Cái bóng của quá khứ
Tôi muốn viết về Nguời , về cái lần đầu tiên tôi buớc vào cuộc đời Nguời ( hay Nguời buớc vào cuộc đời tôi cũng thế , bởi tôi chỉ thực sự hiện hữu từ khi có Nguời !!!!!! ) nhưng tôi chẳng biết bắt đầu từ đâu cả ! Hình như ...có những câu chuyện phải đuợc bắt đầu từ ...quá khứ !....
Cái bóng của quá khứ
Ừ nhỉ , có lẽ , câu chuyện của tôi phải bắt đầu từ một ngày thuộc về thế kỷ truớc , một ngày thật trọng đại của gia tộc tôi , khi cả giòng họ tôi chen nhau quỳ truớc cửa , chờ đón tấm hoành phi từ Hòang cung ban xuống . Tấm hoành phi sơn son mạ vàng , vua ban cho nguời đàn bà góa chồng , một mình tần tảo nuôi bốn nguời con làm đến quan hàm tứ phẩm ... tấm hòanh phi của bốn chữ Tiết hạnh Khả Phong ........... Tấm hòanh phi oai nghiêm lẫm liệt , sừng sững đứng trên cao, ngay ở giữa căn nhà thâm nghiêm có những cây cột bằng gổ mun lên men bóng loáng ... Tấm hoành phi như một thứ giáo điều , nghiêm nhặt, đổ cái bóng nặng nề của mình lên vai những con nguời sống lặng lẽ , âm thầm phía duới ......như một thứ tòa án vô hình ,khép con nguời ta vào một thứ luật lệ không cần văn bảng
Nhiều năm đã trôi qua , trên căn nhà huơng hỏa ấy , cái vàng son thuở ấy bây giờ chỉ còn là một cái bóng của quá khứ trãi dài trên mái ngói rêu phong . Những cây cột nhà có cây bị mối ăn rỗng ruột , gõ vào phát ra những tiếng bong bong như một khúc nhạc tiếc nuối .Những ngày lạnh , gió lùa vào những liếp cửa đong đưa như cái răng gần rụng của nguời già , Những ngày mưa , từng giọt nuớc tí tách , tí tách , rơi đầy trong nhà , như bản giao huởng trong mưa .......
Và trên những cây cột rỗng ruột , ngay chính giữa cái gian chính , ở trên đầu cái bệ thờ ...tấm hoành phi bị mối ăn lổ chổ , những nét chữ nham nhở , gẫy nát như khuôn mặt một ả giang hồ đã xế chiều , vẫn kiêu hãnh như một chứng nhân của quá khứ , ném cái bóng lẫm liệt của mình xuống những con nguời đang sống lặng lẽ trong ngôi nhà chỉ còn là cái vỏ
Những con nguời ngày xưa , xênh xang mủ áo , quỳ truớc của .....hình như cũng chỉ còn là những cái bóng của quá khứ . Những đôi mắt thâm nghiêm trong những khung ảnh đã ngã màu vàng ố ,trên chiếc bệ thờ vẫn như một thứ ...giáo điều , nhắc nhở những con nguời ngày nay phải sống gò bó trong một thứ khuôn phép , kiểu cách của xứ Huế nặng nề thành kiến ....
Những con nguời ngày nay ... Họ đã lần luợt theo nhau rời khỏi căn nhà cổ .... Bây giờ chỉ còn lại một nguời Cha – một ông đồ già cáo lão từ quan – một nguời Chị - nguời góa phụ suốt cuộc đời chỉ biết đến hy sinh và nhẫn nhục ,và Cô ... Ừ thì ít ra trong ngôi nhà ngột ngạt này còn có Cô - Cô là niềm vui, là tuổi trẻ , là cái sự sống còn lại trong ngôi nhà mục nát này . Cô như một con chim non, hồn nhiên ca hát .Cô không muốn bị kìm hãm trong căn nhà cũ kỹ này Cô muốn bay vào khung trời tự do xanh ngắt , ở đó , cô có thể hót lên những tiếng nói của trái tim mình .........Cô có cái đẹp thầm kín , e ấp , đơn giản của một nụ hòang lan , nhưng cũng có cái dữ dội ,lôi cuốn , cuồng nhiệt của một đóa hoa hồng ....
Cha cho cô theo học truờng tây , cho cô thứ kiến thức mà ông nghĩ phù hợp với cái bản tánh hồn nhiên cỡi mỡ của cô , Chị dành dụm cho cô theo học duơng cầm , một thứ xa xỉ phẩm mà thời bấy giờ ít ai dám có , bởi Chị biết cô cần âm nhạc đễ diễn đạt hết cái sự mẫn cảm của linh hồn Cô ........ Cô hồn nhiên lớn , trong căn nhà mang nặng cái bóng của quá khứ , tự do, thoải mái thuận theo cái bản tánh của mình không gò bó , Cô như một bông hoa dại , thản nhiên mọc giữa những chậu hoa kiểng bị uốn ép và tỉa xén . Ở cô toát ra một cái gì đó bình dị , chân thật và cuốn hút .......
Rồi điều gì đến phải đến . Như một mái chèo khuấy động giòng Huơng muôn đời lờ lững , Anh xuất hiện trong cái thành phố cổ kính này như một ngọn gió lạ thổi vào cài đời sống ngàn năm phẳng lặng của những cô gái Huế như Cô .
Anh - Công tử con nhà giàu . Căn từ đuờng của gia tộc anh không nằm duới một cái bản gổ thếp vàng , mối ăn rỗng ruột , mà nằm duới một đống vàng đồ sộ ... Anh , truởng nam của một nguời thuơng gia nỗi tiếng ,cháu đích tôn của một ông chủ đồn điền có quốc tịch tây , .... Anh là cái đề tài cho cả thành phố Huế xì xào , bàn tán . Nguời ta đồn rằng Anh nổi tiếng ăn chơi trác táng ở Paris. Cha mẹ vì không chịu nỗi sự lăng nhăng của con mình với các nàng kiều nữ tóc vàng , nên cúp viện trợ , bắt Anh về An nam lấy vợ - Một nguời Vợ cần phải có cho cái sự nghiệp thuơng gia của ba chàng . Phẫn chí , Anh từ bỏ cái xứ Sài thành hoa lệ , về Huế làm thầy giáo !
Rồi như trong một câu chuyện tình hạng bét . Cô và Anh yêu nhau !!!!
Có lẽ trong tình yêu , những kẻ yêu nhau cũng chỉ mong cho cái tình yêu của mình đuơc giống như một câu chuyện tình hạng bét ! một câu chuyện tình trơn tuột , kết thúc bằng một cái đám cuới và những đứa con lần luợt ra đời , không rắc rối , không có cái kết cuộc lâm li bi đát nào làm cho khán giả rơi lệ !
Nhưng có lẽ cuộc đời là một tay kịch tác gia tàn nhẫn , nó luôn luôn muốn những kết thúc bi đát , nó muốn khi màn hạ , khi vở kịch đời chấm dứt thì cả những diễn viên cũng phải ngã gục duới ánh đèn màu .....Cho nên, khi Anh , đến quỳ duới tấm hòanh phi mục nát trong ngôi nhà tuờng xiêu vách đổ để cầu hôn nàng , khi ánh nắng chiều chiếu xuyên qua liếp cửa , đổ cái bóng dài của tấm hòanh phi ngang qua khuôn mặt tái xanh vì giận dữ của cha nàng .... thì Anh mới chợt hiểu thế nào là cái bóng của quá khứ .......
Những ánh mắt ghẻ lạnh , những cái nhìn khinh miệt , những nụ cuời chế diễu , những lời nói ....xóc óc ....không làm Anh đau bằng những giọt nuớc mắt của Cô ..... Cô – cô tiều thư , khuê các con nhà danh gia vọng tộc ..... Giấy rách còn giữ lấy lề , ruờng cột dẫu lung lay vẫn còn phải giữ cái nếp nhà .... bốn chữ tiết hạnh khả Phong mối ăn còn đó , - Sao lại có thể .... » hạ giá « gã cho hạng nguời ...bỏ vợ bỏ con !!!!!
Những thành kiến , những khuôn phép , những thứ luật bất thành văn đổ cái bóng khe khắt cùa mình xuống vai Cô , như những đền đài lăng tẩm đổ bóng xuống giòng sông phiền muộn . Giòng sông muôn đời không có Sóng . Giòng sông chỉ biết lặng thầm ... » nắng đục mưa trong « , lững lờ trôi duới cái bóng thâm nghiêm của một triều đại đã chìm vào quá khứ ....
Nhưng , chỉ những ai ở Huế mới hiểu đuợc giòng Huơng . Con sông , nhẹ nhàng, êm ả là thế , thơ mộng , trữ tình là thế , vẫn có những lúc có thể làm nên những trận lụt kinh hồn....cuốn trôi đi tất cả . Lúc đó , thành quách , đền đài , lăng tẩm cũng chỉ là những cái bóng ...bất lực ! .......... Và cũng như thế , nguời cha già , nguời chị tội nghiệp , và cả cái bản hòanh phi gổ mục cũng đành làm những cái bóng nhìn theo bóng dáng Cô .... Cô ra đi , mặc kệ những dị nghị của « thiên hạ « . Mặc kệ những xầm xì của chòm xóm . Cô ra đi , theo con đuờng con tim Cô muốn buớc , hành trang Cô mang theo chỉ vỏn vẹn là đôi mắt lạnh lùng của nguời cha, và những giọt nuớc mắt của nguời chị ....
Họ đến Paris , Anh từ bỏ lối sống công tử nhà giàu để đổi lấy tờ giấy ly dị . Họ làm một cái đám cuới nhỏ , thật nhỏ trong một ngôi nhà thờ rất nhỏ chỉ vừa đủ cho hai nguời và một vị linh mục . Anh làm đủ thứ việc , từ bồi bếp cho đến cu ly trong bịnh viện để cho Cô tiếp tục học . Đó là những ngày gian khổ nhưng cũng là những ngày hạnh phúc nhất của hai nguời . Sau một ngày mệt nhọc , Anh trở về trong căn phòng nhỏ , nơi có nụ cuời Cô và những tiếng duơng cầm ... Cuối tuần họ đan tay nhau , dìu nhau đi trên con phố hẹp , những buớc chân quấn quít không rời ... Paris không thiếu những cây cầu , những công viên , những quán cafe vỉa hè cho những kẻ yêu nhau .... Paris có Montmartre , có Champs elysees , Có vuờn Luxembourg .............. và có cả Tình yêu . Nhưng Sông Seine không phải Huơng Giang , nên cũng có những lúc đôi mắt Cô mờ lệ
Rồi thời gian qua , cuộc đời bắt đầu mim cuời với Cô và Anh . Cô tốt nghiệp Duơng Cầm ở Conservatoire , và đuợc giữ lại làm việc trong giàn nhạc giao huởng . Anh cuối cùng cũng kiếm đuợc công việc trong khoa khảo cổ ở một truờng đại học . Đời sống ổn định dần , và như một món quà của Thuợng Đế . Tình yêu họ dành cho nhau , bỗng kết tinh thành một đời sống đang lớn dần trong Cô . Họ vui mừng như hai đứa trẻ , họ đếm nguợc từng ngày chờ mong cái đời sống ấy ra đời . Họ chuẩn bị, Họ toan tính , Họ uớc muốn và mơ mộng ... Tuơng lai là một bầu trời sáng rực rỡ ........
Nhưng hởi ôi , đó chỉ là cái sáng rực lên của bầu trời truớc cơn giông bão ! Những trận cuồng phong đang giáng xuống đầu hai kẻ yêu nhau . Hình như những lời nguyền rủa độc địa sau tờ giấy ly hôn ngày nào bỗng chuyển mình hóa thật . Cái nốt nhỏ bên vú phải mà Bác sĩ vẫn cho là vì cơ thể Cô đang chuẩn bị để làm Mẹ , sau kỳ khám nghiệm bổng trở thành nguyên hình là một thứ ung thư .....Cái thai đang vào tháng thứ năm , cái đời sống trong Cô đã biết cựa mình chuyển đạp . Cô làm sao dám đành lòng tắt ngang cái đời sống ấy để làm trị liệu ????? Nó có thể là một con bé con mũm mĩm ,dễ thuơng , Nó cũng có thể là một chú bé con nghịch ngợm và kháu khỉnh ..... Cô cuơng quyết khuớc từ tất cả traitement , nhất định chờ đợi đến sau khi sanh nở .....
Nhưng cuộc đời không biết đợi chờ ......... Sáu tháng sau , Cô lại một lần nữa ra đi .... bỏ lại Anh , hụt hẫng trong đời ,với Con Bé , chỉ vừa ba tháng tuổi !!!!!!
Tháng 4- mùa hè đỏ lửa.....
Anh quỳ duới tấm bình phong , bay giờ chỉ còn là một khung gổ mục . Cái bảng và bốn chữ mạ vàng chắc đã rớt rơi từ thuở nào trong một cơn lửa đạn . Nguời nhà chẳng buồn tháo gở cái khung tồi tàn , xập xệ còn dính vào cây cột xiêu vẹo bằng những cái đinh rỉ sét . Ánh nằng chiều lọt qua khung cửa liếp , chiếu thẳng một vết nắng vào trên mặt Con Bé đang say ngủ trong tay Anh . Ở trên tấm truờng kỷ , bốn chân xiêu vẹo , nguời Cha già ngồi gục đầu , hai bờ vai rung lên bần bật . Đàng sau liếp màn thưa những tiếng nấc nghẹn ngào của nguời Chị vọng ra như một bản nhạc ai óan , thê luơng . Trên bàn , gió thổi bay lả tả những giòng chữ Cô để lại . Bức thư cuối cùng Cô viết cho những nguời Cô yêu thuơng nhất , gửi gắm cho Họ cái đời sống mà cô đổi bằng mạng sống của chính mình ....
Tôi chưa bao giờ đuợc đọc lá thư ấy . Nhưng tôi nghĩ những hàng chữ mà Cô đã viết bằng những giây phút cuối của cuộc đời mình chắc hẳn rằng thê thiết lắm .... Nên đôi mắt nguời Cha già nhòe nhoẹt nuớc – những giòng lệ theo nhau chảy trên đôi má nhăn nheo hằn những vết thời gian .Những giòng lệ rơi xuống làm đẫm uớt khuôn mặt còn bụ sữa của Con Bé đang nằm yên say ngủ .... Con bé như giật mình mở to đôi mắt , ngơ ngác nhìn .....
Đó là lần đâu tiên tôi nhìn thấy ông tôi !!!!
Honag Vu
tháng giêng -2006
Kính dâng hương hồn Người............
