CHỖ NGỒI CẠNH CỬA SỔ
Ba má tôi cho chúng tôi nghỉ hôm nay để ra phi trường Tân Sơn Nhất đón gia đình bác Hai về thăm quê nhà.
Ông bà nội tôi có 5 người con. Ba tôi là con út, nhỏ hơn bác Hai tới 18 tuổi. Hồi bà nội tôi còn sống, có lần bà đã kể cho tôi là lúc đó mọi người nghĩ cô Năm là út. Mãi đến khi cô Năm lên 9 bà nội tôi mới có ba tôi. Vào cuối thập niên 70 các bác tôi lần lượt vượt biên hết. Ông bà tôi nhất định không cho ba tôi đi, sợ ba tôi còn nhỏ không chịu đựng nổi những gian chuân và khó khăn có thể xảy đến trong cuộc hành trình.
Ông nội tôi mất lúc tôi còn nhỏ. Bà nội tôi mất mới vài tháng nay. Lúc bà tôi mất có gia đình bác Ba và cô Năm về nhưng gia đình bác Hai và gia đình bác Tư không về được nên cả hai bác về vào dịp này để làm giỗ trăm ngày bà nội tôi.
Vừa thấy mấy vị hành khách ra khỏi khu hải quan là tôi nhận ra ngay bác Hai của tôi ngay. Dù đã nhiều lần coi ảnh, nhưng tôi không ngờ bác Hai tôi giống ba tôi như vậy. Tuy cách nhau gần hai chục tuổi, nhưng bác Hai không già hơn ba tôi nhiều lắm. Có lẽ do ba tôi già đi trước tuổi thì đúng hơn.
Chúng tôi tay bắt mặt mừng. Ba tôi đưa mọi người và hàng hóa ra một chiếc xe thuê để về nhà. Má tôi và bác Hai gái chuyện trò đủ thứ, trong khi tôi và con Thúy, em gái tôi, cứ nhìn vào hai người anh họ mà chẳng biết nói gì, vì ngay khi gặp nhau thấy giọng Việt lơ lớ của các anh lúc chào ba má tôi làm tôi sợ. Không biết các anh có hiểu được anh em tôi không.
Không biết tôi đọc được ở đâu câu “con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”, nghiệm ra thấy đúng thật. Nếu bỏ đi cái dáng hơi quê một chút của tôi mà đi chung với hai người anh họ, thì chắc chắc mọi người sẽ cho chúng tôi là anh em ruột. Đó là chưa kể: con Thúy nó cũng giống ba tôi lắm. Chẳng thế mà bà ngọai tôi hay khen nó là con gái giống cha giầu ba họ.
Bác Tư chưa có con. Gia đình bác Tư về sau gia đình bác Hai mấy ngày. Tất cả chúng tôi cùng ra phi trường đón, nhưng bác Tư không về nhà tôi mà về nhà bác gái ở bên khu Phú thọ. Còn vài ngày nữa mới tới ngày giỗ trăm ngày bà nội tôi.
Tôi được sinh ra và lớn lên quanh khu chợ Bà Chiểu và chỉ được đi xa mỗi năm một vài lần khi cùng gia đình về bên ngọai. Quê má tôi ở tận Vĩnh Long. Tôi nghe ba tôi kể: ông bà nội tôi di cư vào Nam năm 1954 và lập nghiệp ở vùng Gia định này. Tới năm 1975, có người rủ gia đình ông tôi đi di tản nhưng ông nội tôi bảo: Đã một lần đủ rồi, ở đây cũng chẳng sao.
Ngày giỗ bà nội tôi có đầy đủ những người gia đình tôi thân thiết, có cả một số khách mà tôi chưa hề biết, họ là bạn bè của hai bác tôi. Tôi và con Thúy phải phụ dọn dẹp cả ngày. Đến tối, ngồi bên cạnh bác Hai, bác hỏi tôi:
- Mấy ngày nay bận quá, chưa hỏi han gì được các cháu. Cháu Tấn năm nay học lớp mấy rồi nhỉ?
Thực ra bác Hai tôi đã biết tôi học lớp mấy. Tôi đóan bác hỏi để bắt đầu câu chuyện cho có vẻ thân mật với tôi. Tôi lễ phép đáp:
- Thưa bác Hai, năm nay cháu học lớp bốn trường Nguyễn Đình Chiểu.
Bác Hai tôi cười:
- Trường ở ngay đầu đường Lê Quang Định chứ gì? Cháu có biết là hồi xưa bác cũng học ở đó không?
Tôi ngó bác, vui vẻ và ngạc nhiên:
- Ủa, bác cũng học ở Nguyễn Đình Chiểu hả?
- Không, hồi xưa ngôi trường đó có tên là trường Trung học Hồ Ngọc Cẩn. Bác và bác ba của cháu học ở trong đó bảy năm. Riêng bác Tư chỉ học có 4 năm thôi rồi chuyển sang học kỹ thuật.
Tôi hỏi ngang vào:
- Vậy chứ cô Năm và ba cháu có học ở đó không?
Bác Hai cười:
- Trường đó chỉ có con trai thôi, cô Năm phải học trường nữ. Còn ba của cháu lúc đó còn nhỏ chưa đủ tuổi vào trung học mà bây giờ gọi là cấp hai, cấp ba. Hồi xưa trường chỉ có cấp hai và cấp ba thôi và phải trúng một kỳ thi tuyển mới được vào học.
ba tôi chưa hề kể cho chúng tôi biết về ngôi trường này. Đây là lần đầu tiên tôi mới biết ngôi trường tôi đang học bây giờ đã có mấy người trong gia tộc tôi cùng học. Bác tôi ôn tồn nói tiếp:
- Bác thấy trường bây giờ khác hơn xưa nhiều, nhưng khuôn viên trường không có gì thay đổi và ngay cả những tòa nhà cũng không khác xưa là mấy.
Rồi bác Hai say sưa kể lại những tháng năm bác học ở ngôi trường đó. Bác nói tới cái cổng, góc sân, hành lang, cầu thang … chỗ nào cũng có chân bác đi qua. Bác kể về lớp học của bác ở tầng trệt, ở lầu một, ở lầu hai. Bác còn nói là bác thích mơ mộng nên hay chọn chỗ ngồi gần cửa sổ để thỉnh thỏang lén ngó mây bay.
Không ngờ bác nhớ rõ từng cục gạch. Đúng, có lẽ ngôi trường cũ bác học và ngôi trường tôi đang học tuy khác tên, khác thời gian nhưng trong không gian ấy mọi sự gần như được giữ yên, được bảo tồn như đang được bảo tồn trong trí óc của bác Hai.
Tôi cũng hay chọn chỗ ngồi cạnh của sổ. Như vậy có thể tôi đã ngồi ngay chỗ của bác Hai ngồi trước đây không chừng. Ngôi trường ấy, tuy khung cảnh, thời gian, không gian và tên gọi khác nhau nhưng ngòai ba tôi và cô tôi, giòng tộc chúng tôi đã có năm người học trong ấy: bác Hai, bác Ba, bác Tư, tôi và con Thúy.
Đó là nay trường chỉ có cấp một thôi, nếu không con Thúy sức mấy mà vào được.
Melb 10-Nov-2004
