Vài Cảm Nghĩ Về Thi Sĩ Nguyễn Chí Thiện
Vài Cảm Nghĩ Về
Thi Sĩ Nguyễn Chí Thiện Và Hoa Địa Ngục
Chiều Thứ Sáu, August 4th, vừa ra khỏi phòng khách của Little Sàigòn Radio tại Houston, tôi "đụng đầu" một người đàn ông từ thang máy bước ra. Nhìn ông quen quen, tôi mỉm cười, gật đầu chào, rồi vội vã xuống cầu thang để lái xe về, mong tránh được "nạn-kẹt-xe-chiều-thứ-Sáu." Xuống tới tầng một, gặp một nhân viên của Đài đi vào, Cô hỏi: "Chị có thấy nhà thơ Nguyễn Chí Thiện trên lầu chưa?" Khẽ nhíu mày, tôi ngập ngừng lắc đầu. Cô lại hỏi: "Anh Thái vừa dropped him off mà." Tôi ngạc nhiên hỏi lại: "Ủa! Anh Thái đâu?" Vừa đi nhanh lên lầu, Cô vừa đáp vội: "Ảnh ra lại phi trường đón bác Ninh."
Trên đường lái xe về nhà, tôi chợt nhớ lại khuôn mặt đăm chiêu của người đàn ông gặp nơi thang máy và vỡ lẽ ra đó là Ngục Sĩ Nguyễn Chí Thiện. Cả mấy tuần nay, nghe thông báo về buổi Ra Mắt Tập Thơ Hoa Địa Ngục, thấy hình Ông trên Việt Tide... Vậy mà khi bất ngờ gặp, lại không nhận diện được.
Chương Trình Kỷ Niệm Mười Hai Năm Thành Lập Little Sàigòn Radio tại Houston bắt đầu từ Thứ Bảy, August 5th, tại Hồng Kông 4, kéo dài qua Chủ Nhật, August 6th, tại trụ sở của Đài cùng với buổi ra mắt Tập Thơ Hoa Địa Ngục của Nguyễn Chí Thiện.
Giám đốc chương trình Vũ Kiểm giới thiệu ông Vũ Quang Ninh với cử toạ, và ông Vũ Quang Ninh mở đầu chương trình với bài nói chuyện về sinh hoạt của Little Saigon Radio trong 12 năm qua. Tiếp theo, Đinh Quang Anh Thái giới thiệu Nguyễn Chí Thiện với vài câu rất ngắn nhưng thật dí dỏm làm quan khách không ngừng cười được.
Dưới cơn mưa gió vần vũ của buổi chiều Chủ Nhật, hơn hai trăm người đã ngồi trong gian phòng khách của trụ sở Little Saigon Radio chăm chú nghe Nguyễn Chí Thiện nói về kinh nghiệm ngục tù trong 27 năm. Chúng tôi xót xa khi nghe anh kể lại những kềm kẹp Anh đã trải qua. Chúng tôi ngậm ngùi với những bất công người dân phải gánh chịu. Chúng tôi quặn đau với những nhọc nhằn oằn oại trên đôi vai gầy, trên khuôn mặt khắc khổ. Và không biết có phải chính trời đất cũng đổ lệ với cử tọa khi nghe những điều kinh hoàng này hay không mà cơn mưa càng lúc càng nặng hạt... Nguyễn Chí Thiện đọc những vần thơ trong Hoa Địa Ngục làm tiếng vỗ tay, nghe như pháo nổ trong Đêm Giao Thừa năm xưa tại quê nhà...
Nguyễn Chí Thiện có một trí nhớ thật lạ lùng. Bài thơ 500 câu, Anh đọc làu làu không ngập ngừng. Tám trăm bài thơ khác, anh cho biết là đã quên hết hơn một trăm bài, chỉ còn nhớ có 700 bài mà thôi. Những năm tháng dài trong lao tù, không giấy, không bút, Anh đã làm những vần thơ nói lên sự đàn áp của chế độ, không chỉ trong lao tù, mà còn ngoài xã hội. Anh đã làm những bài thơ châm biếm, những bài thơ chống chế độ ... với hy vọng thế giới bên ngoài nghe và hiểu được những oan khiên dân chúng đang gánh chịu. Anh đã học thuộc lòng những bài thơ này, đợi khi ra khỏi tù, đã ghi xuống giấy, rồi gởi ra ngoài để thế giới biết chế độ hà khắc tại Vệt Nam, để mọi người hiểu được sự đối xử man rợ trong những nhà tù tại Việt Nam ...
Ngày nay, Hoa Địa Ngục do Tổ Hợp Xuất Bản Miền Đông Hoa Kỳ phát hành là cuốn sách đầy đủ tất cả những bài thơ đó.
(Năm 1979, vừa ra khỏi tù, Anh đã lẻn vào tòa đại sứ Anh tại Hànội đưa tập thơ Hoa Địa Ngục để nhờ chuyển ra nước ngoàị. Hành động táo bạo này đã làm Anh bi tù đày thêm nhiều năm nhưng tập thơ, khi đuợc phổ biến ở các nước tự do qua nhiều ngôn ngữ khác nhau, đã làm rúng động lương tâm thế giới như chúng ta đã từng biết trong nhiều năm qua. Tuy nhiên trong hoàn cảnh cấp bách hồi năm 1979, tập thơ đó chỉ là một phần của tập Hoa Địa Ngục mới xuất bản. Tập thơ mới xuất bản là tập thơ đầy đủ, trọn vẹn theo đúng ý nguyện của tác giả và đã đuợc rất nhiều nhà phê bình văn học chính trị đề cập tới trong văn đàn và các ngành truyền thông hải ngọai trong những ngày gần đây.)
Cho đến nay, hiếm ai không biết đến Dòng Thơ Tranh Đấu của Nguyễn Chí Thiện, và có lẽ không ai không biết những bài thơ châm biếm chế độ cộng sản Anh đã sống qua, những oan ức người dân phải gánh chịu, những tủi nhục khi cơn đói hành hạ con người... Do đó, tôi sẽ không viết về đề tài này nữa, vì nhiều người đã viết rồi. Tôi chỉ ghi lại những gì tôi cảm nhận được, khi "nhìn" Nguyễn Chí Thiện trong thời gian rất ngắn, ngồi phụ tiếp tân với Anh trong Ngày Ra Mắt Tập Thơ Hoa Địa Ngục tại Houston.
Khi biết tôi cũng tập tành làm thơ, cũng đỏm dáng viết truyện,... Anh đã viết vội địa chỉ của Anh xuống tờ giấy, đưa cho tôi, và dặn: "Khi nào em có sách, nhớ gửi cho anh đọc." Anh đã ân cần hỏi thăm tôi khi khách vơi bớt, Anh đã khuyến khích tôi viết, khi nghe tôi nói: "Em chỉ viết tào lao thôi đó mà..."
Qua những câu chuyện ngắn ngủi trao đổi, tôi cũng "thấy" được một tâm hồn rất... lãng mạn, rất... mơ mộng dấu bên trong khuôn mặt khắc khổ, đăm chiêu của Anh.
Cái lãng mạn đó, cái mơ mộng đó, mãi tới khi đọc những vần thơ... tình của Anh tôi mới quả quyết là mình không... nhầm.
Sớm qua ngôi, tay em anh nắm
Muốn truyền cho nhau chút tình lửa ấm
Mặc cho bao ngăn cấm đè lên
hay:
Có thể cô ta là người trong sách
Biết đâu rồi tôi chẳng được yêu!
Yêu tha thiết, chân thành trong sạch...
Hình ảnh cô ta như áng mây chiều
Gợi thương nhớ mơ hồ xa cách
và:
Ta muốn hái hoa thơm gài lên mái tóc em
Định sống lại những ngày xưa êm ả
...
Tôi chưa kịp hỏi Nguyễn Chí Thiện là khi Anh "muốn hái hoa thơm gài lên tóc em" đó, có phải là lúc Anh đang nằm trong tù chờ chết và hình ảnh của mỹ nhân đã đến, cho Anh tạm quên những cơn ho rũ rượi, cho Anh tạm quên những cơn đói đang hành hạ tấm thân gầy còm...?
Nếu có dịp gặp lại Nguyễn Chí Thiện, nhất định, phải, tôi sẽ nhất định không ngần ngại nêu lên câu hỏi nầy ./.
Hiền Vy
August 14th 2006
http://www.taongo.net
