Wilkes-Barre, Một Chuyến Về Thăm
Mùa hè năm 1975, tôi vừa mới đến định cư tại Wilkes-Barre thuộc tiểu bang Pennsylvania, cưu mang theo mình nỗi sầu da diết của người tị nạn. Những ngày đi đi về về độc hành trên con phố lạ có tên Main Street, lòng mình sao buốt vắng trùng vây...Có những buổi chiều mây treo ngang thung lũng buồn, cả thác suối kỷ niệm chợt ùn ùn trôi về, nhớ bạn bè, người thân... làm tê tái ngập lụt cả cõi hồn. Những ngày hoang vắng bắt gặp ta về lại với riêng ta như tảng đá trơ trọi đứng lặng im bên giòng sông cuộc đời đang miên man chảy. Ngôn ngữ mới thì chưa học, ngôn ngữ cũ thì đã dư thừa rêu phong. Nếu không có nụ cười rạng rỡ và ánh nhìn lo lắng hỏi han của cô Janet dạy Anh văn tôi đã không còn cái phao hay một ngọn hải đăng nào khác để loé lên niềm hi vọng mà bơi tiếp giữa biển đời sóng vỗ...
Buổi chiều tháng 5 năm 1975, những đợt người tị nạn đầu tiên đến Indiantown Gap đều thường xuyên quây quần ra khu sinh hoạt chính. Một tối nọ có 1 anh cựu trung sĩ hải quân lên sân khấu ca bài Bên Cầu Biên Giới của Phạm Duy...
Ngừng đây soi bóng bên dòng nước lũ
Cầu cao nghiêng dốc bên dòng sông sâu
Sầu vương theo gió xuôi về cuối trời
Một vùng đau thương chốn làng cũ quê xưa...
Người đi chưa hết hương sầu lữ thứ
Hồn theo cánh gió quên tình xa xưa
Tuổi xanh như lá thu rụng cuối mùa
Mộng về đêm đêm khát vừng trán ngây thơ.
Em đến bên tôi, một chiều khi nắng phai rồi
Nắng ngừng bên chiếc cầu biên giới
Xa xa thoáng đàn trầm vô tư
Ðâu đây dáng huyền đền duyên mơ
Bên cầu biên giới
Tôi lặng nghe dòng đời từ từ trôi
Sông nước xa xôi
Mây núi khắp nơi
Không tỏ một đôi lời.
Ôi giấc mơ qua
Mộng đời phiêu lãng giang hồ
Sống trong lòng người đẹp Tô Châu
Hay là chết bên bờ sông Danube
Những đêm sáng sao
Nhưng đường quá xa vời
Hương trời vẫn mê mải
Lòng tôi sao vẫn còn biên giới
Ðời tôi sao vẫn ngừng nơi đây
Ôi dòng tóc êm đềm
Ôi bể mắt đắm chìm
Ðời phong sương cũ chỉ là thương nhớ
Mộng bền năm xưa chỉ là mơ qua.
(BÊN CẦU BIÊN GIỚI, Phạm Duy, Lào Kai-1947)
Khi người trung sĩ hải quân đó vừa ca đến đoạn:
"Bên cầu biên giới...Tôi lặng nghe dòng đời từ từ trôi..." thì giọng ngân như mang thêm một tiếng nấc từ con tim...mọi người khán giả có mặt hôm đó đều mủi lòng, có kẻ không nén lòng xụt xịt khóc oà lên...Tôi tin rằng không một ai có mặt hôm đó mà có thể dửng dưng không xao xuyến...
Sinh hoạt trong trại tị nạn bây giờ nghĩ lại sao mà đáng yêu. Vì biết một hôm nào đó các người VN tị nạn sẽ không còn gặp nhau, nên chúng tôi cố quây quần bên nhau tìm vui được phút nào hay phút đó. Tôi có được vài gia đình thân quen trong khu ở. Ngày ngày chúng tôi chơi ném banh baseball, thảy basketball, đá banh, tối lại quây quần kể chuyện tếu hoặc sinh hoạt ca hát tân cổ nhạc bỏ túi. Dĩ nhiên trong đám đó tôi vẫn tích cực đóng góp với những chuyện tếu...Ngày rời trại tỵ nạn Indiantown Gap, tôi bị dằn co giữa các cảm giác vui buồn khó tả. Hơn tháng trời bám víu vào các sinh hoạt cộng đồng của khu tỵ nạn tôi chợt tìm ra những niềm vui trong nỗi buồn. Ngày nghe tên mình đọc trên loa để rời trại theo gia đình sponsor đi đến thành phố mới, để tạo dựng niềm ước mơ làm lại cuộc đời mới, điều trước tiên là mình phải hi sinh hết tất cả, kể cả chút hạnh phúc nhỏ bé còn sót lại bên trong hàng rào khu tị nạn...với những tình thân mới, những tiếng cười vui và một vài bóng hồng thơ ngây đáng yêu...Tôi cảm thấy mình đang đánh ván bài cùng định mệnh, mà kẻ thua cuộc lại càng cháy túi đậm đà thêm. Những đoạn đường xe dẫn về thành phố mới Wilkes-Barre đượm ấp những ngở ngàng cô lẽ. Và từ đó tôi nhận thêm các mây xám thường lệ của thung lũng Wilkes-Barre làm nỗi nhớ của phần hồn.
Một buổi chiều nọ, ngồi trên lầu 2 trong căn apartment ngay trên đường Main Street, tôi lặng lẽ kiểm thầm những vui buồn kiếp sống. Nhìn qua khung cửa kính xuống giòng xe cộ đang xuôi ngược bình thản dưới đường phố, tôi tự hỏi: “What is life? What is a meaningful life? What is success?” Tôi chợt nhớ lại từ những ngày mới lớn vào tuổi 13, có lần tôi đã khám phá ra điều chua cay rằng một ngày nào đó tôi cũng sẽ chết. Thật thế ư? Tôi Sẽ Chết? Và thế là cả ngày hôm ấy cậu bé đón nhận sự thật cay đắng bằng cách ngồi thừ người cả buổi, gậm nhấm lấy sự mông lung và phù du của kiếp người. Trôi nổi qua bao nhiêu không gian do những biến đổi thời cuộc, cậu bé ngày xưa lại trở về trong nỗi buồn người di tản tuổi ngoài đôi mươi giữa nếp sống Hoa Kỳ xa lạ, với bao nhiêu thôi thúc còn nguyên vẹn của lý tưởng dòng máu Việt... Rồi bẵng đi 26 năm sau từ ngày rời xa thành phố thung lũng hiền hòa, trong dịp qua thăm em Thanh Hà tại Philadelphia vào mùa hè năm 2001, mấy chị em chúng tôi quyết định lái xe về thăm các gia đình VN thân xưa tại vùng Wilkes-Barre. Như vậy tôi chợt có dịp trở về thăm thành phố thân yêu Wilkes-Barre của tôi. Có bút mực nào tả xiết tâm trạng bồi hồi sung sướng ấy? Như một kẻ giang hồ phiêu bạt, đứa con xưa thấy mình phập phồng hồi hộp về thăm quê cũ thân yêu. Bỗng dưng tên mọi con đường đều thân quen gợi nhớ, dòng sông chảy ngang thành phố như đang ngỏ lời thì thầm với người xưa bao kỷ niệm yêu dấu đầu đời miền đất lạ, và tình cảm nồng nàn của những người Việt đồng hương thân quý năm nào vẫn luôn nồng nhiệt, khiến cho con tim kẻ lưu lạc được ấm áp và dòng lệ rưng rưng giây phút chia tay...Tôi làm bài thơ để nhớ về quảng đời thân thương ấy...
Ta về ngắm con sông buồn thung lũng
Mây vẫn đầy cây lặng ngút mông lung
Tim miên man tìm lại bếp than nồng
Người di tản thương quê tình nao núng
Khuya xe buýt qua mảnh đèn loang lở
Bao mảnh trời rượt bắt đuổi cơn mơ
Thân tỵ nạn đong nỗi sầu hoang vắng
Cây im lìm phân nẻo rẽ mịt mờ
Indiantown Gap sương giăng mờ lối
Tháng sáu mây trời lạnh buốt đơn côi
Giọng người ca "ta ngồi lại bên cầu..."
Hàng lệ nóng lăn rơi đời bão nổi
Chiều nào nghe tên mình trên loa đọc
Ngỡ ngàng bước lao mình cơn gió lốc
Đi ở chia tay giã từ rào cổng
Mỏi gót chân đời nên cười hay khóc?
Hăm sáu năm bão bùng thay đổi
Tuổi trẻ hôm nào ngờ ngạc đơn côi
Wilkes-Barre ơi ta về lại bên cầu
Nghe lá rụng vô thường rơi gốc cội
(Wilkes-Barre 26 Năm Sau)
