Về Tình Thơ Áo Trắng
Thơ áo trắng là nỗi nhớ cho những gì tinh nguyên nhất mà tôi muốn nhẹ bước tìm về với kỷ niệm, xuyên qua lớp mù sương dĩ vãng. Những bài thơ áo trắng dầu không có vết gần kề của những nóng bỏng hiện tại, một hoài vọng ghi lại các kỷ niệm trong thi tập Tình Thơ Áo Trắng vẫn đầy nồng ấm cho giá lạnh muà đông. Trở lại với thời trung học xa xưa, dân ban Toán chúng tôi chẳng có tên nào lại lạng quạng đi vào con đường thơ thẩn, và như Thanh Tịnh đã từng viết "vì ngày đó tôi không biết ghi và ngày nay tôi không nhớ hết...” tôi đến với thi tập ấy như bới tìm lại lông vết của những tháng ngày yêu dấu xa xưa. Bắt lại các bong bóng nước muôn màu ngày nào đã từng bay trong gió. Tìm lại thoáng ngọc ngà trong vùng sâu thẳm của kỷ niệm dấu yêu.
Tơ em dệt mùa xuân trôi nhè nhẹ
Gió hây hây tia nắng xéo vương vương
Dấu chân chim tranh ảo huyền ai vẽ
Miền em qua hoa nở rộ bên đường
Em cắp sách ngày mưa về ướt áo
Bờ vai gầy huyền hoặc nét xanh xao
Tim nồng ấm dẫu trời giăng mưa bão
Mắt huyền mơ xanh biếc khoảng trời cao
Anh khờ khạo bảng đen và phấn trắng
Hạ đón mừng phượng vỹ những mùa thi
Tâm tình trải lưu bút vàng hiên vắng
Nhạc ve sầu tê đắng phút chia ly
Một ngày thu thướt tha em chợt lớn
Mắt nhuốm buồn đong lá rụng đầy vơi
Phơi tuổi ngọc mái tóc thề mơn trớn
Giòng sông xanh dậy sóng của biển khơi
Chiều mùa đông bóng hồng ai đưa đón
Những buồn vui sầu mộng cánh rừng mơ
Cổng trường cũ khép ngang bên vành nón
Vào hoang vu hồn kéo nhện giăng tơ
Rồi một buổi em vươn mình thiếu nữ
Biết thẹn thùng hoang vắng suối tịch liêu
Trăng óng ánh nghìn sao em tư lự
Chợt hỏi thầm, hay có kẻ chớm yêu?
(nụ hồng tuổi mộng)
Trường tôi từng theo học, Phan Bội Châu Phan Thiết, là một trường học uy nghiêm do các bàn tay đi trước tạo dựng, đậm mang hình ảnh quê hương mà tôi đã chào đời. Bên giòng sông Mường Giang hiền hòa chia đôi thành phố, mỗi sáng sớm có bao nhiêu tà áo trắng thướt tha cùng cắp sách đến trường. Những bước chân thon nhịp đều qua chiếc cầu chánh của tỉnh lỵ, với các bờ tóc mềm gợn bay trong gió.
Mường Giang nước chảy
đường sông
Áo bay tà trắng vương mang bóng hình
Gió cầu khoe tóc em xinh
Mùi hương tập vở vết nhìn của nai
Cho anh thao thức canh dài
Bám sâu niềm nhớ
Dằn dai lối về
Một ngày chung bước cơn mê
Đường xa mấy khúc
Còn nghe nhớ người
Để anh quên nói
Quên cười
Quên bia lũ bạn trễ lười toán mau
Sân hiên nghìn đóm trăng sao
Từ trong sách học hiện bao diễm hình
Cà phê đắng giọt lung linh
Nhỏ qua làn sữa thành tình thở than
Đêm vây mộng ảo cung đàn
Nghe hương tóc của trần gian đón chờ
Chiều nao chung bước cơn mơ
Còn đây phiền lụy vần tơ lối ngà
(tóc bay tà áo trắng)
Nhớ làm sao những ngày mùa hè, lối đi đến trường nở rực màu đỏ thắm của hoa phượng...và rồi một hôm trở lại trường xưa với bao nhiêu là thay đổi. Cảnh cũ, nhưng phần hồn xưa đã mất đi biền biệt..
Người giẫm sỏi buồn ghé bước chân
Ngôi trường hoen nắng chiếu qua sân
Hoang vu trống vắng buồn đơn lẻ
Gió táp hồn nghe buốt chạnh ngần
Thương lối đi về tuổi ngóng trông
Con đường đến lớp ngát bông vông
Phượng rơi thềm lối mùa hoa thắm
Áo trắng bay lơ chạm cõi lòng
Thuở đó lòng đan những hạt châu
Thoáng nhìn khóe mắt ngút xanh dâu
Bao nhiêu mong nhớ lời câm nín
Ai gửi thầm ai vạn nỗi sầu
Ta vẫn mang đầy nặng trĩu thương
Những ngày phượng nở ngát vầng dương
Rưng rưng giã biệt hè chan chứa
Đi gửi niềm thương trước cổng trường
(mùa phượng vỹ )
Và con đường Nguyễn Hoàng chạy dài Quốc Lộ số 1 luôn nhộp nhịp với các tà áo dài trắng thướt tha tung tăng trong nắng nhẹ ngày nào:
Bao ngày bước hương cỏ thơm nhè nhẹ
Bỗng mây chiều lối rẽ biết thương đau
Mấy nhịp cầu ngang sông bờ nước rộng
Chợt trông đò bến đợi thấy xôn xao
Cổng trường bay áo dài tia nắng dại
Lối đi về vai chạm nhói tim nhau
Lời mong ước nhắn trao tầm mắt vội
Cuối đoạn đường giã biệt vẫy tay chào
Mới hôm nào hồn nhiên cười rượt bắt
Mắt nai nhìn lòng bỗng thấy nôn nao
Giữa cuộc vui cùng bạn thân đùa giỡn
Bỗng âm thầm nghe chạnh nhớ hôm nào
Lần đến thăm bè bạn trường giã biệt
Mắt nai buồn đẫm lệ tiễn đưa nhau
Hai tuổi trẻ sân ga đời tan hợp
Có ai về góp nhặt những vì sao
Từ đó bao lần trèo lên đỉnh gọi
Giữa muôn trùng sóng gợn với trăng sao
Bởi hôm nào ghé môi tìm vị đắng
Để bao mùa lồng lộng giấc chiêm bao
(mùa hè giã biệt)
Tuổi mới lớn của bọn tôi là tuổi làm quen với những điếu thuốc lá, những ly bia đầu đời, và kết thân với giọt đắng cà phê bên tiếng nhạc Trịnh Công Sơn. Tuổi mới lớn ấy còn đang cố gắng khai mở vào mớ ý thức tưởng chừng như sâu thẳm của Jean Paul Sartre, Francoise Sagan, André Gide, Aldré Malreaux...
Tôi vẫn còn nhớ những đêm khuya say mê đấu triết với đám bạn thân, bàn về các tác phẩm của Thanh Tâm Tuyền, Bùi Giáng, Nguyên Sa, Nguyễn Đình Toàn mà chúng tôi rất thích đọc... Hiển nhiên tuổi ấy đã xài cạn gần hết nỗi thơ ngây hồn nhiên, vì phải đang chuẩn bị dọn đường cho những lối đi trước mắt về quân dịch, đại học, du học, tương lai, và tình yêu...
Kỷ niệm về những ngày đi học không thể không trôi về với lẫn lộn những vui buồn...Có mớ yêu thương ấp ủ một bóng hình, vì người con gái đẹp nào đó với tên Vương Tử Nguyên Ngọc đã cho mượn tập vở khiến cậu thư sinh cứ nhung nhớ quên cả bài thi; và thật đau xót ngày được tin buồn ai đó đã lìa trần, theo những can qua nghiệt ngã của dân tộc Việt...
Tập vở trao đề tên dễ thương
Trao chi mộng mị giữa đêm trường
Vầng trăng kiều diễm trang đài quá
Cánh hạc sương mờ ngây ngất hương
Một sớm mai hồng tim vấn vương
Dư âm vang vọng ngút thiên đường
Lòng ai tựa sóng cuồng tuôn chảy
Giữ chút trang hồng thơm ngát hương
Bỗng nhói tin buồn đau tháng Tư
Nghe câm lặng đắng chết ngôn từ
Còn ai về lại ngồi chung lớp
Trải luyến lưu về khuôn tiểu thư
Núi nhớ mây còn rung gió đông
Trăng quên đi vội, nước trơ giòng
Người đi vào cõi hồng miên viễn
Bỏ lại xuân nồng ai ước mơng
(hương tóc mây bay)
Sẽ có những nỗi cảm xúc khác có thể ồ ạt hơn trong tôi, nhưng có lẽ những gì tôi ghi nhận thời áo trắng ấy biểu hiện cho những đón nhận tinh nguyên nhất và vì vậy mà được ghi khắc đậm đà nhất.
Trong cuộc sống bề bộn, tiếng thơ cho thời áo trắng dẫn lối về những ấp ủ dịu êm, dầu là chín chắn hay non dại, sâu sắc hay hồn nhiên, ngạt ngào hay buồn úa...Để đánh thức núi đá, để khơi lại mạch suối, để tưới nước cho cây khô được đâm chồi, cho quả tim thêm nồng ấm.
Cát Biển
