Sách cũ tình tôi 5 (hết)
Nếu tôi nhớ không lầm thì đến năm bước vào thượng thọ cụ ông mới đậu bằng tiến sĩ tại Pháp. Đối với cá nhân tôi, cụ ông đáng là một biểu tượng cho sự kiên trì trong việc lấy học làm vui. Thời còn ở trong nước cụ ông đã nổi tiếng trong báo giới, tác giả của mấy cuốn chuyên đề đặc sắc. Tôi may mắn quen biết cụ ông từ khởi đầu có sinh hoạt văn nghệ, báo chí việt ngữ trong cộng đồng tị nạn tại Pháp, thường xuyên có bài trên cùng mấy tờ nguyệt san tại Âu Châu, tất nhiên bài của cụ ông bao giờ cũng được trang trọng đặt ở ngay sau bài quan điểm. Sự đều tay của cụ ông trong sáng tác, biên khảo ngắn hay dài hơi tôi xin ngã nón chào. Bao lần tôi đã hỏi cụ ông "bác làm thế nào mà ý tứ cứ như triều dâng?". Cụ ông điềm đạm trả lời – bao giờ cũng vậy " Đọc rồi viết, viết rồi đọc. Ý đẻ ý mà Hàn công tử". Ngoài kiến thức uyên bác, văn phong cụ ông, theo tôi, nặng phần hàn lâm hơn óng ả nhưng luôn luôn xúc tích dữ kiện, tài liệu nên rất bổ ích cho những ai lưu tâm tới lịch sử, văn hoá nói chung, địa phương chí nói riêng. Nói thế là vì địa phương chí nước Việt là địa hạt tôi vốn trống trơn đến ba con số Không. " Quê Mẹ trong tôi chỉ là văn chương" mà.
Một lần trong buổi họp mặt giữa dăm lão thành và huynh trưởng văn nghệ để bàn thảo việc tổ chức buổi ra mắt tuyển tập Làng Xưa Phố Cũ tập 2, tôi - trẻ nhất - đã "điếc không sợ súng" vanh vách về vài địa danh trên vùng Trung Việt, một huynh trưởng nhà thơ đã không gượng nhẹ:
- Cậu chưa một lần đạp đất Mẹ, sông Cha mà dám múa rìu qua mắt thợ.
- Thì em chỉ nói lại những gì em đọc được. Căn bản là có đúng như thế không ? Sai sót xin anh châm chước cho.
- Đúng thì có đúng nhưng thiếu chất sống. Hay nói như thời nay là thiếu cơ sở thể nghiệm, thiếu đi thực tế.
Cụ ông tủm tỉm góp lời:
- Anh đã công nhận Hàn công tử nói đúng về vùng quê chúng ta nhưng vẫn khó chịu. Vậy bác hỏi anh, anh thực tâm tin là có Niết Bàn không ?
- Là Phật tử thì cháu phải tin chứ. Huynh trưởng nhà thơ trả lời.
- Anh tin là tin theo kinh kệ. Mà kinh kệ cũng là sách vở. Vậy niềm tin của anh có cơ sở thể nghiệm, có đi thực tế chưa ? Hơn nữa, đã có ai đi thực tế trên đó mà được trở về đâu. Và có bao giờ anh vặn vẹo các đệ tam bảo như đã vặn vẹo Hàn công tử?
- Không thể so sánh như thế được...
- Tại sao không ? Cảnh giới Hàn công tử nói qua hoàn toàn có thể "sờ" được, bất cứ lúc nào; cảnh giới đó đã và đang có vài trăm ngàn người sinh sống. Còn cõi trên kia... Cụ ông mĩm cười, không nói tiếp.
Sau đó ít lâu tôi lại điếc không sợ súng hung hơn nữa, đứng ra chủ trương tuyển tập Viễn Phương, chuyên đề về Xứ Lào, sinh quán của tôi. Tôi đến nhà cụ ông đưa toàn bộ bản thảo các bài nhận được để cụ ông đọc qua hầu viết cho lời giới thiệu.
Hai tuần sau cụ ông gọi tôi đến lấy bài. Không những cụ ông viết lời giới thiệu với thật nhiều ưu ái mà góp thêm một bài giá trị về xứ Lào. Hàn huyên một lúc, cụ ông đi vào trong và khi trở ra trên tay ôm một bộ sách, nói:
- Đây là món quà của bạn bác, nhà thơ TQ, hiện còn ở Việt Nam gửi sang tặng Hàn công tử.
Tôi đứng bật dậy nhận món quà mà nước mắt lưng tròng: Đó là hai cuốn tự điển Hán-Việt-Pháp chính gốc Đại Nam Quốc Âm Tự Vị của Huình-Tịnh Paulus Của, do Imprimerie Rey, Curiol & Cie xuất bản tại Sàigòn năm 1895 !
Cái duyên hay cái nợ văn tự đã tạo cho tôi nhiều cơ hội gặp gỡ, quen biết khá nhiều bậc trưởng thượng trong làng văn làng nhạc, đặc biệt tại Pháp và Tây Âu. Tôi may mắn được cụ ông và một số huynh trưởng trong văn giới dành cho khá nhiều thiện cảm, soi gương và chân tâm mà nói, nguồn thiện cảm đó là do họ biết gốc gác và sự chịu thương chịu khó của tôi trong quá trình tự học tiếng mẹ đẻ trên xứ người.Vậy thôi.
Tạm kết
Xưa nay, khi cầm một cuốn sách chữ việt được phát hành tại VN, tôi có cái tật lật ngay trang cuối coi tên nhà xuất bản, ngày tháng in và đặc biệt ghi nhớ giá bán và số lượng in ấn. Để làm gì ? – Xin thưa :
A/ Để lượng định, theo quan điểm cá nhân, tác quyền có nuôi nổi tác giả hay không. Đã bao lần làm chiết tính và tôi đành ngao ngán cho nghề văn bằng chữ việt, thác lời cụ Tản Đà tôi rên " văn chương "việt" giới rẻ như bèo ! Đơn cử hai trường hợp :
1/ Tưởng Giới Thạch : Bạn và Thù
Nguyên tác : Vương Triều Trụ - Bản dịch : Lý Tôn Nhân và Phùng Ngọc Tường,
NXB Đà Nẵng, 09/2000.
Trọn bộ 3 cuốn, tổng cộng 3670 trang, giá 390.000VND. Phát hành 1.000 bộ.
390.000 x 1.000 bộ = 390.000.000VND.
Tác quyền : 390.000.000/20% ( tôi là nxb rộng rãi ) = 19.500.000VND.
Mỗi dịch giả : 19.500.000/2 = 9.750.000VND = 487,50 Euros = 609,38USD (theo hối đoái 28/09/2005).
609,38USD/12 tháng = 50USD. Chưa tính hai dịch giả đã bỏ ra bao nhiêu năm cho 3670 trang.
2/ Nguyễn Minh Châu toàn tập, NXB Văn Học, Hà Nội 2001 (sau khi tác giả qua đời)
Gồm 5 tập = 5341 trang = 750.000VND x 500 bộ = 375.000.000 VND.
Tác quyền thừa kế, chắc có : 375.000.000VND/20% (tôi là nxb rộng rãi) = 18.750.000VND.
18.750.000VND = 937,50 Euros = 1172,00USD ! (theo hối đoái 28/09/2005).
B/ Tôi coi giá bán ghi trên sách để so sánh với đồng lương tối thiểu hiện hành 350.000VND, 10/2005 (*) mà theo tôi là một lý do xác đáng giải thích tại sao cung cầu về sách lại khiêm nhượng như trên. Đơn cử:
1/ Trọn bộ 2 cuốn Sông Côn Mùa Lũ của Nguyễn Mộng Giác, nxb Văn Học thuộc Trung Tâm Nghiên Cứu Quốc Học, Hà Nội tái bản quí 2-2003, giá 125.000VND/cuốn (250.000 trọn bộ)
2/ Trọn bộ 3 cuốn Tưởng Giới Thạch: Bạn và Thù nói trên, giá 390.000 VND...
Còn đối chiếu giá sách từ thập niên 1990 với 2005 tôi không thể không kêu lên hai tiếng Kinh Hoàng !
C/. Trung bình ở VN các nxb chỉ in 1.000 cuốn. Số lượng in ấn nói lên số người mua sách (1.000 người). Cứ cho có 1.000 người mua x 100 người đọc (99 người đọc ké) = 100.000 người đọc trên 80 triệu dân là con số quá khiêm nhường. Ai muốn nói gì thì nói, tôi không tin một người hay một dân tộc ít đọc sách mà có thể tự mở mang đầu óc, tự nâng cao kiến thức được. Đọc báo giấy hay báo mạng, nghe radio, coi truyền hình trong nước, nhất là từ VTV4 lại là vấn đề khác.
Hình: DaiNamQuocAmTuVi
Hàn Lệ Nhân
(*) http://vnexpress.net/Vietnam/Xa-hoi/2005/09/3B9E25A7/
