KHÁI-NIỆM (II)
Iraq! Iraq!
Việt-Nam! Việt-Nam!
Tự-Do ơi Độc-Lập! Quyền-Lực và Vật-Chất!
Mỹ-từ và lợi-quyền
Lòng Bác-Ái
và lương-tâm thế-giới
Ôi, con dân của Thượng-Đế
dưới vòm trời chung-thân
...by the waters of Babylon,
tôi ngồi tôi hát!
Họ đã trao cho tôi cây đàn của tôi
và yêu-cầu tôi hát khúc hoan-ca
"Bài của Shilon, bạn hãy hát!
By the waters of Babylon,
Cây đàn của tôi đã treo trên ngành dương-liễu ấy,
...by the waters of Babylon
tôi ngồi tôi hát...bài của Shilon!
Khúc hân-hoan cho người chiến-thắng
...trong âm-thầm ngậm-ngùi của
người dân lưu-đầy!!
("Bài Ca Dương-Liễu" (Hoàng-Ân))
Phần Một: Điểm Chạm Của Quỹ-Đạo
Năm năm sau, sau đám tang của Nhạn, Thạch và Tung lại ngồi bên nhau một lần nữa. Một lần nữa, hai anh em trai duy-nhất còn sót lại của dòng họ Hoành, một dòng họ lạc-loài từ đâu không biết đã tụ vào và khởi-phát đi từ làng Bồ Nâu, tỉnh Hà-Đông, Bắc Việt, lại ngồi lại với nhau. Lần gặp-gỡ này chừng như là một điểm chuyển-tiếp: chừng như có một sự đổ-vỡ khủng-khiếp khó hàn-gắn. Tung không những cảm được điều đó qua trực-giác, mà chàng còn không thể không kết-luận như vậy qua sự quan-sát của cảm-quan, nhất là khi mà chúng quá tế-vi ở chàng, mặc dù Thạch không biểu-lộ hẳn-hòi ở cung-cách Thạch đối-xử với Tung.
Tung tưởng chàng biết rõ em trai, người em ruột duy-nhất của mình. Nhưng khi Thạch lấy Nhạn, Tung mới hiểu, một cách quá muộn, rằng em chàng có một nguồn tình-cảm bồng-bột, sự luyến-ái yếu-đuối, và những quyết-định thiên về xúc-cảm hơn là lý-trí. Nhưng sau năm năm, bây giờ gặp lại một người khác mang thân-thể Thạch (ngay ở điểm này cũng ít nhiều thay đổi), Tung chợt sáng-suốt vô-cùng trước con người chàng trước khi Thạch mở lời để bắt đầu cuộc đàm-luận. Tuy vậy, mặc-dầu những ý-thức trong Tung khi tha-hồ cảm-nhận và mổ-xẻ, vẫn làm giao-động khí-phách chàng không ít. Có lẽ vì cái chết của Nhạn đã quá thảm-khốc: nàng chết cháy bên trong những cánh cửa khóa của chiếc xe bị nạn.
Đối với Nhạn, Tung không dành cho nàng một thứ tình-cảm nào khác hơn là tình bạn. Nhạn cũng bị thế-giới sống tơ-tưởng bạt-mạng với một kỷ-luật và phong-cách đặc-biệt của chàng thu-hút, chứ nàng cũng chẳng yêu thương gì chàng. Dường như họ là những tay chơi lịch-lãm, đã bỏ rơi trò chơi ái-tình và xúc-cảm không thiên-vị ở đằng sau hành-trình tư-tưởng của họ. Tung đi lại với Nhạn, hay đúng hơn, chàng chấp-nhận sự có mặt thường-xuyên của Nhạn trong cuộc sống quá-khứ của chàng như một người chấp-nhận sự có mặt của nguyệt-cầu chung quanh quả đất; Tung cảm thấy thoải-mái với Nhạn vì nàng là một phụ-nữ lập-dị. Nàng trám chỗ trống của một người đàn-bà chịu nổi chàng trong đời sống chàng; và nàng cũng có những ý-tưởng kỳ kỳ, là lạ, hay hay, vượt giới-hạn của bề mặt cuộc sống. Nàng đã không rơi lại quá xa đằng sau chàng trong những cuộc đàm-luận. Nhưng sau khi Nhạn đã làm cưới với Thạch rồi, Tung đã chẳng ngần-ngại đem cho những bà thư-ký trong trường những món quà Nhạn từng tặng cho chàng trong suốt thời-gian hai người đi lại với nhau.
Thạch đã tự phản-ảnh lối suy-luận về tình-cảm và lối ghép cho tình-cảm những từ-ngữ như "tình yêu", v. v. của chính Thạch vào sự liên-hệ và mối tương-quan giữa Nhạn và Tung. Bây giờ thì Tung đã biết, rằng Thạch đã yêu Nhạn từ lâu lắm rồi, từ trước khi Thạch đến nhà Nhạn vào cái lần gặp-gỡ định-mệnh trước sau gì cũng sẽ đến ấy. Thạch đã phải lòng người đàn-bà đã "đủ sức quyến-rũ" được người anh trai ruột duy-nhất mà chàng kính-phục, tôn-sùng, và rồi chàng yêu-thương người đàn-bà đã vô-tình "quyến-rũ" chàng. Căn phòng hồi-ký và nhật-ký của Nhạn chỉ là tiếng súng báo-hiệu cho cánh cổng được mở để thả ra đoàn ngựa đua luyến-ái.
Sau khi đã lo xong đám tang cho Nhạn, Thạch như người lên cơn sốt. Suốt hơn hai tuần-lễ chạy đôn chạy đáo với mọi việc phải làm, giờ thì chàng chẳng còn gì để giúp giữ cho chàng đủ sự thăng-bằng để đứng vững. Thạch ngồi tựa người vào thành ghế salon, chiếc ghế quen-thuộc của người vợ quá-cố của chàng. đôi mắt Thạch mở lớn thản-nhiên, nhìn vào những bức tranh Nhạn đã vẽ, treo trên bức tường đối-diện, nhưng thật ra chúng chẳng "register" được một cái gì thuộc về thế-giới vật-thể. Dường như con người Thạch đang nhất-quyết từ-chối hoạt-động; chúng tự biết chúng cần gì và tự-động đáp-ứng nhu-cầu của mình. Riêng Thạch, đầu óc chàng trở thành cách-biệt với cái phần linh của con người mà người ta gọi là linh-hồn, hay nói cho khỏi gây đề-tài thảo-luận, tâm-hồn. Tâm-hồn chàng như đang ở trong trạng-thái bốc hơi của nước: nó đang ở trong cái thể không nhìn thấy được tuy nó hiện-hữu rất tuyệt-đối. Trạng-thái của Thạch bây giờ giống như một cố-điểm còn nằm giữa con mắt tĩnh-lặng của cơn lốc xoáy; chẳng bao lâu nữa, con lốc xoáy chuyển-động không ngừng kia sẽ dời vùng im-lìm báo-hiệu của nó sang một điểm khác. Thạch bất-động tự nhủ với chính mình như mình đã tách rời khỏi mình: "Chẳng biết mình sẽ phản-ứng ra sao?"
Anh Tung vẫn loay-hoay trong bếp làm một cái gì đó. Chợt Thạch chống hai khuỷu tay lên hai đầu gối; chàng dùng hai bàn tay lạnh ngắt rám mồ-hôi đỡ lấy cái đầu rỗng tuếch, nhẹ như bổng thật khó chịu. Anh Tung bê hai tách sứ trắng buốt hơi trà, hơi trà quen thân, ra ngồi xuống mặt thảm bên cạnh chàng. Tung đặt hai tách trà lên mặt chiếc bàn thấp. Chàng liếc nhìn những bức tranh trên tường: nét vẽ nhẹ và thanh-thoát nhưng tạo thành một nguồn sống dũng-mãnh như muốn vượt thoát tác-phẩm và vút tìm về cỗi-nguồn nguyên-thủy của nó. Một niềm thương tiếc bỗng xót-xa dâng lên trong Tung: "Thế là xong, Nhạn nhé! Em đã đến với quê-hương rồi đó, người thiếu-phụ da vàng kém may-mắn của cuộc sinh-tồn của dân-tộc và con người!"
