Thơ Lục Bát (3)


I-Thủ pháp Ngắt Mạch
II-Thủ pháp Tiểu Đối
.................................

III-THỦ PHÁP CÂU ĐỒNG DẠNG

Khi thực hiện thủ pháp ngắt mạch, đặc biệt là ngắt mạch 3/3 và 4/4, ngoài các thủ thuật về Tiểu đối nêu trên, thường thì thủ thuật câu đồng dạng cũng hay được vận dụng.

***Giá trị của câu đồng dạng so với tiểu đối hơn kém nhau như thế nào ?

Thật khó nói chắc là mèo nào sẽ cắn miu nào vậy. Đặc biệt là khi câu đồng dạng lại đi kèm cùng Điệp ngữ thì giá trị của nó không những không thua, mà đôi khi còn hơn hẳn tiểu đối nữa !!!

***Vậy câu đồng dạng khác tiểu đối ra sao ?

-Trong thủ pháp tiểu đối : Tất cả các thành phần của chúng đối nhau chặt chẽ
-Trong thủ pháp câu đồng dạng : ít nhất là có một thành phần giống nhau, đồng dạng với nhau. Các thành phần còn lại có thể hoặc đối nhau, hoặc đồng dạng với nhau đều được cả

Tóm lại, câu đồng dạng và tiểu đối có thể xem như một cặp anh chị em song sinh ... Chúng giống và gần gũi với nhau đến nỗi có nhiều sách giáo khoa cũng tưởng lầm là một ... Thật ra đó là 2 thủ thuật khác nhau.

1-Phân biệt Câu đồng dạng và Tiểu đối :

Khi sương sớm / lúc nắng tà
Rừng mai đất Ứng vang xa tiếng đàn (HSN-UHPT)
.........( tiểu đối 3/3 khi đối thanh với lúc, sương sớm đối với nắng tà )

Khi gió mát / khi trăng thanh
Ai người nhắc kẻ lữ hành đường xa (HSN-Ngàn dâu)
.........(câu đồng dạng + điệp ngữ khi ; gió mát đối với trăng thanh)

2-Câu đồng dạng phối hợp cùng thủ pháp Ngắt mạch :

Khi chén rượu , khi cuộc cờ
Khi xem hoa nở, khi chờ trăng lên (ND-Kiều)
.........(câu đồng dạng + điệp ngữ 4 chữ khi)

Ung dung đọc sách ngâm thơ
Vàng cho chẳng cất, bạc cho chẳng màng (HSN-UHPT)
........(câu đồng dạng Vàng cho, bạc cho...)

Trời trong xanh / nước trong xanh
Êm êm tiếng hát, bập bềnh thuyền con
Đàn tơ sáo trúc nỉ non
Hỏi người có nhớ cô thôn nghĩa tình ? ( HSN-Vọng cô thôn)
……(câu đồng dạng + điệp ngữ trong xanh; trời đối với nước)

3-Câu đồng dạng trong một trường đoạn, kết hợp cùng Điệp ngữ :

Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu
Buồn trông nội cỏ dàu dàu
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt ghềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
............................(Nguyễn Du - Kiều)
Trong đoạn này có đến 4 lần vận dụng thủ pháp câu đồng dạng kiêm điệp ngữ Buồn trông ...

Cử bôi cũng muốn tiêu sầu
Ngờ đâu càng uống càng đau trong lòng
Nhớ khi xưa, ở Đại Lương
Ngô khoai cơm độn vẫn thường sẻ đôi
Lâm Tri đi sứ mà vui
Đánh xe dắt ngựa mấy người như ta
Nhớ khi lệ đổ máu sa (3161)
Đường quanh lối tắt tránh xa Ngụy Tề
Ba hồn lạc, bảy phách mê
Ai gom lá thuốc đem về cứu ai
Nhớ khi ở cánh rừng mai
Cầm kỳ thi họa tháng ngày rong chơi
Xa quê sang nước non người
Bát cơm tân khách một thời long đong
Nhớ khi chờ đợi mông lung
Nỗi lòng thao thức tỏ cùng trời cao
Mưu hay đánh đổ Nhương hầu
Thu gom chức trọng quyền cao đến giờ
Chạnh lòng nhớ những ngày xưa
Cử bôi uống mãi chưa vừa xót xa
..........................(HSN-Thừa tướng Ứng hầu Phạm Thư)
Trong đoạn thơ này đã có 4 lần thủ pháp câu đồng dạng kiêm Điệp ngữ Nhớ khi được vận dụng .
=======================

Khi nói chuyện về cái hay của truyện Kiều trong 2 câu thơ sau :

Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc, non phơi bóng vàng
..............................................................(ND-Kiều)

Cử tọa thường nhất trí với tôi rằng quả thật là hay ! Hay quá đỗi hay! Thế nhưng khi tôi đặt câu hỏi: -Đồng ý là hay thật ! Nhưng chủ từ (Subject) của chúng đâu ?, Động từ (Verb) là chữ nào ? Mấy câu ấy được hình thành theo cấu trúc , theo cú pháp (Structure) nào ? Thì thường là không có mấy người chỉ ra được đâu là S đâu là V. Lại càng có ít người hiểu thấu cấu trúc của những câu ấy !!!
-Còn các bạn thì sao ? How about you ???

Câu hỏi này xin được giải đáp trong bài tới ......

HSN


Trang Chính
Văn | Thơ | Nhạc | Tác Giả