Một đêm Giáng Sinh tối trời lạnh lẽo vào năm 1818, linh mục Joseph Franz Mohr (1792-1848) rảo bộ 3 cây số từ tư gia của ông tại làng Oberndorf bei Salzburg , Áo Quốc, đến nhà người bạn Franz Xaver Gruber (1787-1863) cư ngụ tại thị trấn Arnsdorf bei Laufen bên ca.nh. Linh mục Mohr đến thăm bạn với một bài thơ ông đã viết khoảng hai năm trước. Ông cần có một bài hát cho thánh lễ đêm Giáng Sinh chỉ còn cách lúc ấy mấy tiếng đồng hồ. Ông hỵ vọng người bạn ông, hành nghề giáo sư và cũng là nhạc sĩ phong cầ m (organ) , nhạc trưởg ca đoàn thánh ca trong giáo xứ, sẽ giúp phổ bài thơ của ông thành một bài thánh ca. Franz Gruber đã viết bài hát này trong vòng mấy tiếng đồng hồ hôm 24 tháng chạp năm 1818. Bài hát mang tên "Stille Nacht.", tiếng Đức, sau dịch sang tiếng Anh thành Silent Night.
Năm đó nước sông Salzach dâng cao làm hỏng chiếc đàn phong cầ m ở đấy nên Gruber đã soạn bài nhạc cho đàn ghi ta. Vài giờ sau đó, trên bàn thánh giáo đường St. Nicholas Church tại Oberndorf, cả hai người đã hát bản thánh ca Stille Nacht này, đoàn thánh ca giáo xứ đứng sau hai ông đã phụ hoạ theo bằng những giọng ca thánh thót vang từ thấp lên cao phá tan sự tĩnh lặng của một đêm thánh vô cùng.
Trong vòng nửa thế kỷ, khi bản nhạc Stille Nacht đã nổi tiếng, người ta cho rằng bản nhạc đã được sáng tác bởi một thiên tài âm nhạc như Beethoven hay Mozart. Mặc dầu Gruber đã viết thư tự nhận mình là tác giả của bài hát, người đời vẫn nghi ngờ về lời tuyên bố này và sự nghi ngờ còn kéo dài mãi cho đến một hôm cách đây 8 năm, người ta tìm ra một bản nhạc hoà âm ký tên Joseph Mohr mà trên bản hoà âm còn ghi rõ tác giả của bản nhạc là Franz Xaver Gruber.
Vào khoảng thời gian 1832, khi bản nhạc được các ca sĩ dân gian trình diễn, một số cung nhạc đã thay đổi để trở thành bản Silent Night ngày hôm nay. Hiện bên Áo vẫ n có hội Stille Nacht Gesellschaft (Silent Night Society) không những có mục đích bảo vê. bản quyền cho Mohr-Gruber mà còn khuyến khích hát lại bản thánh ca này với nhạc điệu đầu tiên.
Hiện có vài bản hoà âm lịch sử cho bài Stille Nacht. Bản hoà âm đầu tiên do linh mục Joseph Mohr soạn vào khoảng năm 1820. Hai bản hoà âm sau do chính tác giả bản nhạc soa.n. Hiện nay còn các bản hoà âm viết tay của Franz Gruber viết trước khi từ trần, một bản viết năm 1845 cho giàn nhạc giao hưởng và một bản hoà âm viết năm 1855 cho đàn phong cầm.
Hiện nay ở Áo, bản nhạc Stille Nacht là một quốc bảo. Theo truyền thống, bài hát này không bao giờ được hát trước đêm Giáng Sinh và không được xử dụng với tính cách thương ma.i. Bản nhạc Stille Nacht nguyên thủy là một bài thánh ca, đã được dịch sang khoảng 120 thứ tiếng trong đó có bản dịch sang lời Việt của nhạc sĩ Hùng Lân.
Franz Gruber sinh ngày 25 tháng 11 năm 1787 tại thành phố Hochburg, Áo quốc. Ông lập gia đình ba lần, có tất cả 12 người con. Hành nghề giáo sư. Ông mất năm 1863. Mộ ông hiện được đặt sát nhà cũ và hàng năm thành phố đều cho trang hoàng một cây Noel vào tháng 12.
Joseph Franz Mohr sinh ngày 11 tháng 12 năm 1792 tại Salzburg, Áo quốc. Thu.phong linh mục năm 1815 sau khi đức Giáo Hoàng cho phép vì ông là con rơi, "bất hợp pháp" lúc bấy giờ. Ông mất năm 1848, để gia tài lại cho việc giáo dục trẻ em.
Tháng 12 2005
Phạm Vĩnh
Nghe Đêm Thánh vô cùng:
Bản Nhạc Nguyên Thủy:
Silent Night (ENGLISH)
Silent night Holy night
All is calm all is bright
'Round yon virgin Mother and Child
Holy infant so tender and mild
Sleep in heavenly peace
Sleep in heavenly peace
Silent night, holy night,
Shepherds quake at the sight.
Glories stream from heaven afar,
Heav'nly hosts sing Alleluia;
Christ the Savior is born;
Christ the Savior is born.
Silent night, holy night,
Son of God, love's pure light.
Radiant beams from Thy holy face,
With the dawn of redeeming grace,
Jesus, Lord, at Thy birth;
Jesus, Lord, at Thy birth.
Sainte Nuit (FRENCH)
Ô nuit de paix, Sainte nuit
Dans le ciel L'astre luit
Dans les champs tout repose en paix
Mais soudain dans l'air pur et frais
Le brillant coeur des anges
Aux bergers apparaît
Ô nuit de foi, Sainte nuit
Les bergers sont instruits
Confiants dans la voix des cieux
Ils s'en vont adorer leur Dieu
Et Jésus, en échange
Leur sourit radieux
Ô nuit d'amour, Sainte nuit
Dans l'étable, aucun bruit
Sur la paille, est couché l'enfant
Que la Vierge endort en chantant
Il repose en ses langes
Son Jésus ravissant
Ô nuit d'espoir, Sainte nuit
L'espérance a reluit
Le Sauveur de la terre est né
C'est à nous que Dieu l'a donné
Célébrons ses louanges
Gloire au Verbe incarné
Ðêm Thánh vô cùng
Ðêm Thánh vô cùng
Ðêm Thánh vô cùng, giây phút tưng bừng
Ðất với trời se chữ Ðồng
Ðêm nay Chúa con thần thánh tôn thờ
Canh khuya giáng sinh trong chốn hang lừa
Ơn châu báu không bờ bến
Biết tìm kiếm của chi đền
Ôi Chúa thiên đàng, cam nếm cơ hàn
Nhấp chén phiền vương phong trần
Than ôi Chúa thương người đến quên mình
Bơ vơ chốn quên nhà lúc sinh thành
Ai đang sống trong lạc thú
Nhớ rằng Chúa đang đền bù
Tinh tú trên trời, sông núi trên đời
Với thánh thần mau kết lời
Cao sao hóa công đã khéo an bài
Sai con hiến thân để cứu nhân loại
Hang chiên máng rêu tạm trú
Bốn bề tuyết sương mịt mù
(Hùng Lân)
Ref:
