XÓM VƯỜN TRẦU, CÒN ĐÂU

                          XÓM VƯỜN TRẦU, CÒN ĐÂU!

Không hiểu vì sao mọi người cứ gọi cái vùng đất tận cùng của xã Diên Toàn, xóm nhà tôi là "xóm vườn trầu?" Khi lớn lên, tôi nào có thấy cây trầu nhiều lắm để có thể gọi là vườn?. Có tìm mỏi con mắt cũng chỉ thấy cây trầu trước giếng nhà tôi đã quá già, sắp sửa "bái bai" cuộc sống. Phía trên là nhà bác tôi cũng có một cây trầu y hệt. Đó! Chỉ có hai cây trầu chớ bao nhiêu! Nói là cây cho oai chớ thiệt ra nó là dây. Muốn nó cao phải cho nó leo chung quanh một cái cây nào đó sống, chết gì cũng được.

Thấy tôi lúc nào cũng phàn nàn về cái tên xóm vô lý, má tôi thường mắng: "Đồ ngu! Hồi bà ngoại chưa chào đời thì ở đây đã trồng rất nhiều dây trầu. Người xưa thích ăn trầu cho chắc răng. Rồi trầu sống lâu cũng phải chết đi chớ nhưng người ta vẫn quen gọi tên cũ thôi con à. Cái mả cha mày có đi học không, hả?"

Chưa nghe xong câu cuối, tôi chạy mất vì không khéo lại ăn chổi chà. Ờ! Nhắc đến chổi chà mới nhớ. Xóm nhà tôi, nhà nào cũng xài toàn chổi bó từ lá những chiếc mo cau. Mo cau thường rụng vào ban đêm như sầu riêng. Lũ con nít chúng tôi khoái màn tranh giựt mo cau rồi ngồi trên mo chia nhau kéo soàn soạt trên đường hẽm. Có lúc hứng chí lấy luôn cả mấy tàu mo của nhà - loại tốt được phơi cho héo để làm chổi và quạt mo - để rồi hai mổng đít in chằng chịt lằn đỏ tím hai, ba ngày mới lặn. Chưa kể lúc bị kéo lê trên đất rách quần áo, đầu cổ lấm lem vì trò chơi kéo mo cau. Vậy mà chả đứa nào ngán hết ông ơi!

- Ê! Bữa nay nộp chổi chấm điểm. Mày không nhớ à? Làm chưa?

-?

Trời đất, thế là tôi vội chun xuống nhà bếp, lật trong mớ chổi mới bó của má mà tìm cây nào xấu nhất để đem đi chấm. Bởi ngu gì đem cây đẹp cho lòi ra cái nhờ người khác bó không phải tự mình bó lấy. Phủi cho hết dây lọ đen thui như mạng nhện trên chổi, tôi ung dung vác nó đến trường. Lũ chúng tôi nghêu ngao hò hét:

Trên trời rớt xuống mau co là mo cau

Cho tau bó lại thành cây chả chồi là chổi chà.

Trên trời...

Kết quả, tôi điểm tám cao nhứt lớp. Nếu đứa nào khác thì sẽ bị truy ra ba xạo. Còn tôi vì là lớp trưởng nên không ai ngờ tôi cũng có lúc láo quá trời! Thoát nạn, tôi làm siêng ngồi xổm bên má học cách bó bốn cây một thành một cây lớn.

Tôi loay hoay mãi, làm hư hết bao nhiêu tàu mo mới bó được một cây chổi chà coi tàm tạm. Nhìn má chuốt từng tàu một rồi đóng vào giữa cây cọc cho nó đứng, tôi lại ngẩn ngơ về cây chùm gởi... Khi chải cho đầu chổi bớt dày, tôi cũng lại tào lao nghĩ về mấy bụi tre cuối ngõ. "Cốc!". Một cái cú lú sừng vào đầu, tôi mới tỉnh hồn. "Thịch!".

Tàu mo rớt ban ngày! Tôi phóng ra ngõ vừa thấy thằng Tèo nhà trên cũng đang lủi từ trên xuống! Xí... hụt! Cầm cái tàu mo mới tinh trên tay, tôi không quên chụm mỏ lại nhăn cho nó một cái rồi co cẳng lôi mo cau chạy ngược vào nhà mặc cho nó đang giơ nắm đấm dứ dứ vào hư không...

Những buổi trưa, tôi lén Má chạy đi rủ mấy nhóc dạo xóm hái dưa chuột mọc hoang ở hàng rào. Nói "dưa chuột" chớ thiệt ra nó chỉ bằng hột bí nhưng tròn hơn. Trái nhỏ vậy mà lắm hạt. Hình nó như bom hỏa tiễn. Toàn thân màu xanh đậm. Trái lẫn trong lá cũng màu như thế, khó thấy. Chúng tôi thi nhau hái trong im lặng vì nếu chỉ cần ứ hừ lên là đám chó trong xóm rượt chạy có cờ. Hái xong, chúng tôi rủ nhau xuống cuối ngõ có một bãi cát và bãi cỏ gấu xanh um ngồi thưởng thức dưa chuột. Đứa thì cho từng trái một vào miệng, tôi thì khoái cho cả nắm vào mồm để nhai một lúc nghe cái "rộp" mới ngon. Giống dưa hoang vừa dòn, vừa ngọt nhưng quá ít không đủ cơn thèm. Ăn xong, lũ tôi xúm lại bứt mấy cây cỏ bự kết thành chùm rồi chia phe hai đứa một, đá cỏ và tha hồ hò hét.

Đang lúc phấn khởi, thằng cu Bi lanh mắt nhìn thấy chú Tư. Chú đang chắp hai tay sau đít, từ đường hẻm ung dung ra. Tụi tôi biết ngay cái gì trong hai tay sau đít của chú. Chạy! Mạnh thằng nào thằng nấy, con nào con nấy ba chân, bốn cẳng tìm ngõ hẻm lủi hết, bỏ lại bãi cỏ mình chú Tư và tiếng chửi thiệt dữ: "Đồ quỷ! Trưa nắng không ngủ, đi phá rần beng hết, tổ cha cái lũ mày!".

Lũ tôi vừa thở, vừa phì cười còn thằng cu Bi con chú Tư thì mặt tái mét!

Cái xóm vườn nhà tôi rộng dữ nên mỗi đứa chạy mỗi ngõ mỏi cẳng mới về đến nhà. Tiếc quá! Nếu không có "biến cố" đó lũ tôi được ngụp lặn dưới con sông Đồng Đen rồi! Nhắc đến Sông Đồng Đen, tôi lại thắc mắc: Cái sông gì như cái bàu, bèo cả đống mà gọi Đồng Đen!

Những người lớn thường kể cho chúng tôi về khúc sông ấy: Ngày xưa có con sông ấy thiệt. Lâu dần, cát lấp hết chỉ còn một khúc như bây giờ nhưng chỗ đó không bao giờ thấy được đáy. Lâu lâu, vào đứng bóng trưa, có cái chuông bằng đồng đen nổi lên hoặc ông Phật bằng đồng đen - thứ đồng quư, hiếm ngày xưa. Cho nên, ai cũng ớn lạnh. Lũ con nít thường lén tắm vì không biết đã đành nhưng một số đứa giống tôi tắm vì tò mò. Cái gì càng cấm thì làm lũ tôi tò mò tới hơn. Có lẽ ông Phật đồng đen ở dưới đó là Phật Di Lặc nên chỉ cười hì hì khi lũ chúng tôi phá phách chớ chưa hề nhận nước đứa nào.

Nhà đứa nào cũng có vườn, nhỏ nhất cũng cả mẫu đất. Khi nào bị quản lý chặt không dạo xóm được thì tôi đành dạo trong vườn. Sau đó, tôi lại chui rào băng qua nhà hàng xóm được tìm đến chỗ tập hợp. Đôi khi áo bị rào móc rách, má tôi vừa vá, vừa la rầy, vừa than: "Trời ơi! Mày là con gái sao mà ‘quang’ quá vậy hả? Quần áo rách hết tiền đâu mà mua nữa hử?" Tôi lấm lét ngồi bên: "Má đưa con xỏ chỉ cho!" để gỡ tội. Má thường dặn kỹ:

- Chơi ở đâu thì chơi một chút rồi về. Cấm xuống sông. Cấm xuống bụi tre. Cấm chun rào. Cấm hái trộm nghe chưa?

- Dạ.

Vậy mà tôi cũng mò đến chỗ bụi tre. Chỗ đó khuya, không ai dám đi một mình đã đành mà ban ngày - buổi trưa mười hai giờ - cũng thế. Tôi nhớ hồi 1972 - Mùa hè đỏ lửa bắn nhau tanh bành ấy mà - lúc tôi độ tám, chín tuổi. Tôi chạy theo hàng xóm kéo nhau đi coi xác chết ở chỗ bụi tre đó. Bên Việt Nam Cộng Hòa gọi là bọn "Việt Cộng!" Bốn năm người chết trúng mìn không còn nguyên vẹn. Họ chỉ mặc mỗi quần đùi!. Có ai đã lột đồ của họ hay không, tôi chẳng rõ. Họ có phải là Việt Cộng, hay Quốc Gia tôi cũng chẳng hiểu. Tuổi chín, mười tò mò đến không biết sợ là gì. Xóm nhà tôi cũng không cần biết là ai, hung dữ hay hiền lành, hễ thấy người nào chết "bất đắc kỳ tử" ở đâu là lập đền thờ, miếu thờ ở đó. Và rồi cái bụi tre đó có thêm cái miếu thờ "Bốn Ông" làm bạn. Gió cứ đẩy những thân tre chạm vào nhau "cót két" và lá thì cứ xúm nhau rù rì tăng cái ớn lạnh cho người đi đường.

Tôi dạn nhất bọn nên hễ có tôi đi ngang chỗ đó thì lũ nhóc mới đi. Có bữa tôi muốn hù chúng nó nên khi đi qua bụi tre, tôi đứng lại, giả vờ nghe ngóng... Lũ nhóc nín thở, mặt xanh lại. Tôi vụt chạy, rú lên "ma". Cả bọn ào theo. Có đứa sợ quưnh quáng chạy không được, vừa khóc, vừa lết. Tôi nín cười trong bụng sợ phì ra trong lúc này, mười mấy đứa nó biết bị gạt chúng nổi khùng xúm vào nện thì chắc mềm xương! Tôi giả vờ chậm lại, đi sau cùng, ra vẻ anh hùng rồi ra hiệu mạnh đứa nào chạy về nhà đứa nấy.

Đến mùa tổng kết cuối năm, tôi, thằng Cườm, thằng Bảy, con Quý cùng chia nhau nhất nhì trong hai lớp năm A và B. Thằng Bi, con Út chia nhau thứ ba, tư. Khi lũ tôi ôm phần thưởng từ trường về nhà, đứa nào cũng hớn hở. Đường về nhà cũng lắm ngõ. Lũ nhóc thích đi đường ngoài dài hơn có thể dạo khắp xóm để... khoe trước khi về nhà. Tôi lủi đi ngõ trong cố giấu phần thưởng rực rỡ bằng hai cánh tay chưa được một thướt. Tôi băng qua mấy đám ruộng, qua mấy cái mả xưa, chuồn lẹ về nhà. Có lẽ, tôi ngượng nghịu vì cái áo đầm mới - Dù sao mặc quần đùi chạy khắp xóm cũng thích hơn. Tôi đi dưới vòm cây của xóm, hát nghêu ngao khi ngang qua hàng cau:

Con mèo trèo lên cây cau

Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà?

Chú chuột đi chợ đường xa.

Mua mắm, mua muối giỗ cha chú mèo.

Và cứ: "Trên trời rớt xuống mau co..." hát miết cho đến khi về nhà.

* * *

- Hù!

- Ớ!.. Hết hồn, con quỷ sứ.

- Mơ cái giống gì mà tao đứng nãy đến giờ, hổng hay mậy?

- Hà hà! Mơ con khỉ. Chưa làm xong bài văn mai nộp đây nè, con à! "Kỷ niệm nào làm em nhớ nhất?" Cha, khó.

- Mày mà lo. Giỏi văn mà sợ mốc khì. Báo cho mày hay: Mai cả nhà tao dọn về Cam Ranh.

- !

- Thiệt chớ giỡn sao mậy? Coi tao rút học bạ nè!

Hà đưa cho tôi coi và nói:

- Bà cô thiệt ác phê tao: Còn nghịch trong lớp!

Tôi không biết mình sẽ buồn đến bao lâu vì chúng tôi cùng đỗ cao trong kỳ thi chuyển cấp vừa rồi, chưa tròn năm, nó đã bỏ tôi đi rồi. Xóm vườn lại thiếu một đứa nữa.Thằng Bảy và thằng Cườm cũng về Tuy Hòa bốn năm trước. Con Quư lớn lại rục rịch lấy chồng! Ôi!

Bài văn tôi nộp chậm sau ngày Hà chuyển về Cam Ranh. Mo cau rụng đầy trước ngõ không còn đứa nào tranh nhau nhặt. Dưa chuột đầy hàng rào không còn đứa nào để hái. Tôi cũng không còn bị rách áo vì chun rào làm gì nữa! Bãi cỏ không ai ngồi, lên xanh um cho bò ăn. Xóm vườn trầu trở thành xóm vắng. Chúng tôi lớn lên không có đàn em kế nghiệp vì không ai dám đẻ nữa! Buồn ghê!

Cô giáo đọc bài văn tôi cho cả lớp nghe. Tôi thì đang đắm mình với xóm có sự tích vườn trầu, mo cau như chuyện cổ tích "Sự tích trầu cau".

Xóm tôi vẫn mênh mông nhưng không ai nhớ phải trồng trầu bên cạnh cây cau. 5/1979