Văn hoá bản sắc
Tôi vẫn tự biết mình là mọt sách, xem đọc sách tương đương với ăn uống. Đọc nhiều quá, ứ quá nên để tự cứu mình tôi viết này viết nọ ra chẳng qua để trong đầu bớt lộn xộn, do đó chút gì tôi thể hiện được, qua con chữ qua âm thanh, hoàn toàn nhờ lòng khao khát xoá dần sự dốt nát mà thành. Và tôi cho đó là một trò chơi, một thú tiêu khiển như trăm thứ tiêu khiển khác, tất cả đều phải trả một cái giá nào đó. Chẳng hạn cái giá mà bản thân tôi phải trả cho trò chơi chữ nghĩa tóm gọn là hai chữ cô đơn, xưa cô đơn trước đèn trước xấp giấy nay cô đơn trước máy vi tính; đương nhiên không thể quên niềm thông cảm chịu thiệt thòi của vợ con. Song song là trong vùng tôi ở, cơ man bằng hữu đồng hương, đồng cảnh và tuyệt đại đa số là đồng đạo, quanh năm suốt tháng lao tâm lao lực vào mỗi thú tiêu khiển tiêu tao sảng khoái là luân phiên tổ chức hàng tuần - dù thứ bảy đó có nhằm ngày 30/04 như năm 2005 - và ngày lễ các buổi giao lưu văn hoá trên sàn nhảy - sau này thêm phần phụ diễn không kém sôi nổi là hoạt cảnh B52 - khi to khi nhỏ dưới nhiều nhân danh, nhiều nhóm nhiều hội, dẫu quay đi quẩn lại cũng co cụm ngần ấy con người, nhẵn mặt nhau cả. Khi thì giao lưu theo nhạc chết phối hợp với nhạc sống. Nay có thêm Karaoke. Dạ Vũ và B52 giao duyên thành nghệ thuật sống, thành bản sắc. Lâu ngày chày tháng cộng đồng đó đã khắc được dấu ấn thành tên "Cộng Đồng Dạ Vũ". Cái giá họ đã, đang và coi mòi sẽ trường kỳ trả đâu rẻ gì.
Bạn tôi làm nghề ca sĩ, nhạc công phòng trà, dạ vũ tại Paris không ít, người nào trên áp-phích cũng thuộc hạng "tài danh hàng đầu" trong kinh thành ánh sáng cả. Riêng mấy ông trùm tổ chức dạ vũ cấp làng đều là các huynh trưởng tôi quen thân từ trên 30 năm nay cho nên đôi khi tôi tự cho phép vô tư nêu thắc mắc "toàn là tài danh hàng đầu tại Paris sao chưa thấy người nào được Thúy Nga mời cộng tác ? Phải chăng tại vì bà Marie Tô chỉ rành Paris by Night mà chưa biết khai thác Paris by Day?".
Một chiều đi làm về bằng Métro, tình cờ tôi gặp một ca sĩ từ Paris về thăm cha mẹ ngụ chung một vùng ngoại ô với gia đình tôi. Ca sĩ nầy và tôi có mối thâm tình vì thuở bé từng ở trong lớp việt ngữ và các sinh hoạt văn nghệ thiếu nhi trong vùng do tôi hướng dẫn trong nhiều năm. Chú cháu lâu ngày gặp lại nên rù rì đủ thứ chuyện, trong đó có chuyện đi hát phòng trà và đặc biệt hát cho các dạ vũ làng nói trên.
- Cháu đi hát thế mà cũng đã trên 10 năm. Đôi khi nhớ lại những cuối tuần học với chú vui quá là vui, ước chi thời gian cũng đơn giản như cái nút review trên máy vidéo.
- Trong lứa cháu, thoắt đấy mà nay đứa nào cũng đã nên cặp nên đôi, thành cha thành mẹ con nít cả rồi. Riêng phần cháu coi như nổi trội hơn cả, lừng danh từ Paris đến các tỉnh. Thỉnh thoảng đưa thím đi chợ Tàu, chú để ý áp-phích nào trong vùng mình cũng có tên cháu.
- Sao chẳng thấy chú thím bao giờ ?
- Năm thì mười hoạ và chẳng đặng đừng chú mới tạt qua trình diện một lúc, nghe bà con bắt đầu tranh tài Karaoke vài hiệp là trốn về. Phô trương văn hoá liền tù tì kiểu nầy không hạp với tạng chú, vả lại chú hay bị đi làm xa, một hai tuần mới về, oải lắm.
- Người ta bảo tại chú làm cao, cho lối tổ chức của họ là thực dụng.
- Đời nào. Họ trách khéo chú khư khư đứng ngoài vòng thì có. Không có mợ chợ vẫn đông. Hơn ai hết, chú công nhận nhảy đầm đã được đặt ngang mọi sinh hoạt văn hoá khác, nếu không muốn nói là cao bứt mọi sinh hoạt văn hoá khác. Nhảy đầm là hấp lực thống soái, thiếu nó mọi buổi họp mặt trong cộng đồng ta sẽ lèo tèo, èo uột.
- Cháu cũng nhận thấy vậy. Hèn chi chùa, đền nào cũng có dăm chi hội kinh tài "trước mua vui sau làm việc nghĩa". Mà họ tổ chức lia chia như thế tụi cháu mới có đất sống.
- Bao năm hát cho các dạ vũ làng cháu có thích không ?
- Hát nhảy đầm thì lấy gì mà thích chú. Họ có nghe mình hát đâu. Miễn là có tiếng trống thùng thình giữ nhịp cho họ là OK. Âm thanh càng lồng lộn càng OK. Bọn ca sĩ tụi cháu muốn gào lời lẽ kiểu nào cũng chẳng ai để ý.
- Vậy chuyện tập tành với ban nhạc thì sao ?
- Coi như không có. Chú thừa biết, ban nhạc và ca sĩ tụi cháu chuyên bắt chước theo băng đĩa trên thị trường nhất là nhạc Anh, nhạc Pháp cho nên bên nào cũng có sẵn cùng một répertoire gần giống nhau, chỉ cần nói tông cho ông đánh solo là xong. Chơi chung nhiều năm nên hai bên ăn rơ lắm. Hơn nữa chủ yếu là nhạc tua mà chú.
- Cháu đã ra cái CD nào chưa ?
- Có thì cháu đã gửi tặng chú rồi. Còn chú, sao chú không chịu phổ biến nhạc chú như người ta ?
- Đâu dễ dàng vậy. Chú là tép riu, ai thèm ngó tới. Chú soạn nhạc chỉ để tiêu khiển. Mà tiền đâu ? Tóm lại nhạc chú không hạp với sàn nhảy mà sàn nhảy cũng chẳng ưa gì nhạc chú.
- Chứ không phải tại chú khó tánh... làm cao à ?
- Làm gì có chuyện tự kiêu hảo đó. Cháu hơn chú ở chỗ biết du di để vươn lên, khẳng định mình.
- Chú khéo đùa. Hát theo băng đĩa, bắt chước thiên hạ thì khẳng định mình cái nỗi gì. Thế, nếu cháu muốn lấy mấy bản chú đã làm thành K7 lúc trước ra hát có được không ?
- Ấy ấy đừng, đừng có dại mà bể nồi cơm của cháu.
- Chẳng lẽ chú chịu phổ biến chùa trên Internet mãi sao ?
- Ừ, rõ ràng chuyện sáng tác của chú chỉ được đến thế, mà được như thế cũng đã quá vui rồi vì chú có mưu sinh với nhạc như cháu đâu.
- Chú nói vậy chứ nghề hát rong của cháu thật thụ là trầy da tróc vảy chú ơi, nhất là ca sĩ nữ tụi cháu phải khoe nhiều thứ khác lắm. Thương vay khóc mướn là câu chí lý, nhất là thương vay khóc mướn bằng tiếng Việt ở xứ người.
- Cháu định hát rong đến bao giờ ?
- Cháu mới bâm lại còn độc thân nên vẫn thích tiêu khiển bằng nghề phụng sự sàn nhảy thêm vài năm nữa, rồi tính sau. Biết đâu mai này cháu chẳng nối nghiệp các bác trong vùng làm bà bầu dạ vũ làng trong cộng đồng ta !
- Nếu được vậy chú cũng mừng, yên tâm nhắm mắt vì bản sắc đặc thù của cộng đồng ta tựu trung là nhảy đầm, cần và nên có người bảo tồn và phát huy cái bản sắc đặc thù đó...
Hàn Lệ Nhân
