Sách cũ tình tôi 2
Bấy giờ khu Paris 13 còn lưa thưa người Á châu. Gia đình nhà văn Thụy Khuê và gia đình chúng tôi là hai trong số mấy gia đình đầu tiên đến đó. Trong thương xá Masséna, có một tiệm bán thực phẩm Việt nấu sẵn, có bảng hiệu gợi cảm: Á Hương.
Hồi còn đi học, tôi trực điện thoại đêm cho một khách sạn cao cấp tại khu Paris-Opéra, quận 9. Tất nhiên là làm "lậu". Sáng thứ bảy hôm đó, đi làm về, ghé vào Á Hương, tôi thót người khi thấy một cái kệ khá lớn, đầy nhóc sách chữ Việt với tấm bảng: Sách cho thuê. 2 francs/ngày (0,30 euros hiện nay).
Lướt qua kệ sách: Tiểu thuyết chiếm đa số tuyệt đối. Tôi đến làm quen với chị bán hàng. Một lúc sau, tôi đề nghị chị nhượng lại cho mươi cuốn trên kệ. Chị bảo phải hỏi ông xã trước, hẹn tôi trở lại vào khoảng 19 giờ.
Đúng hẹn, tôi quay trở lại. Người tiếp tôi là một trung niên đeo kính trắng gọng xà-cừ, tóc muối tiêu bồng bềnh, hai con sâu róm trên môi, vóc dáng tầm thước gốc Bắc kỳ, nói năng điềm đạm, chững chạc. Bàn qua đề nghị của tôi, anh đồng ý trên nguyên tắc và mời tôi đến nhà sáng chủ nhật vì ở nhà anh – vùng Ivry, gần đó – còn nhiều sách khác, "độc" hơn các sách bày ở đây, rồi mới ngã giá "sĩ " luôn thể.
Bên tách trà sơ ngộ, anh cho biết anh đang dạy toán cho đại học Jussieu, lủng củng chuyện gia đình sau 1975, đang chuẩn bị ra toà cùng hát bài "Tình nghĩa đôi ta chỉ thế thôi".
Anh đưa tôi vào một căn phòng ngỗn ngang đồ đạc và lù lù một kho sách, tây có, ta có. Anh bảo:
- Đấy, ông cứ tự nhiên ở đây mà lựa. Tôi phải qua bên kia dọn đồ vào két, chuẩn bị di cư. Lựa xong, ta "dứt điểm".
Ngôn ngữ anh dùng và qua tủ sách của anh cho tôi khái niệm anh thiên lực lượng thứ ba. Sau này, đúng là như thế. Tôi chọn thật kỹ vì sách nhiều quá, vả lại nhẩm tính e kham không hết. Cuối cùng tôi để riêng ra được 136 cuốn văn học sử, xuất bản trước 1975, từ Hà Nội và Sài-Gòn.
Tôi nói con số 136 trên. Nhìn chồng sách tôi lựa, anh cười vui vẻ, thân tình:
- Cậu có vẻ cũng sính văn thơ và mê sách cũ như tớ cách đây 15 năm. Tớ không thèm đếm lại, "nhất trí" một tiếng một: 1.500 Francs (230 Euros)!
Nghe giá, tôi tính nhẩm nhanh hơn máy: đổ đồng 11 francs/cuốn (1,7 Euros). Tôi run lên: Phần là giá quá đẹp, phần là không đủ tiền, phần lớn nhất là sợ - nhất - bà xã mới cưới trường kỳ rầy rà có mà nát tai. Lương tháng tối thiểu lúc đó là 1.500 Francs mà lương sinh viên của tôi chỉ được 1.300 Francs, làm lậu mà. Nhưng đây là cơ hội ngàn năm có một, trời ạ!
Tình huống của tôi lúc bấy giờ khác gì một hiệp sĩ lỡ dại có vợ sớm, duyên do chi đó, đứng trước một vệ nữ lồ lộ, thịt thừa vải thiếu, đỏng đảnh ba sẵn sàng, ba dam dang.. mê tơi quá: Rút kiếm thì sợ. Trụ, cự thì...tiếc của trời, hơn nữa biết đâu chẳng bị vệ nữ chửi xả vào mặt là vừa mù, vừa ngu và vừa bao nhiêu tĩnh từ tiêu cực khác, thậm chí dám ra công báo, nghị định mời lên tran nhập băng liệt sĩ... sống, tương tự bà con việt kiều bên Thái Lan thờ sống ai đó từ cuối thập niên 1950.
Rốt cuộc, không kỳ kèo thêm bớt giá cả - mặt mũi nào làm thế - tôi đánh liều rút kiếm... nhưng chiêu thức chia thành ba nhịp, 500 Francs tiền mặt chi tức thời, số còn lại thành hai nhịp bán bán cân phương bằng chi phiếu. Anh ấy xuề xoà: Pas de problème! (không thành vấn đề).
Tôi mượn điện thoại nhà anh ấy gọi thằng bạn chí thân, nhờ chạy xe tới đưa sách về.
Hai tháng sau, anh ấy gọi cho tôi, mời ra ngay tiệm Á Hương có chút việc. Trong tíc tắc, tôi nghĩ tới chuyện cái chi phiếu thứ hai có vấn đề, ngay ngáy ra chỗ hẹn. Không phải vậy, tôi chỉ lo hảo. Hai bên cạn xong hai chai bia, anh ấy đi vào phiá sau quầy tính tiền, vác ra một cái két cạc-tông, loại để 6 chai rượu vang, bảo:
- Trong nầy có 18 cuốn về văn học, chèo queo ngủ trên kệ sách trong tiệm từ ngày ra đây, tớ lược ra... tặng cậu ! Lý do chính là không ai thuê cả. Để đấy chỉ là đống giấy lộn. Vô duyên. Tội nghiệp. Phần tớ, như đã từng nói qua với cậu dạo nọ, tớ bỏ chuyện chữ nghĩa Việt Nam ! Và ..., anh ấy thấp giọng: Tuần tới tớ "di cư" !
Đáng lẽ tôi nên dứt phần 2 này ở đoạn trên nhưng từ đó tới nay mỗi lần giở lại các sách kia và lúc gõ bài này trong tôi lại dạt dào tưởng nhớ tới anh ấy, nghĩ lại nguyên do từ trái chanh mặt trận đưa tới sự khủng hoảng tinh thần của anh ấy, gia đình tan nát vì quan điểm bất đồng, tôi viết thêm mấy dòng này thay chút lưu bút hướng về anh: Sách và chữ ký của anh tôi vẫn trân quí trọn vẹn như ngày đầu.
Hình: Sách cũ ven sông Seine đầu thế XXI.
Hàn Lệ Nhân
