KHÁI-NIỆM (II)
Phần Hai: Nhật-Ký của Phùng Quốc Nhạn
--Nhạn sơn lại căn phòng hồi-ký và nhật-ký của nàng với mầu hồng phấn này vào hai năm trước. Hai đứa sửa-sang nó thành phòng làm việc cho em và phòng may vá cho Nhạn. Em cứ ngỡ...ngờ đâu...
Thạch đứng tựa lưng vào cánh cửa, hai bàn tay đút túi quần. Tung đứng giữa phòng, nhìn như nghiên-cứu một điều gì đó, rất tối-hậu cho một quyết-định của chàng.
Thạch bỗng thẫn-thờ nói, giọng chàng bông xuôi như chàng không còn chần-chừ, kềm-hãm dòng trôi của thời, của sự nữa:
--Để em lấy cho anh xem quyển nhật-ký của Nhạn...Em chưa nói cho anh biết về nghi-vấn của nhà chức-trách cho rằng Nhạn tự-tử. Vì thiếu dữ-kiện nên họ quyết-định đóng hồ-sơ. Vả lại cái chết quá khủng-khiếp. Bộ-phận xe không có dấu-vết gì chứng-tỏ có kẻ phá-hoại. Nhạn sống rất thầm-kín, chỉ quen thân với hai anh em mình. Nhạn chết vào trước giờ tan sở, lúc đó cả hai anh em mình đều có mặt tại sở làm. Nghi-vấn đến từ những cánh cửa xe kẹt khóa...nhưng điều đó khó có thể giải-thích được.
Nhật-Ký Của Phùng Quốc Nhạn:
Ngày...Tháng...Năm...
"Bài thơ hạnh-ngộ đã trao tay
Ôi mộng nào hơn giấc mộng này..."
Tung và Nhạn; Thạch và Nhạn: bây giờ đó là quá-khứ, hiện-tại, và cả hai điều vừa nói là tương-lai tôi...vì tôi quay lưng lại tương-lai và lấy nó làm quá-khứ. Điều này kể cũng không vô-lý, khi ta nhớ đến hình-ảnh cuối của cuốn phim 2001-A SPACE ODYSSEY: ở đó chẳng phải thế-hệ của tương-lai đã quay mặt chào tương-lai của nó là quá-khứ của nền văn-minh nhân-loại thuộc địa-cầu là gì?! Và bây giờ quyển nhật-ký này bắt đầu, để cho con Phùng Quốc-Nhạn được nói: nó nói nó muốn được làm một con Hoàng-Yến, để được dựng lấy một mùa Xuân cho chính nó. Nó có muốn đâu việc phải làm một con nhạn lạc bầy, một linh-hồn vong-quốc. Nhưng phủ-nhận sự thật lại không thể tạo được một sự thật khác bao giờ. Nó tưởng điều đó có lý, nhưng bài học thực-tiễn của trường đời đã đả-phá niềm tin vô-vọng kia.
Ngày...Tháng...Năm...
Thạch ơi!
Thạch: đời sống một bông dandelion có hai kiếp, thật may-mắn thay! Và Thạch là một bông dandelion đáng quý và thật hiếm-hoi.
Bông dandelion vàng rụng cánh, biến thành một bông dandelion có những sợi tơ trắng tinh, và nhiệm-vụ của những sợi tơ này là để đi gieo mầm, nâng dậy những đời dandelion khác. Người dân Mỹ của vùng nông-trại Trung Mỹ Hoa-Kỳ đã dạy chị một trò chơi thật dễ thương: thổi phất-phới những cánh tơ ấy vào vùng không-thời nhất phiến tương-giao, rồi thì-thầm nguyện hiến-dâng: "I wish you love! I wish you love! I wish you love, love, love...May God speeds you, bless you, and keep you, love, love, love..."*
Chị cúi đầu, nặng như đeo đá; Chị hát thầm cho Thạch một vài câu với tất cả tấm chân-tình của một người bạn thiết:
"Up in the valley
Valley so high
Hang your head over
Hear the wind blows
Hang your head over
Hear the wind blow
Hear the wind blow
...Love...love...love...**
Nếu chị từng muốn nói với Thạch điều gì, thì chị đã từng nói với em bằng hiến-dâng cho Thạch trọn cuộc đời phù-du của chị để chứng-nghiệm câu nói này: Thạch ơi! Hãy cứ đi làm đep. cuộc đời. Đó là phận-sự của chúng ta. Dù cho thế nào đi nữa, sắc đẹp phù-du trong một khắc của một bông hoa sống đời bất-diệt hơn tất-cả những tác-phẩm điêu-khắc bằng đá cẩm-thạch trưng trong những bảo-tàng-viện rũ mục, kiêu-căng, và khô cằn.
...Chị phải nói gì với Thạch đây?!
"Chữ tình là chữ chi chi nhỉ
Cũng có khi, mà cũng có khi..."***
Thạch hãy sống thoải-mái một chút đi. Đồng-ý rằng người ta yêu -vì điều cao đẹp. Nhưng hãy để cho sự vật tự nó trở thành cao đẹp. Đừng gò-bó, bắt-buộc mình phải sống khổ-hạnh, ngược với quá nhiều sự đòi-hỏi tự-nhiên của một con người. Mình phải bao-dung với chính mình để còn bao-dung và hòa-đồng với những con người thấp-hèn ở chung quanh. KIỀU có câu:
"Ngẫm hay muôn sự tại Trời,
Trời kia đã bắt làm người có thân.
Bắt phong-trần phải phong-trần,
Cho thanh-cao mới được phần thanh-cao."
Thạch yêu chị từ lâu, và chị đã biết trước Thạch yêu chị khi chính Thạch chưa biết. Anh Tung không nghĩ đến chuyện như vậy nên anh ấy không biết anh ấy biết. Thạch yêu chị với một tình yêu lý-tưởng, và chị xứng-đáng. Chị biết chị xứng-đáng với mối tình lý-tưởng kia nên chị mới bằng-lòng lấy Thạch. Nhưng chị lấy Thạch của chị, không phải chị lấy Thạch của Thạch: vì chị hiểu Thạch sâu hơn Thạch từng cho phép Thạch tự biết chính mình.
Con người tiềm-năng của Thạch đẹp tuyệt-vời. Nhưng Thạch đã bóp nó chết ngạt với những giáo-điều, quy-củ giả-tạo. Thạch ngỡ khi Thạch lờ phắt, không lý gì đến những nhơ-nhuốc, gian-manh của người đời, một mình lầm-lỳ tạo-dựng và gìn-giữ thế-giới riêng trong Thạch như người ta giữ-gìn một pho tượng bằng cẩm-thạch trong bảo-tàng-viện. Lý-tưởng cao đep. mà quá cách xa đời sống những con người bình-thường thì còn gì là cao đẹp, cao đẹp để làm gì, và cao đẹp với ai đây, hở Thạch? Sự cao đẹp chỉ thật sự cao đẹp, và hữu-dụng nữa, khi nó muốn hiến-dâng và được dùng để hiến-dâng, như câu ru cháu của một cụ già chẳng hạn. Nếu tạo ra sự cao đẹp để chỉ dành riêng cho một thành-phần tối-thượng (elite), và để họ chiêm-ngưỡng sự cao đẹp kia, rồi về cố-gắng giữ vững thành-trì giáo-điều, gò-bó những khuôn-mẫu đã chết, thì chỉ làm trì-trệ bước tiến của cá-nhân và rồi của nhân-loại. Nếu sự cao đẹp là tuyệt-đối, tự nó sẽ hiện-hữu tuyệt-đối để thăng-hoa con người và đời sống. Cái trừu-tượng đối với trí óc có giới-hạn của con người đầy hữu-hạn đôi khi chính là những điều tuyệt-đối họ đi tìm. Nhưng những điều trừu-tượng mà con người cố bám lấy để biến thàng sự thật và giữ lấy nó trong tầm điều-khiển của họ, thì luôn luôn vẫn chỉ là sự trừu-tượng.
Tại sao chị lại nhận lời lấy Thạch ư? Vì Thạch được sinh ra để làm một người chồng tốt, nhưng Thạch không tìm ra ai "cao quý đủ" để làm vợ Thạch. Thạch yêu chị vì anh Tung chọn chị làm người bạn đồng-hành. Thạch ngỡ anh Tung suy-nghĩ và rung cảm giống như Thạch nên Thạch đã quyết-đoán chị là người yêu của anh Tung. Rồi đến khi đọc xong hồi-ký của chị, Thạch cảm thấy chị càng thanh-cao thêm như bông sen mọc từ bùn hôi. Thạch chẳng bao giờ có thể lý-luận rằng nhờ bùn mới có sen. Nhờ những bài học đoạn-trường của trường đời dành cho Kiều mà Kiều là Kiều; nhờ đời sống đúc-kết nên chị mà chị là chị.
Tại sao chị lấy Thạch ư? Vì Thạch sống vùng-vẫy trong thế-giới của những khái-niệm tuyệt-đối với những mỹ-từ gán ép lên mọi sự vật; Thạch muốn sự lý-tưởng là mặt trời soi chiếu ánh sáng, và Tung và chị là những mặt trăng cứ mãi phải phản-chiếu ngược lại những luồng ánh sáng đón nhận từ khái-niệm về hai anh chị của Thạch. Chị lấy Thạch để đem Thạch ra khỏi nếp sống tự-mãn của Thạch, để Thạch thấm-thía nỗi hạnh-phúc khi nhận chân ra sự cao đẹp sâu kín trong Thạch. Chị và anh Tung chỉ là những người bình-thường, có thể nói là tầm-thường. Tụi chị biết điều đó, và chơi được với nhau vì biết rằng người kia cũng biết điều đó. Tụi chị phấn-đấu từng khắc với sự tầm-thường trong chính mình. Những con người như anh, chị vì tầm-thường nên dễ để bị cuốn trôi theo đà bản-năng và trở thành ngạo-mạn. Sự ngạo-mạn cướp đi sự sống chân-chất của một con người. Joseph, cha của Giê-Su, đã thú-nhận với Thượng-Đế của ông rằng ông chỉ là một người đàn ông chất-phác: "Lord, I'm just a simple man." Trong đời chị, chị duy-nhất ước muốn được như vây. Thạch đem định-nghĩa của sự cao đẹp phản-ảnh (project) vào con người của Tung và chị: Thạch kính-trọng Tung và kính-quý chị. Nhưng Tung và chị chỉ là những người hạnh-phúc nếu được làm những người bình-thường. Trong khi Thạch thản-nhiên sống trong sự cao đẹp của Thạch, thì anh, chị phấn-đấu, chống trả từng khắc lại những quan-niệm về sự cao đẹp để được sống thật tầm-thường.
.................................................................................................................
*"Tôi ước cho bạn yêu thương...Xin Trời giữ bạn, và ban cho bạn tình yêu, tình yệu"
**Dân-ca Hoa-Kỳ: "Cao trên cao bình-nguyên...Treo ngược đầu nhìn xuống, nghe làn gió đưa...Nghe làn gió đưa, yêu thương, yêu thương, yêu thương..."
***Thơ mẹ của thi-sĩ Tản-Đà gửi cho cha của thi-hào.
