Chợt Nhớ Con Tắc Kè
Thuở còn mặc quần đùi chạy rong trong xóm, chơi đánh đáo, bắn bi, tạt lon, thẩy hình, lò cò, bịt mắt bắt dê... Ngoài những trò chơi nít nhỏ ấy, theo mùa, tôi thích theo bạn đi bắt dế, vớt cá và câu tắc kè.
Đi bắt dế không có gì khó, bọn tôi mỗi đứa phải chuẩn bị sẵn cho mình một cái hộp để khi bắt được dế mà đựng, một cái xẻng, một bao diêm hoặc một cái can đựng nước dùng để truy kích dế nào cố thủ trong hang. Bắt dế được nhiều hay ít là do "tài" nghe ngóng, cùng mỗi bước chân phải thật nhẹ nhàng của mỗi đứa. Ở nơi hoang vắng, dế đực thường phát ra hai âm thanh khác biệt - "réc réc..." và "chịt chịt chịt". "Réc réc" là tiếng gáy khi cao hứng và âm thanh "chịt chịt chịt..." là lúc bên cạnh đang có "nàng" dế nào đó. Nếu là tay bắt dế vào hàng "cao thủ" sẽ phân biệt được tiếng gáy kia là loại dế lửa hay dế than...
Đi câu tắt kè khó hơn đi bắt dế. Bọn chúng tôi bắt tắc kè bằng lưỡi câu vì tắc kè thường sống ở hốc đá, tảng cây mục hoặc đào lỗ làm hang chui dưới đất; nên chúng tôi dùng lưỡi câu buộc vào đầu dây cước (dây nylon - loại dùng để câu cá) cho dễ. Mồi câu tắc kè là những loài sâu nhỏ; tôi thường dùng loại ruồi xanh để làm mồi. Đi câu tắc kè có vẻ là trò chơi của giới "đàn anh" hơn là trò bắt dế; hơn nữa bắt tắc kè sẽ bán được tiền. Người thu mua tắc kè là chú Tiều cũng là người sống trong xóm không xa. Thêm một điều nữa đi câu tắc kè phải nhanh tay, thính tai, tinh mắt bởi tắc kè là con vật biết "tàng hình" trong vách đá, đổi màu da cho tiệp màu với đám lá xanh, mảng vỏ thân cây. Cái yếu điểm của loài tắc kè là không "kiên nhẫn", lâu lâu tắc kè phải "thốt lên" lời dọa nạt: "chết nè!" ( phát âm theo âm thanh "tắc kè"). Chiều chiều nắng xuống thấp, vừa ngả màu xẫm, đi câu tắc kè phải là những tay gan dạ, yếu bóng vía mà nghe tiếng tắc kè dọa - "chết nè!" - thì chạy quẳng cần câu!
Bây giờ ngồi nhìn trẻ con chơi ngoài sân, tự nhiên tôi nhớ tuổi ấu thời và vùng trời kỷ niệm trên quê hương ngày nào. Nghĩ ngợi xa xôi thêm một chút, về những đổi thay trong cộng đồng "người di tản buồn", gợi cho tôi cái trò chơi câu tắc kè hồi nhỏ. Tôi lại bật cười, với hình ảnh con tắc kè "tàng hình", "đổi màu da" cho dễ lẩn trốn trong khe đá, dưới tùm lá xanh, lá khô... còn bầy đặt thốt lời dọa - "chết nè!". Rồi tôi nghĩ đến thời trang năm 2007, áo vàng, áo đỏ, áo xanh. Khoác vào cởi ra cho tiệp với hoàn cảnh, tưởng là dân chơi, không ngờ là "mode" của con tắc kè mà tụi con nít tìm cách câu để bán cho chú Tiều ngâm rượu thuốc, đem bỏ mối cho các gánh "mãi võ Sơn Đông" dùng phèng la quảng cáo inh ỏi, gạ gẫm những người nhẹ dạ, cả tin. Riêng phần con tắc kè số phận hẩm hui thế đấy, chắc rằng con tắc kè đâu có mong làm kiếp tắc kè; thế sao lại có kẻ thích đóng vai của tắc kè, "tàng hình", đổi màu...lạ nhỉ!?
Phú Yên
31.7.2007
