Hai mươi năm xin trả nợ đời
Ông bà ngoại tôi quê Cần Thơ. Bà ngoại sanh hai người con, đều là gái, đó là: má tôi và dì Út. Dì Út ra đời được một năm thì má lấy chồng. Sở dĩ má và dì Út chênh lệch tuổi quá xa vì ông ngoại tôi đi kháng chiến- sau tháng tám, ông mới trở về làng. Ba tôi hơn má tôi 20 tuổi, nhưng hai người rất thương nhau. Má bảo trong đời má, ba là người đàn ông mà má thương yêu nhất. Ba tôi quê Phong Điền ( Thừa Thiên- Huế). Ba bỏ vùng quê khô cằn sỏi đá, trôi giạt giang hồ, gặp má tôi và người dừng chân nơi miền sông Hậu. Ba tôi không còn ai thân thuộc, phải theo bên vợ một thời gian rồi dắt díu má tôi lên ở vùng ngoại ô Sài Gòn.
Má sanh tôi cũng là lúc ông ngoại mất. Hôm ấy, trời mưa miết, cây cối ngoài vườn lá rụng xác xơ. Dòng sông nhỏ vắt ngang nhà bỗng dưng như rộng và dài hơn. Phía trước nhà tôi khoảng hai trăm thước là một đầm sen mênh mông. Gần đầm sen có một gò đất cao đầy cây bần, cây mù u, ô rô, cóc kèn. Má tôi bảo đó là Gò Cô Bống.
Dì Út càng lớn càng xinh đẹp, người thanh mảnh, mày ngài mắt phượng, nước da trắng như trứng gà bóc, mái tóc đen nhánh và dài tận gót chân giống má tôi. Đám trai làng ngày ấy đã ngẩn ngơ, ngơ ngẩn mỗi lần tôi chở dì Út đi học bằng chiếc xe đạp đòn dông của ba tôi.
Dì Út đam mê đủ thứ, nhưng cũng gần như dửng dưng với tất cả. Mặc dù dì lớn hơn tôi hai tuổi, nhưng với dì tôi hãy còn là chú chim non, siêng học, đôi khi khờ khạo lạ lùng. Trong cuộc sống của dì, có cái gì đó thật xa lạ, ít gần gũi, nhất là từ khi trái tim dì bắt đầu chớm bóng dáng một người đàn ông.
Mùa thu, ba tôi mắc bệnh ung thư chết. Cả nhà trở nên buồn bã khi thiếu vắng người đàn ông trụ cột gia đình. Trưa nào cũng vậy, bà ngoại, má , dì Út và tôi đều ngồi chẻ hạt sen phơi nắng rồi đem ra chợ bán. Má hay hát bài ca Trương Chi, tôi và dì Út nghe riết đâm ra thuộc lòng. Hát chán, má lại bắt đầu kể chuyện cổ tích. Chuyện cổ tích nào tôi và dì Út cũng biết, bởi má kể hàng chục lần. Má tôi thích thế, vì trong cuộc đời má có hai thế giới cùng song song ( như tôi đã nói trong truyện ngắn “ Cổ tích không có bụt”) : thế giới đời thường và thế giới thuộc về cổ tích..
Một hôm, dì Út năn nỉ má tôi kể chuyện Gò Cô Bống. Má ngần ngừ đưa mắt bối rối nhìn bà ngoại, hình như má rất ngại mỗi lần đề cập đến Gò Cô Bống, tôi và dì Út không hiểu vì sao ? Bà ngoại chợt lên tiếng :
- Thôi con cứ kể cho hai đứa nó nghe đi.
Má tôi chậm rãi cất giọng đều đều như cầu kinh…Ngày xưa, có một người con gái tên là Bống xinh đẹp, hiền lành, yêu một người đàn ông. Hai người thề non hẹn biển sẽ trở thành chồng vợ, nhưng gia đình cô Bống phản đối kịch liệt, do người đàn ông đã có gia đình. Để cắt đứt mối tình oan nghiệt của họ, cha mẹ bắt ép cô lấy con trai ông trưởng làng. Ngày bước xuống thuyền kết đầy hoa dại. Cô Bống khóc hết nước mắt khi nghe tiếng người đàn ông hát mơ hồ trong gió : “… Nắng vàng, em đi đâu mà vội. Mà vội. Nắng vàng, nắng vàng ơi…Bống đùa, bống đùa chơi. Em đi đâu mà vội. Bống nàng, bống nhỏ nhoi…”. Đến gần đầm sen, cô lại nghe văng vẳng trong gió thổi, tiếng người đàn ông ru :”…Hai mươi năm xin trả nợ đời. Trả nợ một thời em đã phụ tôi. Em phụ tôi một thời bé dại. Trót dại ra đi không nhớ gì tôi…”. Cô Bống buồn rầu ngắt một bông hoa vàng thả xuống dòng nước trôi lẩm bẩm khấn nguyện rồi trầm mình dưới đầm. Cô chết đi, nơi đó đột nhiên nổi lên một gò đất cao. Dân làng gọi gò ấy là Gò Cô Bống cho đến ngày nay…
Dì Út lặng người, mắt đỏ hoe. Tôi hỏi :
- Có thật không má ?
- Con cứ tin như thế, vì có ai quay ngược lại thời gian xa lơ xa lắc để kiểm chứng đúng hay sai, chỉ biết đó là truyền thuyết.
Tôi chợt hiểu, hèn chi bấy lâu nay má không kể cho dì Út và tôi nghe chuyện Gò Cô Bống. Đơn giản là dì Út chẳng khác một cô Bống trong truyền thuyết bước ra khi trao trái tim mới lớn cho chú Huân. Bà ngoại tôi quyết lòng cấm đoán, mọi thư từ chú Huân gởi dì, bà ngoại chận lấy đem đốt. Bà nghĩ đó là phương cách tốt nhất để bảo vệ hạnh phúc cho dì. Ở khía cạnh nào đó, bà ngoại đã thành công, nhưng…tình yêu như chiếc vòi bạch tuộc, có chặt đứt vòi này, thì tự nó sẽ mọc thêm nhiều chiếc vòi khác, mạnh mẽ hơn. Khi trái tim dì Út tôi đã thuộc về chú Huân, mãi mãi không thể thay đổi.
Bà ngoại tôi bị bệnh. Trước lúc nhắm mắt, bà ân hận vì bà tưởng làm như thế là mang lại niềm vui, hạnh phúc cho dì Út . Không ngờ lại là nỗi đau suốt thời con gái mà dì tôi phải gánh chịu. Bà ngoại nắm tay dì Út mà khóc, rồi căn dặn má tôi cứ hãy để cho dì Út sống tự do theo ý muốn của dì. Má tôi gật đầu chảy nước mắt ôm bà ngoại, còn dì Út thì không khóc, dì ngồi bất động. Tôi thẫn thờ :
- Bộ dì giận ngoại hả ? Dì lắc lắc đầu :
- Nghị đừng nghĩ thế, có người mẹ nào không lo lắng, không bảo vệ hạnh phúc cho con cái, má của dì cũng vậy. Dì không dám oán trách, duy có điều dì không còn nước mắt để khóc mà thôi !
Rồi dì nói tiếp :
- Bây giờ đối với dì dẫu sao cũng là hạnh phúc lắm rồi, dù hạnh phúc trong nỗi đợi chờ, cô đơn.
Tôi im lặng, nhìn về phía Gò Cô Bống. Gió thổi rì rào, mơ hồ như văng vẳng lời ru :”… Hai mươi năm xin trả nợ đời. Trả nợ một thời em đã phụ tôi…”.
