Mãnh ở Mang Thít, năm ấy khoảng 16 tuổi ) đã nghêu ngao hát như thế này :
Chó ... ngổng đuôi cao !
Ếch ... nằm bờ ao !
L... ba tàu mép thấp mép cao !
L ... Việt Nam hai mép bằng nhau !
-Sao ... mày thấy ?
-Nó đái ... tao ... “ghình” !
Thật là nhảm nhí và tục tĩu !
Nhưng giai điệu của những câu dân ca Nam bộ ngọt ngào ấy vẫn cứ đi theo tôi trong suốt cuộc hành trình gần 30 năm, dù chúng chỉ vùi sâu trong tâm thức ... Đến bây giờ, thì 3 chữ “Lý i a Cái Mơn” vô tình khua chúng thức dậy !!!
Tôi lao ngay vào cây đàn , và mê mải , và hăm hở, như mê muội vậy ...
Tất nhiên, cái ngọt ngào của “Chó ngổng đuôi cao ...” phải chắt lọc giữ lại , còn những tục tĩu, nhảm nhí của lời ca thì phải bỏ đi, mới đầu là :
Chó ... ngổng đuôi cao
Ếch ... nằm bờ ao
Mèo ... nằm ươn mình phơi nắng
Gà ... buồn thẩn thơ bờ rào ...
Vẫn chưa ổn ...
Cuối cùng thì “Chó ... ngổng đuôi cao, Ếch ... nằm bờ ao ...” đã biến thành :
“Gió ... hát xôn xao
Nắng ... vờn hàng cau
Tình ... nhẹ như làn sương khói
Mình ... buồn ngẩn ngơ dạt dào !”
(Hai câu cuối này đã biến đổi, chỉ lấy 2 câu đầu của giai điệu gốc)
Đến câu cuối phần hoà âm cho bản nhạc thì may thay lại mang âm hưởng mãnh liệt, sôi sục của “ẾCH ... NẰM BỜ AO” để kết thúc bài hát !
Xin mời các bạn đọc ca từ và nghe Midi của bài hát DÙNG DẰNG này nhé
CA TỪ
DÙNG DẰNG
Gió hát xôn xao
Nắng vờn hàng cau
Tình nhẹ như làn sương khói
Mình buồn ngẩn ngơ dạt dào
Dùng dằng tay nắm bàn tay
dạ muốn quay mặt lòng say (í a) men nồng
Dùng dằng bên bếp lửa hồng
tết nướng bánh phồng quên trở. . . cháy luôn .
Gió hát xôn xao
Nắng vờn hàng cau
Tình nhẹ như làn sương khói
Mình buồn ngẩn ngơ dạt dào
Dùng dằng tránh né chiếc hôn
bây giờ nghĩ lại tâm hồn (vẫn còn) ngẩn ngơ!
Dùng dằng xua đuổi giấc mơ
sáng ra (ngồi chờ) ngồi nhớ, thẫn thờ bâng khuâng...
Gió hát xôn xao
Nắng vờn hàng cau
Tình nhẹ như làn sương khói
Mình buồn ngẩn ngơ dạt dào
Dùng dằng bực đám mây giăng
kéo ngang che khuất trăng vàng (là vàng) đầu thôn
Dùng dằng tính thiệt so hơn
một đời đơn độc giận cơn. . . dùng dằng !
Sông Cửu
Mời nghe MIDI
http://www.trinhnu.net/Music/Nhac.php?a=g&f=4032
Cuối cùng, xin có lời chân thành cám ơn gửi đến anh Sông Cửu và anh thanh niên năm xưa. Không có bài thơ này và những câu hát năm ấy thì sẽ không có bài hát DÙNG DẰNG này vậy .
Xin đa tạ ....
Hàn Sĩ Nguyên
--------------------------------------
Ngày thang đong đưa đời gió bụi
Mặc ai xa mã chốn gian trần
19/08/2005
Ngày tháng đong đưa đời gió bụi
Mặc ai xa mã chốn gian trần
