Thi phẩm một đời tưởng tiếc của Yên Sơn

Ngày Chủ Nhật 18 tháng 8 vừa qua tại hội quán của đài phát thanh Little Saigon một buổi ra mắt thi tập "Một Ðời Tưởng Tiếc" (MDTT) và băng CD thơ "Những Giọt Sương Rớt Muộn". Buổi lễ được bảo trợ bởi đài phát thanh Little Saigon Radio, đài Sài Gòn Radio Hải Ngoại và thi sĩ Nhất Phương, nhóm bạn Không Quân Nam Cali, và nhóm Cựu Học Sinh Sương Nguyệt Anh do chị Phạm Ngọc Mai đại diện.

Tôi quen biết thi sĩ Yên Sơn trong một dịp rất tình cờ. Ðược anh Yên Sơn mời đến tham dự buổi lễ ra mắt thơ anh. Tôi thấy có sự hiện diện của nhiều khuôn mặt của cộng đồng như quý giáo sư Phạm Thi Huệ, Lê Tinh Thông, Lê Văn Ba, và nhiều vị nhân sĩ đại điện cho các đoàn thể địa phương và nhiều văn thi sĩ có tiếng trong vùng. Nhị vi giáo sư Phạm Thị Huệ và Lê Tinh Thông đã điểm qua quyển thi tập của Yên Sơn mà dưới đây chúng tôi xin ghi lại nhiều điểm đã được đề cập đến trong phần nhận định chung về thi ca của người thi sĩ đa dạng Yên Sơn. Phần giới thiệu tiểu sử tác giả được chị Phạm Ngọc Mai trình bày tiếp sau đó là những tiết mục văn nghệ xen kẻ với những phần ngâm thơ và diển giải những bài thi ca trong thi tập MDTT do các thi sĩ Cát Biển, Vũ Thư Nguyên, Ngọc Ân, Nguyễn Phương Hùng và Nhất Phương. Chị Nhất Phương đóng góp tích cực qua vai trò MC cho suốt buổi lễ. Những lời văn trau chuốt của thi sĩ NP, một cựu nữ sinh Gia Long, đem đến cho cử tọa những giây phút hào hứng trong khung cảnh thân tình nhưng không kém vui nhộn.

Nói về thi ca của YS, tôi cảm nhận ngay tiếng lòng chân chất của YS về quê hương đất nước. Hãy nghe Yên Sơn nói về Sàigòn sau bao năm trở lại qua những câu thơ bỡ ngỡ, ngậm ngùi trong bài "Phố xưa bỡ ngỡ ta về" mà tôi đã đọc, và đã thông cảm nỗi lòng vời vợi của Yên Sơn hướng về quê mẹ thân yêu:

" Sàigòn, thành phố thân yêu,
Về, nghe lạ lẫm, giữa chiều mưa tuôn,
Mưa bay ướt đẫm nỗi buồn,
Phố thay đổi họ, tên đường đổi tên,
Con đường ngập lá me xanh,
Bơ vơ kỷ niệm cũng đành quay lưng,
Cúi đầu dấu giọt bâng khuâng,
Người xưa, phố cũ như chừng mới quen "

Yên Sơn có phải là một nhà thơ? Nếu có ai hỏi tôi điều đó tôi xin trả lời: Vâng, Yên Sơn là nhà thơ. Anh đã làm thơ, in sách từ trước thuở mất miền Nam, đầu năm 75, thi tập "Quê hương và tuổi trẻ"; và sau 27 năm thăng trầm trong cuộc sống mới, anh vẫn còn đây với thi ca. Năm 1998, anh cho xuất bản tập thơ "Cho quê hương, Tôi, và Tình yêu". Năm 2000 đã ấn hành tuyển tập Những Giọt Sương Rớt Muộn, và hôm nay tập thơ Một Ðời Tưởng Tiếc ra đời. Chúng ta sẽ tìm thấy tình yêu quê hương bàng bạc trong thơ Yên Sơn. Năm 1999, YS sáng tác bài "Một cõi thăng trầm" thố lộ hết tâm sự của anh về một dĩ vãng rất thanh niên, rất học trò. Anh cũng đã nói lên ước vọng chung của mọi người Việt tha phương, khắp năm châu bốn bể: hãy giật sập chế độ độc tài Cộng sản tại Việt Nam. Tôi đã cảm nhận được cái thật lòng, cái khí khái khẳng định rất rõ ràng trong anh. Anh đã từng từ bỏ ước mộng trở thành một bác sĩ y khoa để cùng với lớp thanh niên thế hệ băng mình vào cuộc chiến bảo vệ núi sông. Yên Sơn đã trở thành phi công lái những con chim sắt trong không lực VNCH. Nào chúng ta hãy nghe những dòng tâm sự của anh:

" Ngày xưa ta còn bé
Nhìn trời mây lang thang
Mơ làm cánh phượng hoàng
Bay khắp cùng sông núi
Ngày xưa ta vừa lớn
Xin đi học trường xa
Dù thương nhớ mẹ cha
Nhưng khát đời ngang dọc
Ngày xưa ta bỏ học
Dở dang đường tây y
Bằng cấp có ích gì?
Trong chiến tranh tàn phá
Ngày xưa hạnh phúc quá!
Ðược tuyển làm phi công
Mộng bay khắp núi sông
Ðã như thành sự thực "

Tôi xin tóm tắt 16 câu kế tiếp YS đã nhìn lại những năm lưu vong xa xứ, lòng anh lúc nào cũng khắc khoải giấc mộng lớn của dân tộc là lấy lại quê hương thân yêu từ tay của những người hiện đang nắm quyền lực sắt máu tại bên nhà, ngõ hầu đem lai tự do dân chủ cho toàn dân. Chúng ta hãy nghe tiếp tâm sự hay cái hoài bão của anh:

" Bây giờ làm gì dược
Cho tiến trình tương lai
Xin sẵn sàng góp tay
Giật sập thiên đường
Cộng Bây giờ ta nuôi mộng
Ðược trở lại quê hương
Cầm viên gạch xây tường
Cho nhà thương, trường học
Ta một thời ngang dọc
Ta nửa kiếp tha hương
Vẫn chỉ một quê hương
Ðể tôn thờ yêu mến "

Rồi Yên Sơn vẫn một lòng cương quyết với chí lớn nam nhi mà xưa kia dũng tướng kiêm thi sĩ Nguyễn Công Trứ đã rèn luyện những hậu duệ của ông:

"Vòng trời đất dọc ngang, ngang dọc,
Nợ tang bồng vay trả, trả vay
Chí làm trai nam bắc đông tây
Cho phỉ sức vẩy vùng trong bốn bể"
Hay:
"Làm trai cho đáng nên trai,
Xuống đông đông tĩnh, lên đoài đoài tan "

Yên Sơn kết luận tấm lòng sắt son đối với quê cha đất tổ trong bài "Một cõi thăng trầm" như sau:

" Dù năm tháng tàn lụn
Ðời ta lắm đổi thay
Râu tóc cũng bạc phơ
Nhưng tâm tràn nhiệt huyết "

Yên Sơn tỏ bày lòng thành kính với đấng sinh thành. Tôi đã thật sự cảm động khi đọc bài "Tưởng nhớ cha":

"Con lên phi cơ bay về vùng biển
Bỗg nhớ thương cha nước mắt tuôn tràn
Tháng Tư nào khi quốc biến gia tan
Con bỏ xứ lái tàu bay về biển
Con xa mẹ lìa cha vì cuộc chiến
Bao nhiêu năm sương gió dạn dày
Ðể đau thương tràn khắp một ngày
Con đâu biết đó là lần vĩnh biệt
Con nào biết! cha ơi con nào biết
Cha soát từng giọt máu trở về tim
Bao nhiêu năm qua mòn mỏi trông tìm
Vẫn thấp thỏm "con đã đền nợ nước".

Tấm lòng chí hiếu trong tình phụ tử của Yên Sơn tôi thấm thía những bi ai, những não nề của nỗi lòng người con xứ Quảng:

"Cha ơi cha! Một ngày không quên được
Nhận hung tin cha lìa bỏ cõi đời
Con chết lịm trong lòng mà lệ không rơi..."

Ðiểm đặc thù trong thi ca của Yên Sơn nữa là tình bằng hữu. Anh rất trân quý tình bạn. Ðiển hình hai bài "Nhớ bạn" và "Vĩnh biệt Vương Quang Bữu", anh đã ngậm ngùi khóc tiễn bạn qua bài thơ cho người bạn thân, Quang Bữu như sau:

"Trên đường về sau một ngày rời rã
Nghe radio mầy đã bỏ bạn bè
Trong lòng tao nhói lên nỗi tái tê
Và đôi mắt máu dồn lên nặng trĩu
Vương Quang Bữu, Vương Quang Bữu!
Một khoảng trầm tư vĩnh biệt bạn hiền
Mầy đã trả lại cho đời những nghiệp chướng oan khiên
Nơi vĩnh cữu cứ tiếp tục cười như từng đã
Nhớ kỹ niệm xưa ba mươi mốt năm ròng rã
Từ Quang Trung, trại sinh ngữ, trường bay
Lúc nào mầy cũng lè phè như một gã say
Miệng toe toét cười trên bao tình huống... "

Ðó là cái tình nghĩa của Yên Sơn với bạn bè. Còn đối với tình yêu nam nữ, Yên Sơn bày tỏ sự phân vân giữa mối tình bao la với núi sông và người tình bé nhỏ của anh. Sự bâng khuâng khó xử đó được thể hiện qua bài "Nói với ngươi tình" :

"Ta yêu người lắm người ơi
Nhưn g vì sông núi tách rời đôi bên
Ngày đêm súng đạn vang rền
Bạn bè gục ngã ta yên sao đành
Mắt mờ lệ nhỏ long lanh
Quê hương mình đó chiến tranh hận thù
Ðẹp gì lá chết mùa thu,
Vui sao được giữa sương mù cùng mây
Người ở lại ta đi đây
Yêu thương xin hẹn tháng ngày mênh mông
Tình người ta giữ trong lòng
Sau ngôi vị tình non sông phụng thờ "

"Ai nói với em lính không sầu nhớ, không biết nói yêu mỗi khi mộng mơ ?". Ðó là những câu hỏi rất dễ thương trong bài ca bất hũ "Ai nói với em". Vâng, người lính không quân pilot Yên Sơn rất đa tình, người lính Yên Sơn biết yêu thương sầu nhớ, biếi mộng mơ hẹn thề với người tình trong bài "Hoài Niệm":

"Quay đầu kỷ niệm rưng rưng
Mới đây mà tưởng như chừng trăm năm
Ðông về cơn gió lạnh căm
Nhớ ơi là nhớ những đầm ấm xưa
Nhớ thương biết mấy cho vừa
Tóc xanh phai sắc vẫn chưa mỏi mòn
Tình ơi mấy bận vuông tròn
Cuối trời vẫy gọi đầu non hẹn thề"

Một tâm sự rất riêng tư của mối tình cũ đã qua, Yên Sơn nhắn nhủ những tưởng nhớ không nguôi, những nuối tiếc ngút ngàn mà thi tập mà các bạn hữu đã chia sẻ tâm sự của Yên Sơn, chúng ta hãy lắng nghe tiếng lòng thổn thức như từng nhịp đập con tim của Yên Sơn qua bài thơ "Thôi em" như sau:

"Thôi em tình đã muộn màng
Còn gì thước ngọc khuôn vàng năm xưa
Lâu rồi sớm nắng chiều mưa
Quên rồi nắng nhạt hương thừa cố nhân
Thu đi vàng lá đầy sân
Riêng ta đứng lại giữa trần gian... riêng
Thu đi vàng lá đầy sân
Riêng ta đứng lặng bâng khuâng nhớ nhiều..."

Nói về tình cảm của Yên Sơn với người yêu, người thương thì rất đậm đà, rất nồng nàn, tôi nghỉ khó lòng gom hết những thơ của anh vào buổi nói chuyện giới hạn thời gian tính hay cô đọng chất thơ trữ tình, lãng mạn vào một bài viết giới hạn số trang được.

Trong phần phát biểu của tác giả thật là cảm động khi nói về chân tình của YS với đất nam Cali và quý thân hữu, bạn bè. Sau đó YS đã cho khán giả thấy sự đa dạng của anh qua tài ngâm thơ, bài " Tống biệt hành " của Thâm Tâm, và anh cũng đã hát một nhạc phẩm " Một thoáng tôi " do anh phổ từ chính thơ của anh. Không khí buổi lễ thật sống động và vui nhộn nhờ sự sắp xếp chương khéo léo của thi sĩ kiêm MC Nhất Phương. Phần nhạc đệm do nhac sĩ Phượng Vũ phụ trách. Các ca sĩ góp mặt có Lệ Hằng, Vĩnh Anh, Tuấn Minh, và Phương Uyên đến từ St Paul, Minnesota. Một điểm nổi bật khác là trước đó khá lâu, chị Phạm Ngọc Mai đã liên lạc và phối hợp với nhiều cơ quan truyền thông như đài Little Saigòn Radio và đài Saigon Radio Hải Ngoại để YS có dịp tiếp xúc trên làn sóng phát thanh để giới thiệu về thi phẩm MDTT của anh. Ngoài ra, tôi còn nghe được trên làn sóng đài Văn Nghệ Truyền Thanh giọng đọc thơ rất trữ tình và lưu loát của xướng ngôn viên dịu dàng, khả ái Ngọc Ân giới thiệu thơ của YS.

Tóm lai, bên ngoài sự thành công của buổi lễ ra mắt sách của YS, tôi xin kết luận về Yên Sơn như sau: Yên Sơn là một sĩ phu có trách nhiệm với quốc gia và dân. Sơn đã dành một chỗ đứng trang trọng cho các đấng sinh thành phụ mẫu và cả tấm lòng quảng đại, thân thiết đối với bằng hữu từ trong tâm khãm của anh và bàng bạc trong thơ văn nữa. Ngoài ra, gần gũi với chúng ta hơn hết, người phi công Yên Sơn là một thi sĩ rất lãng mạn với đủ loại tình yêu và đối với văn chương lai láng mến yêu trong thi tập "Một Ðời Tưởng Tiếc". Tôi có nói thêm chỉ bằng thừa.

Việt Hải, Los Angeles, 08/2002.

Ghi chú: Để có ấn bản copy của thi tập "Một Đời Tưởng Tiếc"
quý vị có thể liên lạc về: yen_son68@yahoo.com

Trang Chính
Văn | Thơ | Nhạc | Tác Giả