Dì Út
Quê ngoại tôi mặt ao xanh biếc với giàn mướp trổ hoa nằm sát mé nước, bên con đường cong cong hai hàng dừa nhấp nhô dưới ánh nắng hanh hanh vàng. Bao nhiêu năm rời bỏ quê nhà, tôi vẫn không quên dáng gầy gầy của dì Út tất tả bước chân. Đôi mắt đăm đắm của dì thấp thoáng nhớ mong, ẩn sau vành nón lá nghiêng che.
Bà ngoại sanh dì Út lúc tuổi vừa bốn mươi. Má sanh tôi khi tròn hai mươi, nên tuổi dì cháu tôi xấp xỉ ngang nhau. Dì thường ngồi đan áo len, chiếc áo len màu tím dì đan chưa hề mặc một lần cho đến ngày tôi lên đường nhập ngũ.
Dì Út hay tâm sự cùng tôi đủ thứ chuyện, từ chuyện họ hàng đến chuyện bạn bè, trường lớp. Dì bảo dì rất thương tôi, vì tôi học giỏi nhất trường- còn dì thì dở ẹt, chẳng ra đâu với đâu. Có lần, dì đột nhiên hỏi tôi :
- Cháu có bồ chưa ?.
Tôi lắc đầu, dì tỏ vẻ không tin. Lúc lâu, dì chép miệng :
- Nghị này…
- Dì Út nói chi ?
Tôi quay sang nhìn dì, trên khuôn mặt hồng hồng rám nắng, hình như có cái gì đó khó tả, vừa lo âu- bồn chồn, vừa ước ao, đợi chờ. Ánh mắt long lanh như có tia lửa nhỏ, tia lửa chất chứa niềm say đắm vô biên. Dì ngập ngừng :
- Nghị đừng kể cho ai nghe nhé ?
Giọng dì thì thầm khang khác hơn mọi hôm. Tôi trấn an dì :
- Cháu sẽ không nói với ai đâu.
- Ngày mai anh Huân hẹn đi chơi cùng dì .
Tôi ngỡ ngàng nghĩ tới người đàn ông mà dì đề cập. Người đàn ông lớn tuổi thường gởi thư cho dì. Chuyện dì thương yêu một người đàn ông, bà ngoại tôi biết và tìm mọi cách cấm đoán. Tôi bối rối khi biết cuộc hẹn hò này, dĩ nhiên bà ngoại không bao giờ ngờ được.
Gió rì rào thổi trên những ngọn dừa như lắng nghe lời nói từ đáy lòng của dì.
- Nghị có ý kiến gì không ?
Tôi im lặng, dì ngước nhìn tôi nửa như van lơn- nửa như hồi hộp.
- Dì hiểu mẹ sẽ phản đối, mọi người sẽ đàm tiếu về chuyện của dì. Nhưng mà… dì biết mình đang làm gì.
Tiếng dì nhỏ dần, đôi mắt vẫn rực sáng với bao nhiêu khát khao, khoắc khoải lẫn mong chờ sự thông cảm nào đó ở tôi- người duy nhất mà dì có thể bộc bạch nỗi niềm kín đáo riêng tư của mình.
Tôi không biết phải trả lời thế nào. Tôi tôn trọng chuyện tình cảm thiêng liêng của dì, đồng thời tôi cũng tôn trọng mọi cấm đoán của bà ngoại, luôn cả má tôi. Bà ngoại khó tính, độc đoán, luôn luôn bắt mọi người trong nhà phải nghe răm rắp ý kiến của bà, dù có hợp lý hay không.
Bà sống bằng lý trí, bằng cái khắt khe mà thời thanh xuân bà đã trải qua, bà đã cam chịu với ông bà cố của tôi. Trong ý nghĩ đơn giản, bà không thấy mình vô lý trước vấn đề chọn lựa của dì, bà coi đó là một mầm mống tai họa cho gia đình. Bà có quyền làm mọi chuyện để bảo vệ hạnh phúc cho dì. Còn dì Út – dì sống bằng trái tim, bằng tình cảm của một con người biết yêu những gì đáng yêu, và biết sống với những gì đáng sống. Dì năn nỉ , khóc lóc , nhưng bà ngoại vẫn cương quyết cắt đứt tình yêu của dì và chú Huân.
Cuối năm đó, chiến tranh càng ngày càng khốc liệt, tôi phải ra mặt trận . Từ chiến trường , được tin bà ngoại mất, tôi về chịu tang và gặp lại dì Út . Dì ít nói hơn xưa, đôi mắt dì đau đáu nhìn vào khoảng không như chờ đợi- cái chờ đợi đến buốt lòng . tôi lại ra đi trở về đơn vị, quên bẵng chuyện chú Huân và dì .
Sau năm 1978, tôi trở về. Dì Út đã mấp mé tuổi bốn mươi. Dì rơi nước mắt khi tôi tặng dì xấp vải để may áo. Tôi gạn hỏi, dì bảo, dì mừng quá nên tự nhiên nước mắt trào ra. Nhưng tôi không tin. Tôi hiểu vì sao ở từng tuổi này rồi, dì vẫn không lập gia đình. Dì đang chờ đợi, chờ đợi mỏi mòn một người ở xa, một người biền biệt góc trời nào đó, đang sống êm đềm hạnh phúc bên vợ con cũng nên ?
Nửa đêm, tôi giật mình thức giấc. Ngó qua phòng dì, ánh sáng lờ mờ của ngọn đèn vừa đủ soi bóng dì bên cánh của tủ. Dì đang vuốt ve chiếc áo len ngày còn con gái dì đã cặm cụi ngồi đan. Chiếc áo len dì không dám mặc, dì nói chỉ mặc khi nào dì lấy chồng. Dì ôm chiếc áo len vào ngực mình như ấp ủ mối tình xưa. Mối tình mà dì nguyện trọn đời cất giữ trong trái tim nhỏ nhoi của mình.
Bất giác, tôi muốn đến bên dì, để nói với dì rằng : - Dì út ơi ! cháu thương dì lắm. Nhưng tôi kịp dừng lại- vì tôi biết trong giờ phút này, dì đang thực sự hạnh phúc. Hạnh phúc trong nỗi nhớ, niềm thương sau bao nhiêu năm đợi chờ một người trong quá khứ xa xăm.
