NHƯ DÒNG NHẬT KÝ

 
Những hạt mưa đầu mùa giữa chớm mùa nắng hạ thấm vào hồn như làm dịu mát nỗi gì cháy bỏng, niềm gì khao khát khó hiển hiện thành ngôn từ rõ ràng trên trang giấy. Lòng tươi non tựa mầm chồi xanh nhú đón nhận hạt nước yêu thương mơn man diệu vợi từ thoáng chốc, từ thiên thu.
 
Bất chợt nghĩ về thiền sư Nhất Hạnh và bài pháp “Tương Tức (Inter-Being)” trong cuốn “Peace is every step” (An lạc từng bước chân): “Nếu bạn có tâm hồn thi sỹ thì khi nhìn vào một tờ giấy, bạn sẽ thấy một đám mây bay trong ấy...”; “... Nếu nhìn tờ giấy sâu hơn, kỹ hơn, ta cũng sẽ thấy ánh nắng mặt trời lấp lánh trong đó...”; “... Nhìn sâu hơn nữa, ta cũng sẽ thấy có ta có mặt trong tờ giấy...”; “Có thể nói rằng tờ giấy chứa đựng tất cả, không có gì mà không có mặt trong tờ giấy: không gian, thời gian, đất, nước, khoáng chất, ánh mặt trời, đám mây, dòng sông, hơi nóng... Mọi thứ nương nhau mà có trong tờ giấy này. Mọi thứ có mặt trong nhau...”. Quả thật là đơn giản mà thâm sâu! Qua những vật vã, trải trầm, đón những hạt mưa đầu mùa, đọc những dòng này bỗng thấy mát rượi tâm hồn. Thả lỏng thân và tâm để cảm nhận và để tương tức (inter-be) với hiện tại. Nhắm mắt lại nghe tiếng mưa rơi, nghe tiếng đời chung quanh, nghe trái tim đập tiếng yên bình, nghe hơi thở vào ra... tất cả như nhắc nhở: “Linh hồn ngươi là cả vũ trụ” (Áo Nghĩa Thư). Sự vật hiện hữu dưới mắt thiền sư và người nghệ sỹ, người nhạy cảm, rất vi diệu. Đôi khi, chẳng biết đâu là thiền sư, đâu là người nghệ sỹ trong cái nhìn “tương tức” như William B. “Thấy thế gian trong một hạt cát và bầu trời trong đóa hoa rừng. Nắm vô biên trong lòng bàn tay và vĩnh cửu trong giờ phút trôi...”. Hoặc như nhà thơ Walt Whitman: “Chiếc lá mỏng manh kia là gì nếu không là sự vận chuyển đã hằng triệu năm của các vì sao...”; “Tôi rộng lớn, tôi vĩ đại lắm. Tôi chứa đựng cả toàn thể vũ trụ...”. Ắt hẳn rằng trong những sát na nào đó họ đã “tỉnh thức” và cảm nhận thật sâu, thật thấu triệt sự tương tức của cõi tâm linh, cõi sống và thế giới nhiệm mầu.
 
Không dễ dầu gì để có thể bộc bạch được lòng mình và con đường mình đang hướng đến. Khi nhìn dáng người mẹ yêu quý tóc hoa râm với ánh nhìn thương mến... làm sao mà không xốn xang? Khi thấy người em hai hàng lệ rơi khi biết không còn được gần gụi và chăm chút từng miếng ăn cho anh, làm sao không động lòng? Khi nghe người bạn thân thiết bộc bạch “bạn rất nhiều nhưng tao chỉ có một người bạn thân duy nhất là mi. Mi rời đi tao sẽ buồn lắm, không có người tri kỷ thứ hai...” làm sao mà không xao xuyến? Khi nghe người con gái mình yêu thương khóc và viết “không hiểu con đường mười năm anh ấp ủ ấy là gì?... làm sao không chạnh lòng? ... Thế nhưng, thưa mẹ, cùng em, với bạn, gửi người yêu thương rằng là: mọi người đều quý giá trong trái tim và tâm hồn đang đập và đang hiện hữu này đây. Xin phụng hiến trái tim và tâm hồn nhỏ nhoi này cho tất cả mọi người, trong đó có mẹ, có các em, có bạn, có người tôi thương. Chẳng mong làm được điều gì vĩ đại, chỉ mong như một chú đom đóm nhỏ đốt thân nhập nhoè sáng dẫu trong sát sa của vô tận, vô cùng cúng dường chư Phật, cúng dường thế gian, cúng dường vũ trụ để thấy mình sống có ích, để làm đẹp không gian dẫu ngắn. Sự ra đi chính là sự trở về. Ra đi là dấn thân vào con đường của tu tập như biển trời bao la, để học cách yêu thương và để yêu thương, hiến dâng không vướng hệ lụy, không hẹp hòi và không gây sầu đau cho mình và cho ai cả. Ra đi là trở về với hạt giống từ bi trong chính mình nhằm trui rèn chính mình để giao hòa với cuộc sống, để học sự bất nhị không ta – không người, không phân biệt. Ắt hẳn là con đường trở về này không đơn giản - nếu không muốn nói là sẽ vô cùng gian nan, cần phải vượt qua bằng nỗ lực lớn của chính mình. Đức Phật dạy rằng: “Chiến thắng chính bản thân mình là chiến công vĩ đại nhất” (Kinh Pháp cú). Xin được đê đầu đảnh lễ dưới chân bổn sư, dưới chân những người yêu mến trong những khoảnh khắc sơ chuyển này thay lời chào và một lời hẹn giữa thiên thu. Không gian và thời gian sẽ chẳng còn quan trọng nữa khi trái tim, khi tâm hồn chúng ta chan hòa với nhau. Khi nhớ nhau, xin hãy quán chiếu giọt nắng và chúng ta sẽ không cô đơn bởi giọt nắng vô tư đang nuôi dưỡng trần gian và đang nuôi dưỡng chính người, giọt nắng trong người, là người và giọt nắng cũng trong ta, là ta. Sự tương tức sẽ đưa chúng ta đến gần nhau trong từng hạt và sóng ánh sáng. Sự ra đi cũng là sự trở về, là xa mà cũng là gần bởi chúng ta hiện hữu trong một mà cũng ngàn muôn, linh diệu và tuyệt kỳ. Người và ta hãy cảm niệm hãy cùng thấu cảm, cùng thấu suốt và thâm nhập sự tương tức để hiểu và thương mến nhau hơn.
 
Phụng hiến nào cũng là phụng hiến vĩ đại dẫu là tài hiến, pháp hiến hay vô uý hiến (tài thí, pháp thí và vô uý thí theo kinh Phật). Phụng hiến chỉ là phụng hiến thật sự khi không có ý niệm về phụng hiến; giữa người phụng hiến và thế giới xung quanh. Phụng hiến mà không phụng hiến, đấy là sự “tương tức” vi tế. Sự khổ đau của trần thế gồm nhiều cung bậc, nhiều sắc thái. Tùy theo nghiệp dĩ, tùy “cảm” mà “ứng” khác nhau. Tất cả mọi sự, mọi vật đều nằm trong một sự liên hệ hữu hình và vô hình. Có những riềng mối tương giao mà chúng ta không biết, không có nghĩa rằng chúng không tồn tại.
 
Bảy năm sống, cảm thọ, dấn thân trong công việc liên quan đến trẻ em nghèo, mồ côi, khuyết tật,... chính mình đã phần nào nhận thức được sự khổ đau của trần thế. Sự tương tức đã hữu hình, vô hình lưu dấu. Kỷ niệm về Lưu Mai, người bạn nhỏ 14 tuổi ở Trại mồ côi Hội An mắc chứng cong vẹo cột sống bẩm sinh (congenital scoliosis), teo một lá phổi, chân tay rất yếu nhưng lại rất thông minh, là kỷ niệm hằn sâu trong lòng, để lại nhiều cảm xúc và đã làm tâm thức định hướng dần theo đường xuất gia của mình nhiều nhất. Những cuộc nói chuyện trong những lần gặp gỡ đã, đang và sẽ chẳng bao giờ phai trong ký ức:

- “Chú ơi, con sắp chết phải không?”.
- “Ai bảo thế?”.
- “Thật mà, con tình cờ nghe bác sỹ nói rứa...”
- “Thôi đi cậu nhỏ!” tôi cười xòa “Chú hơn con 15 tuổi, chú phải chết trước Lưu Mai chứ, sao lại giành chết trước chú? Sợ tốn hương thắp cho chú à? Người chi mô mà xấu tính”
- “Hì hì!” “chết mà cũng giành” – nghe tôi đùa, Lưu Mai cười trả lời.
 
Đôi mắt cận thị ấy có ánh nhìn trẻ thơ như cũng đầy nét mỏi mệt.
...
 
- “Con chết mẹ con sẽ buồn lắm” “Nhà con nghèo, mẹ con mắc bệnh tim nặng lắm chú ơi!”
 
...

Lưu Mai không có cha, Lưu Mai chỉ sống với mẹ. Đối với người có xác thân và trí óc bình thường như mình – cũng là người chỉ sống với mẹ - cũng thấy đau khổ khi hạnh phúc gia đình không toàn vẹn, thấy khuyết một điều gì đó rất lớn lao, huống chi là một cậu bé khuyết tật nặng về thân thể như Lưu Mai, phải sống lắt lay với bệnh tật, nghèo khó, và nương tựa vào sự thương cảm của người khác, có mẹ nhưng không thể sống gần mẹ, có cha mà chẳng biết cha là ai. Lưu Mai thông minh, và nhạy cảm. Chính điều đó làm cậu bé đã đau khổ càng đau khổ hơn khi muốn tự mình làm điều gì đó dù nhỏ nhất mà cũng không tự mình làm được. Hiểu và cảm được điều này và đồng cảm với Lưu Mai nên cứ mỗi lần gặp là mỗi lần cười xòa, đùa vui và gắng mang lại niềm vui dẫu thoáng chốc cho cậu bé.
 
- “Chú cho con mượn điện thoại gọi cho mẹ với”
- “Hết card rồi, mà còn card cũng không cho, nói chuyện lần nào cũng khóc sẽ làm mẹ buồn”
- “Con không khóc”. “Chú keo kiệt sợ tốn tiền điện thoại”, Lưu Mai tinh quái khiêu khích với nụ cười ẩn ý.
- “Tặng luôn điện thoại luôn này cậu nhỏ, tui nói láo “cụ” mần chi”. “Người chi mô mà già chát, đanh đá” tôi đùa giỡn và òa cười.
- “Hì hì” “chú ghé hỏi thăm sức khoẻ mẹ con với, chú nói mẹ con vô đây thăm con nghe.”
- “Chà chà! Ghê hè. Không lo ăn uống, còm như cây que, đòi lo cho mẹ à. Lo uống thuốc, lo tập vật lý trị liệu ngoan tui mới nhắn, không thì dẹp “cụ” luôn!”
- “Hì hì, chú cũng bự chi mô mà chê con còm. Chú còm!”
- Mai còm
- Chú còm...
 
Những câu đùa dai hồn nhiên với nhau mang lại cho nhau những nụ cười. Đó cũng là lần cuối tôi gặp cậu bé. Cái lạnh của mùa Đông khắc nghiệt đã mang cậu bé - người bạn nhỏ của tôi về thế giới bên kia, thế giới mà xác thân cậu không còn vật vã và đớn đau. Dường như là thiên ý tránh để tôi và Lưu Mai gặp nhau trong giờ khắc Lưu Mai chia tay trần thế để tránh cho cả cậu bé lẫn tôi bùi ngùi. Tối hôm đó chợt thấy hụt hẫng và quặn quặn, không ngủ được nhưng chẳng biết chuyện gì, chợt cảm lạnh và nằm vùi ở quê nhà trong ngày nghỉ phép. Chiếc điện thoại cầm tay hiện số của trại mồ côi, linh cảm có chuyện gì đó không tốt. Bật máy và nghe giọng khàn đặc nỗi buồn của người bạn người nước ngoài: “Lưu Mai just passed away! How are you? ... can you come here? ...”. Năm phút sau lại nhận được điện thoại từ Duy, chuyên viên vật lý trị liệu: “Anh ơi, Lưu Mai mất rồi...”, năm phút sau lại nghe điện thoại từ chị y tá của Trại “Em ơi, Lưu Mai ra đi rồi...”. Chẳng biết nói gì sau tất cả, úp mặt xuống gối trong sự nhọc mệt, buồn phiền và tưởng nhớ đến bạn. Lúc ấy tự an ủi rằng Lưu Mai qua đời sẽ tốt cho cậu ấy và nếu kéo dài thêm cuộc sống chắc gì cậu ấy hạnh phúc, có chăng là đớn đau thêm dày vò thân xác và tâm trí cậu ấy. Thế nhưng cũng nghĩ rằng cậu ấy không muốn chết, bằng chứng là cậu ấy vẫn sợ chết đấy thôi, cậu ấy vẫn yêu cuộc sống dù quằn quại. Câu nói ẩn ý của Herman Hesse lại đúng với tâm lý của cậu bé đầy niềm đau ấy: “Dù bị đau đớn quằn quại, tôi vẫn tha thiết yêu thương trần gian điên dại này” (Und allem weh zum trotze bleib ich verliebt in die verruckt welt). Chợt cảm được câu nói bất hủ ấy trong một mảnh đời mong manh như lá cỏ.
 
Những lần gặp gỡ, những phút chia sẻ, những cuộc đùa vui như hai người bạn thân, như hai anh em ... giữa mình và Lưu Mai là những bài học cho nhau! Giữa người với người chỉ thật sự không có sự ngăn cách và thoải mái chỉ khi ta hòa vào trong người và người sống trong ta. Thế gian là trú xứ và chúng ta cọng nghiệp với nhau. Cũng là cái duyên để chúng ta gặp nhau, cũng có lẽ chăng từ tiền kiếp xa xôi: “Ta thấy em trong tiền kiếp với cọng buồn cỏ khô/ Ta thấy em đang ngồi khóc khi rừng chiều đổ mưa...” (Trịnh Công Sơn). Những dòng nhạc của vị cố nhạc sỹ này phải chăng cũng thoát thai từ “tha tâm thông” hay “tương tức” trong từng sát na của linh ảnh trần thế?
 
“Sự kiện này rất có ý nghĩa trong cõi sống này, Lưu Mai à!” Tôi thầm nghĩ. “Cậu không nhỏ nhoi, cậu rất vĩ đại đấy, cậu là một vị bồ tát đấy cậu bé ơi. Tại sao ư? Bởi cậu là hình ảnh để thế gian chiêm nghiệm về lẽ vô thường, về bất hạnh, về khổ lụy trần thế, về sự cô độc, về sự khắc khoải lây lất, về sự thiếu trách nhiệm của người nhẫn tâm chỉ mưa cầu lạc thú dục vọng tầm thường và chiếm hữu xác thân khoảnh khắc và để lại mầm đau khổ, về sự khắc khoải niềm sống trong tuyệt lộ, ...”. Và muôn vàn điều khác nữa mà với ngã tâm, với trái tim không quá lớn của chú chưa thể ngộ được. Chí ít, cậu vĩ đại với chú khi giúp chú thấy mình hạnh phúc khi có thân thể bình thường, trí óc bình thường không thấy mình bất hạnh trong những điều khổ lụy tầm thường. Hôm nay, chú ngồi viết những dòng này như những dòng nhật ký thường ngày và cũng như cảm giác Lưu Mai đang ở bên chú, trong chú :”Chú sẽ lên đường con à, người bạn nhỏ à!...” “Con sẽ vui với chú, đúng không?” Con đã ở trong tâm thức của chú, con hãy động viên chú để chú vững vàng giữa bao niềm luyến ái trần thế, để niệm từ, niệm bi, niệm vượt thoát đừng phôi phai trong chú. Để quyết tâm không như con thuyền vỡ tan giữa bão tố trùng khơi, trôi dạt không bến bờ. Con sẽ hỏi chú: “Xuất gia để làm gì? Đúng không?”. Chú sẽ cười xòa như mỗi lần gặp con và chú sẽ trả lời con rất đơn giản: “để chú nguyện cầu kiếp này và kiếp sau và mãi mãi về sau chú biết yêu thương, đừng làm cho ai đau khổ cả. Đấy là thứ nhỏ nhoi mà chú muốn làm thôi con à. Chú không đủ sức để gieo vào lòng nhân thế điều gì tốt đẹp và an lạc thì cũng cố không tự mình tạo thêm nghiệp dĩ xấu nào cho trần thế này. Đạo là gì? Là con đường. Người tu đạo là người đặt từng bước chân thanh thản, bình an trên con đường đang ở dưới chân. Là học đi, học bước nhẹ nhàng giữa cuộc sống. Thế thôi con à! ”.
 
Ngày cứ dần dần trôi, đêm cũng dần trôi... “Đã đến lúc rồi, đừng chần chừ nữa!” - những tiếng tích tắc của đồng hồ như nhắc nhở! Bước chân ra khỏi cửa nhà. Bầu trời ngày và đêm đều đẹp. Khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm rất đẹp. Những hạt mưa còn đọng mềm hay hơi sương của đêm chưa tan? Hít vào thật an ổn, thở ra thật hiền hòa, mắt nhìn ánh sao mục đồng. Lòng tràn niềm vui, cảm nhận về sự “tương tức”. Tạ ơn song thân đã sinh ra con, tạ ơn hơi thở vẫn còn chuyển lưu, tạ ơn sự mầu nhiệm của ánh Đạo, tạ ơn trần thế...

”Cảm ơn đời mỗi sớm mai thức dậy
Ta được thêm ngày nữa để yêu thương”
(thơ của Kalil Gibran, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh dịch)
*******************
24 tháng tư - 2007


Trang Chính
Văn | Thơ | Nhạc | Tác Giả