Giàn thiên lý đã xa
Mùa mưa. Bà ngoại tôi mất. Tôi lại trở về với Cúc Hương. Con bé càng gầy thêm, giống như cây tre đầu làng. Sau đám tang bà ngoại, nó bảo không thể tiếp tục theo học Cao đẳng sư phạm, thôi thì làm cô giáo dạy học trò tiểu học cho xong. Tôi khuyên lơn con bé hết lời, nhưng nó vẫn cứng đầu nói, nó chẳng còn đầu óc gì học nữa.Tôi đành chịu thua tính lì lợm của con bé. Ngôi trường Cúc Hương chỉ vỏn vẹn hai lớp, lụp xụp với mái tôn cũ rích, vách ngăn bằng một thứ ván tạp nhạp. Nhưng dầu sao, ngôi trường vẫn còn tốt hơn nhiều ngôi trường khác tít mù trong vùng sâu.
Mộ ngoại chôn gần chùa, con lộ nhỏ dẫn vào trồng toàn cây bạch đàn lá xanh um. Gần cổng chùa, Cúc Hương ghé qua căn nhà lá trồng toàn hoa sen. Con bé năn nỉ người đàn bà chủ nhà mua vài nhánh sen hồng cuối mùa và một bó nhang cong queo. Mộ bà ngoại nằm sau chòm cây cao lêu nghêu trông tịch mịch và im ắng lạ lùng. Mấy con cào cào, châu chấu nhảy lách tách dưới chân chúng tôi, khi những đám cỏ bị khuấy động. Tôi và Cúc Hương buồn bã ngồi xuống bên mộ bà ngoại, con bé cắm những nhánh hoa sen vào chiếc bình xi măng mà hôm đưa đám tang nó nhờ chú Tám thợ hồ làm giùm. Tôi lặng lẽ đốt nhang cùng Cúc Hương khấn vái lầm thầm. Bà ngoại ơi! Thế là bà đã yên nghỉ dưới ba tấc đất. Bà chẳng còn chải tóc cho con bé, chẳng còn chép miệng lầm rầm, mỗi khi nhìn con cháu của bà khôn lớn với câu nói quen thuộc ngày xưa. Câu nói mà con và Cúc Hương suốt đời không quên được: "Chả mấy chốc, chúng mày lớn lên như hạt thóc, củ khoai". Bây giờ thì bà chẳng bao giờ nói nữa rồi, bà mãi mãi nằm yên cùng đồng cỏ quê nhà. Trong chùa chợt vọng ra tiếng tụng kinh ê a hòa lẫn âm thanh của tiếng mõ đều đặn, trầm buồn.
Bầu trời đột nhiên tối sẫm, mây đen từ phía xa tít tắp kéo về giăng kín khoảng không gian mờ nhạt. Tôi lượm đá ném mạnh vào thân cây, viên đá lăn long lóc xuống rãnh nước. Cúc Hương ngồi cách tôi một gang tay, tóc con bé bay lòa xòa theo gió. Vài hạt mưa rơi lên mặt Cúc Hương, óng ánh như sương buổi sáng. Tôi vuốt vuốt tóc con bé, miên man nghĩ đến ngày tôi rời vùng quê trở lên thành phố. Cúc Hương sẽ sống thế nào khi chỉ còn một mình, một bóng trong ngôi nhà có giàn thiên lý đầy kỷ niệm tuổi thơ cùng tôi và bà ngoại? Tôi không thể vì Cúc Hương mà ở lại vùng quê êm ả này. Tôi muốn vượt lên số phận nghèo khó mà cả đời ba má tôi và bà ngoại đã cam chịu. Tôi muốn hướng tới một tương lai tốt đẹp, một hoài bão lớn lao hơn là cứ loay hoay cùng làng quê một nắng hai sương của mình.
Xưa, bà ngoại tôi thường bảo :" Rồi chúng mày cũng sẽ bỏ quê, bỏ ngoại mà đến chốn đông người, đầy ánh đèn rực rỡ, đầy xe cộ như cậu út đã bỏ ngoại thôi". Tôi không dằn được nước mắt mỗi lần nghe ngoại thở than. Tôi nghĩ đơn giản sẽ chẳng bao giờ tôi bỏ ngoại, đi theo vết sai lầm của cậu Út. Nhưng rồi, tôi không tránh khỏi ước mơ về một cái gì đó thật lớn lao, mơ hồ như cậu Út. Tốt nghiệp cử nhân văn chương, tôi được phân công công tác ở một cơ quan của thành phố qua sự giúp đỡ của cô bạn gái, con sếp cơ quan. Ngày mai tôi trở lên thành phố, trở về với công việc thường nhật của một công chức mẫn cán. Xa tôi, con bé sẽ buồn biết bao, nhưng dù thế nào Cúc Hương cũng chẳng còn nhỏ. Con bé đủ sức tự lo cho mình mà.
Tôi ngập ngừng nhìn Cúc Hương. Cảm giác ân hận vì mình quá vô tâm với con bé. Vô tâm đến độ nhẫn tâm trước cuộc sống vô vàn khó khăn mà con bé phải đối mặt, trải qua cùng năm tháng ở vùng quê này. Cúc Hương ơi! Anh vẫn nhớ câu thơ và cháy lòng khi nghĩ :"...Rằng em, xưa thiếu nữ một thời. Bỏ quên ngoài cánh đồng nứt nẻ.Chiếc kẹp hồng và tuổi ấu thơ...". Đau đáu với lòng mình như thế, nhưng anh không thể làm khác hơn. Vì mỗi người chúng ta,trong đời mình đã để vuột một điều gì đó mà mình vô tình không biết. Anh đã để vuột nhiều, anh sẽ chẳng để vuột điều gì nữa, khi anh còn phải phấn đấu, ganh đua không mệt mỏi cho chính tương lai và ước vọng của anh và của em.
Tôi và Cúc Hương đứng lên. Tôi nắm lấy đôi bàn tay con bé, khi nó thẫn thờ buông tiếng thở dài hỏi tôi :
- Mai anh về thành phố?
- Ừ.
- Lúc nào thì anh trở lại quê?
Trầm ngâm một lúc lâu, tôi nói :
- Giỗ bà ngoại, anh cố gắng thu xếp công việc để về cùng em.
Cúc Hương dí dí những ngón chân nhỏ xíu xuống cỏ, giọng hững hờ không buồn không vui :
- Cũng được, dưới này em đợi anh từng ngày.
Sợ mình yếu đuối sẽ khóc trước mặt con bé, tôi giục :
- Thôi mình về.
Đêm đó, nằm quấn người trong lớp chăn mỏng, tôi không sao ngủ được. Tôi ngồi dậy, vén mùng ngó ra ô cửa sổ. Ngoài sân, giàn thiên lý hoa nở trắng xóa, thoang thoảng mùi hương dịu dàng theo gió len vào nhà. Mùi thiên lý mà Cúc Hương thích từ hồi còn bé vẫn còn đây. Dưới giàn thiên lý này, nơi tôi thường ngồi kể chuyện cổ tích cho Cúc Hương nghe vẫn còn đây. Và, bất cứ ở đâu, nơi nào tôi vẫn không quên được giàn thiên lý trước sân, có hình bóng Cúc Hương. Có hình bóng những con cánh cam, những con dế gáy te te đầu mùa mưa. Và những con cào, châu chấu quen thuộc với bờ cỏ quê nhà.
