(Tấm gương sản xuất giỏi ở một huyện mới thành lập)

Lần đầu tiên tôi bước chân đến Gành Hào là năm 1994, khi cùng nhóm nghiên cứu quốc tế ORSTOM (Cộng hòa Pháp) tiến hành một nghiên cứu về tình hình kinh tế–xã hội của ngư dân miền ven biển. Sau nhiều năm mới trở lại, tôi không tránh khỏi tâm trạng bồi hồi vì cảnh đổi mới khang trang. Gành Hào bây giờ đường xá phẳng phiu, nhà cửa mọc lên san sát ra dáng một thị trấn huyện đang kiến thiết. Dân cư ở đây vẫn giữ được phong cách khoáng đạt, phong lưu của miệt biển năm nào. Cũng vẫn tấm lòng hiếu khách, nhưng trên vẻ mặt rám nâu vì nắng, vì sóng gió của họ đã ánh lên niềm vui hạnh phúc của sự thành đạt.

Niềm nở tiếp đón và ân cần tiếp chuyện chúng tôi, anh Phan Thế Phùng, 43 tuổi, một trong những thuyền trưởng đang được rất nhiều ngư phủ ở đây thán phục. Anh Phùng là một trong những người nổi tiếng sát cá, một con “rái cá” thật sự. Ghe vừa về bến nên cá, mực, tôm tươi là những nguyên liệu chính trên mâm cơm thịnh soạn đãi khách. Bữa lai rai thân mật còn có sự góp mặt của anh Tư Tâm, một nông dân khác đang là chủ một trại sản xuất tôm giống. Anh Tâm cũng là một người quen cũ trong mối quan hệ đồng nghiệp, nên chủ và khách càng trở nên thân tình.

Sau khi 2 năm (1982-1984) làm nghĩa vụ quân sự, phục vụ tại huyện đội Nghĩa Hưng (Nam Định), anh lại tiếp tục lăn lộn với nghề biển. Đất chật, người đông, nguồn lợi cạn kiệt và nhiều khó khăn khác thúc đẩy anh đến Gành Hào mang theo vốn kinh nghiệm đánh bắt cá hơn 20 năm. Lập nghiệp trên xứ xa, không phải ban đầu không có những khó khăn. Gần hai năm trôi nổi vừa cần cù làm lụng, vừa chắt chiu, tần tảo, “tích thiểu thành đa”, rồi từ bàn tay trắng đi lên. Hai năm sau (1987), anh đã sắm được ghe cào tôm. Lại 12 năm nữa sóng gió lăn lộn với nghề, anh đã trưởng thành trở nên một thuyền trưởng giàu kinh nghiệm và quen luồng, quen lạch.

Chủ trương cho ngư dân vay vốn, đóng mới phương tiện khai thác xa bờ, đã mở cho những người khai thác thủy sản một hướng đi mới. Đầu năm 1998, anh mạnh dạn vay ngân hàng 950 triệu đồng cùng với ngót nghét một tỷ vốn tự có do tích lũy để đóng ghe. Năm 2000, nghề “cào bay” du nhập từ Trung Quốc lúc bấy giờ được xem như phương pháp mới lạ được anh lần đầu tiên đem thử nghiệm. Một năm nữa mày mò có lúc còn phải thuê mướn thợ đan lưới, ráp cào từ ngoài quê biển Nghĩa Hưng xa xôi vào. Cuối năm 2000, anh phải bán cả ghe. Thất bại không làm nhụt ý chí quyết tâm và đầu óc phân tích nhanh nhạy của một người từng gắn kết với nghề. Kinh nghiệm, lòng say mê cùng với sự miệt mài đã giúp anh lấy lại tự tin. “Giảm chì, tăng phao” cùng với việc thay đổi quai hàm nhằm bớt độ gục của lưới trong quá trình hoạt động chính là bí quyết giúp anh tới đích.

Chuyến biển vừa qua do sự cố lưới rách nên thất thu mất 5 mẻ cào, 35 mẻ còn lại mang về cho anh trên dưới 30 tấn cá, tương đương 130 triệu đồng (ước tính lời xấp xỉ 40 triệu). Từ năm 2001 tới nay, công việc đã dần ổn định và tiến triển tốt đẹp. Ngày đêm cào 4 giác, mỗi chuyến biển 10 đến 12 ngày, trừ hết chi phí, anh cũng thu được từ 30–70 triệu đồng. Mỗi năm 20 chuyến đi về như thế. Chị Ngoãn, vợ anh mới đi cân cá về, thân tình chào tôi như người quen lâu ngày gặp lại:

–  Anh mới xuống ạ.

Tôi gật đầu đáp lễ. Anh em lại tiếp tục uống trà và tiếp tục trao đổi. Liếc nhìn trên vách dán đầy những tấm bằng khen, giấy khen của cha con anh. Cha được khen do thành tích hoàn thành nghĩa vụ thuế và những đóng góp xây dựng quê hương, hai cô gái đầu lòng (Hương, Thảo) và cậu út Nguyên–quí tử được khen về thành tích học tập. Cậu bé con mũm mĩm, chắc nịch, giống cha như khuôn đổ, mới lên sáu tuổi mà đã nặng 32 kg. Cháu bi bô đọc bài “Kể cho bé nghe” của Trần Đăng Khoa (trích trong tập Tiếng Việt, lớp 1), nghe đến ngộ! Đọc xong cháu lấy vở ra khoe những điểm 10 đỏ chói. Tôi khen vừa để động viên vừa khuyên cháu ráng học chăm hơn, giỏi hơn. Hình ảnh cháu Phan Đình Nguyên như dự báo về một lớp thuyền trưởng tương lai không những rành rẽ, vững vàng trong nghề khai thác xa bờ mà còn giỏi về khoa học kỹ thuật. Cũng cần nói thêm, anh Phùng là một trong số ngư dân tích cực đóng góp cho công tác xã hội. “Lá lành, đùm lá rách” là truyền thống lâu đời đã ăn sâu vào máu thịt của mỗi người dân Việt Nam.

Mới đó mà đã hơn 3 giờ chiều. Tôi chào anh chị để sớm quay về thị xã Bạc Liêu, kịp nghỉ ngơi và chuẩn bị cho buổi lên lớp sáng hôm sau. Anh Phùng vừa thân mật gửi lời hỏi thăm gia đình vừa nhất định giúi vào tay tôi bịch nilon đựng 1 kg mực khô vừa thu được trong chuyến biển rồi, nói là quà của biển. Trong thâm tâm tôi, được quen biết anh, con người anh, tâm huyết anh, tấm lòng của anh mới thật sự là “QUÀ CỦA BIỂN” với đầy đủ ý nghĩa của cụm từ này.