THOÁNG SUY TƯ
"Hai mươi năm, hai mươi năm mộng vỡ
Anh tàn binh thành một gã tù binh..."
*
Chỉ hai câu thơ trên đã làm cho Hạ lùi về quá khứ đau thương của hơn hai mươi năm về trước.
Làm sao Hạ quên được một buổi chiều đẹp trời đang ngồi xích đu cùng hai con trước hiên nhà, giọng cười, giọng nói líu lo của con Hạ nghe lòng dâng lên niềm hạnh phúc vô biên...
Bỗng nhiên, Đoàn - chồng của Hạ- theo sau là hai người bạn mặc quân phục cùng đơn vị vào sân, vẻ mặt nghiêm trọng nói với Hạ:
- Em bảo con Hậu ra tiệm tạp hóa mua cho anh thùng mì ăn liền gấp. Đêm nay cấm trại một trăm phần trăm.
Nhìn nét mặt nghiêm trọng của chồng, Hạ không khỏi nao núng nhưng vẫn cố gắng đặt hai con xuống đất, mời hai người bạn của chồng vào nhà rồi giọng lo âu:
- Có gì quan trọng phải không anh?
Rồi chưa kịp đợi chồng trả lời, Hạ gọi con Hậu ơi ới bảo đi mua thùng mì và không quên dặn với theo hộp sữa đặc, vài thứ bánh ngọt mà chồng vẫn thích ăn mỗi tối trước khi đi ngủ.
Tiễn chồng và bạn chồng ra xe, Đoàn quây sang dặn dò vợ:
- Tối ngủ cẩn thận cửa nẻo, có tin Việt Cộng sẽ đánh Ban Mê Thuột. Nếu có pháo kích, em và con hãy núp trong phòng dưới kia có ba tầng lầu sẽ đỡ nguy hiểm...
Tim Hạ đánh thùm thụp:
- Rồi chừng nào mới xả trại?
Vẫn giọng nghịch ngợm cố hữu, chồng nàng cố đùa để cho không khí bớt nghiêm trọng:
- Anh đi... không hẹn ngày về!
Hạ giận dỗi:
- Em hỏi thật mà, cứ giỡn hoài!!!
Đoàn cười trấn an vợ:
- Anh chưa biết, nhưng nếu không có gì trở ngại sáng sớm mai anh "dù" về với em và con một lúc...
Chồng và hai người bạn đi rồi. Hạ hấp tấp dẫn con vào nhà tắm rửa, đóng kín cửa như thấy Việt Cộng lù lù trước mặt, giờ chồng đi rồi nàng mới thấy trống vắng, sợ hãi...
Hai con đêm nay thấy mẹ cứ ôm mình như không muốn rời lại đâm ra khó chịu, cứ đòi ra sân chơi. Hạ dỗ dành:
- Ba nói có Việt Cộng sắp vô sân, đừng ra đó!
- Việt Cộng là gì hả mẹ?
- Là ông kẹ, dữ lắm...
Hạ giải thích sơ sài để hai con đừng hỏi tới. Lần đầu tiên, Hạ cảm thấy hồi hộp khi nghe tới sự lộn xộn, chiến tranh nhằm vào thị xã.
Điện thoại reo, chồng nàng gọi về, Hạ hấp tấp:
- Yên chưa anh?
- Đã có gì đâu mà yên? Đừng sợ quá như vậy. Nghe anh, sắp xếp trước một ít áo quần và thức ăn khô vào giỏ để có gì lộn xộn mà... chạy!
- Chạy đâu bây giờ?
Không nhìn được mặt chồng nhưng Hạ vẫn "thấy" được sự tuyệt vọng của ông chồng có vợ còn... dại như con nít!
- Trời ơi! Anh thí dụ vậy mà. Hễ dân chúng chạy đâu thì em và con theo đó...
Cúp điện thoại xong, Hạ kêu con Hậu kể rõ, Hậu người Quảng Nam, bố mẹ lại bị Việt Cộng bắt đi biệt tích nên Hậu lưu lạc vào làm cho Hạ, nghe chuyện nó hớn hở:
- Thiệt hả cô? Vậy thế nào em cũng đi tìm ba mẹ em!
Nhìn nét mặt tươi rói của con Hậu, Hạ nổi sùng:
- Thôi, nói với mầy cũng vô ích. Chuẩn bị ít đồ khô và quần áo của em cho vào giỏ đi!
Hậu hăng hái làm... công tác: cái giỏ đầy ắp. Hạ đưa tay xách thử, nặng trịch, nàng hạ xuống:
- Mầy bỏ cái gì nặng dữ vậy?
- Bốn bình sữa, sáu lon sữa đặc, cỡ hai ký gạo, năm hột vịt, hai cặp lạp xưởng, quần áo, kem thoa mặt của cô...
Hạ đưa tay cản lại:
- Thôi, thôi... Đủ rồi. Lấy bớt ra giùm tao đi. Chuẩn bị chạy giặc chứ đi du lịch đâu mà mầy...
"Rầm", tiếng pháo kích đầu tiên Việt Cộng pháo ngay trung tâm thành phố. Cửa kính bể rơi loảng xoảng, hai con của Hạ khóc ré lên. Hạ ôm con vào lòng trấn an. Hạ bấn loạn tinh thần. Con Hậu quýnh quáng chạy đi tìm đồ hốt rác. Hạ vừa bực, vừa lo, vừa tức cười:
- Trời ơi! Kệ nó đi. Giờ mà lo hốt, hốt cái gì...
Con Hậu thả cái chổi xuống đất, lo lắng:
- Em sợ em nó đi tới đi lui nó đạp.
Thấy nó có lý, Hạ làm thinh rồi nàng bảo:
- Đêm nay mầy ngủ chung một giường với cô đi!
Tiếng xe, tiếng lách tách nổ, con Hậu hớt hơ hớt hải chạy ra đường; lát sau nó chạy vô:
- Cô ơi! Lửa cháy hực trời cả, không biết ở chợ hay chỗ nào nữa...
Suốt đêm, tiếng pháo kích, tiếng huyên náo kèm chung nỗi lo sợ khiến Hạ cứ ngồi ôm hai con vào lòng. Chưa bao giờ Hạ nghe tiếng pháo kích nhiều như lần này, đạn pháo nổ liên tục nhất là về phía Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn, Tiểu Khu và phi trường. Nàng chờ chồng gọi điện thoại về. Nhưng suốt đêm không có tiếng reo nào... Gần ba giờ Hạ cầm điện thoại lên muốn gọi... bất cứ nơi nào. Hạ hoảng hồn khi điện thoại đã im bặt. Vậy là đường dây điện thoại hoàn toàn bị cắt đứt.
Trời sáng dần...
Hạ và con Hậu, hai con ra đường xem tình hình. Mắt Hạ như hoa lên khi thấy ngay trước cổng nhà một đống áo quần lính của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa, đủ mọi binh chủng... Tiếng huyên náo từ nhà bên cạnh tạo sự chú ý, Hạ bảo con Hậu dẫn hai con vào nhà cho ăn uống, riêng Hạ rón rén nhìn qua khe hở của bức tường xi măng ngăn đôi hai biệt thự. Tim Hạ muốn nhảy vọt ra khỏi lồng ngực khi thấy độ vài chục người lính Cộng Hòa đang bị trói ké cùng một sợi dây thừng... Quanh đó năm, sáu người cán binh Việt Cộng tay cầm súng đi tới đi lui. Lần đầu tiên Hạ thấy Việt Cộng chân mang đôi dép râu, đầu đội nón cối, giọng điệu ngang tàng, phách lối... Hạ nín thở để nhìn từng khuôn mặt của những người lính Việt Nam Cộng Hòa như để tìm người quen, mặt ai cũng lo âu, buồn hiu hắt. Chỉ nghĩ họ đói khát suốt hôm qua tới giờ Hạ thấy cũng muốn rơi nước mắt rồi... Hạ bụm miệng, chạy vào nhà ngăn tiếng nấc. Con Sen lo lắng:
- Cái gì vậy cô?
- Hậu ơi! Phải mau rời đây đi. Cái biệt thự kia bị Việt Cộng chiếm rồi, tao thấy lính mình bị bắt đông lắm.
- Cô cho em tới "dòm" một cái đi!
- Ừ, lẹ lên rồi vô phụ tao bế em đi!
Chỉ vài phút sau, con Hậu chạy trở vào nhà báo cáo:
- Cô ơi! Em thấy Việt Cộng rồi! Nó tát một ông lính kia, nó...
Hạ sốt ruột:
- Thôi, im đi. Lo thu xếp đi liền!
- Đi rồi cậu về biết mình đi đâu?
Câu nhắc nhở của con Hậu, Hạ giật bắn người khi nhìn lên tường hình ảnh của gia đình nàng với những cánh hoa mai trên cổ áo của chồng, Hạ hoảng hốt kéo "rột" cái ghế đến gỡ tấm ảnh xuống.
- Cô đem theo làm gì?
- Đồ khùng! Tao giấu chứ đem theo hồi nào?
Hạ luýnh quýnh giấu tấm ảnh hết chỗ này qua chỗ khác, nhưng trời ơi... bao nhiêu dấu tích của chồng, dấu đâu bây giờ?
- Cô, cô đừng quýnh lên như vậy em sợ quá à!
Lời con Hậu khiến cho Hạ bừng tỉnh. Phải rồi! Nếu nàng cứ thế này thì... Hạ bình tĩnh lại mặc thêm quần áo cho con rồi tất cả rời nhà. Ra đường, quần áo nhà binh vất đầy đường, bộ đội Việt Cộng cũng rải rác đó đây...
Con Hậu nhắc nhở khi nhìn sang Hạ:
- Cô, cô mặc vậy có... đẹp lắm không?
Hạ nhìn nó như cám ơn lời nhắc nhở. Hạ hỏi nhỏ:
- Có cái quần đen nào cô mượn đi!
- Thiếu gì, cô muốn mấy cái cũng có. Đi! Trở lui thay đồ rồi đi!
Lòng Hạ nghe an ủi thật nhiều, trong lúc hoạn nạn vẫn còn có được người làm tâm phúc.
Hạ mượn nguyên bộ quần áo của con Hậu để thay, đội thêm cái nón lá rồi ngắm mình trong gương.
- Cô ơi! Hồi ở quê em Việt cộng nó về, ai có móng tay dài sơn đỏ là nó rút móng tay đó cô!
Hạ muốn hét lên khi nghe con Hậu nói thế.
- Thiệt không? Hay mày dọa tao đó?
- Thiệt! Em nói thiệt mà!
Hạ rên rỉ:
- Chết rồi! Tao đi làm tiệm không à! Giờ thuốc rửa móng tay đâu bây giờ?
Hạ băn khoăn rồi đưa tay lên miệng, khới những chất sơn bám ở móng tay mình.
Con trai lớn của Hạ nhìn nàng thắc mắc:
- Mẹ ăn gì vậy?
Hạ khổ sở, cười như mếu:
- Không! Mẹ cắn móng tay chứ có ăn gì!
- Bữa trước mẹ nói con đừng cắn móng tay xấu lắm!
Lý luận không được, nàng lờ đi. Nhìn móng tay loang lổ của mình nàng nổi sùng:
- Nghe mầy giờ nhìn thấy ghê!
*
Ra đường, máy bay đang rì rầm tít trên cao. Người đi ngược, kẻ chạy xuôi tấp nập. Không quen đi bộ, Hạ mệt lả người khi vừa dẫn con vừa xách nặng.
Tiếng loa trên máy bay phóng xuống kêu gọi dân chúng rời xa thành phố trên 5 cây số để họ dội bom. Dân chúng càng hoang mang, hỗn loạn, vừa đi, vừa chạy và bàn tán xôn xao...
Con Hậu thoăn thoắt bước đi mặc dù trên lưng cõng đứa con nhỏ của Hạ. Hạ thở hào hển:
- Hậu! Chờ cô với, đi lẹ vậy?
- Cô đưa luôn cái giỏ cho em!
Tay đỡ mông thằng bé, tay xách giỏ đồ nặng trĩu mà nó vẫn đi lẹ làng. Hạ bỗng nhiên ước mơ mình được là nó, không nói ra, nhưng lòng thầm nhủ sẽ có ngày đáp đền ơn này.
- Nghỉ một tí đi, cô mệt quá rồi!
Thằng con lớn của Hạ nghe mẹ nói như sực nhớ điều gì vội đòi ăn và uống nước. Tất cả đứng lại ở lùm cây, gió thổi hiu hiu dễ chịu, con nàng vòi vĩnh:
- Con muốn ngủ mẹ ơi!
Con Sen dỗ dành:
- Họ biểu đi ra khỏi thành phố 5 cây số, bây giờ chưa tới 3 cây, chưa ngủ được đâu cưng, ráng chút nữa đi!
Cho con ăn uống xong lại tiếp tục đi. Trong chặng đường đi lánh nạn, Hạ thấy đa số có đàn ông, thanh niên đi theo gia đình gồng gánh đủ thứ. Gần tới cây số 5, tức bến xe đò của thị xã Ban Mê Thuột, một gia đình đang hì hục đẩy chiếc xe hơi. Con Hậu bảo:
- Xe hết xăng! Em thấy xe vứt đầy đường, mà cái xe này họ ráng đẩy chắc chở nhiều vàng lắm, nên họ không dám bỏ ha cô!
Hạ đưa mắt nhìn kỹ và biết đó là gia đình của Chuẩn tướng Lê Trung Tường, Tư Lệnh Sư đoàn 23 Bộ Binh; khi nhìn ra được bà Tường, nàng im lặng, dẫn con đi tiếp và nghĩ thầm ai cũng có những nỗi khổ tâm của họ.
Đến một khu vực mà Hạ cảm thấy an toàn, thân xác nàng như sắp rã ra, nàng thấy mình không thể lê thêm một bước nào nữa, bảo con Hậu:
- Thôi đứng lại đây và nghỉ đêm lại đây đi!
Con Hậu lấy tấm ni lông trải gần gốc cây sau khi trao thằng bé trên tay cho Hạ, đặt cái giỏ xuống đất, Hạ thấy nhẹ nhõm cả người. Đứa con lớn của nàng nằm xuống là ngủ ngay...
Tim Hạ đau buốt khi thấy anh tân binh mặt mày non choẹt chỉ mặc cái quần đùi và chiếc áo thun đi ngang qua. Hạ đoán anh ta đã sợ quá nên vứt hết quần áo trận. Đang đi, không biết nghĩ sao, anh tân binh quay lại gốc cây Hạ đang nghỉ và hỏi:
- Chị, có nước không cho em xin một miếng đi!
Hạ trao luôn bình nước cho anh lính thất trận.
- Anh ở binh chủng nào?
Anh ta giật mình:
- Không! Em chưa đi lính! Em làm thợ hớt tóc, lạc gia đình em đang đi kiếm.
Hạ cười buồn:
- Anh đừng sợ! Chồng tôi cũng là lính. Tôi ở phố về đây lánh nạn mà thôi.
Anh lính trao trả bình nước, cám ơn và dợm bước đi.
- Anh đói không?
Hạ hỏi và không chờ trả lời, móc trong giỏ ra gói mì ăn liền trao cho anh ta. Anh lính cầm lấy, tự thú:
- Cám ơn chị! Vâng! Em là tân binh, quê ở Phan Thiết, mới nhập ngũ ở Sư Đoàn 23, giờ tan rã, chưa biết đi đâu!
Hạ ngậm ngùi:
- Anh nên vào nhà dân xin quần áo mặc đi! Mặc vậy Việt cộng biết liền.
Anh ta quày quả bước đi, quay lại nhìn và đưa tay vẫy...
Trận chiến cứ kéo dài đến năm hôm sau. Hạ hết nhẵn thức ăn, nước uống. Nàng hỏi thăm, thấy tình hình tạm ổn, định quay về nhà xem xét, con Hậu bảo:
- Cô ơi! Hết sữa, hết mì, hết nước rồi làm sao?
Hạ cũng lo âu ra mặt:
- Cô có chiếc nhẫn và cái vòng không biết có ai mua không? Mình bán để tiêu đỡ...
- Thôi, cô bán chiếc nhẫn vàng y của em nè! Vàng ta dễ bán, hột xoàn không ai... thèm mua đâu.
Hạ cảm động:
- Thôi, có gì cô mượn. Bữa nào yên ổn, cô sắm lại cho.
Dặn dò con Hậu ở lại gốc cây xem chừng hai đứa bé, Hạ hấp tấp len vô xóm tìm người bán nhẫn và xin nước uống. Điện cúp. Nước cúp. Nhà dân chúng trống trơn, im lìm.
Những ai đã từng chạy loạn mới cảm thông được sự đau khổ của Hạ - lê lết từng bước rã rời với nỗi đau của tâm hồn - vừa đói, vừa khát, vừa lo âu không biết chồng nàng hiện ra sao? Có thoát khỏi hay đã rơi vào tay giặc? Thức ăn, nước uống không còn, con nàng sẽ ra sao? Hạ miên man nghĩ ngợi về đến gốc đa lúc nào không hay.
- Cô! Có bán được vàng không cô? Bộ cô không xin được nước hả?
Hạ chán nản, lắc đầu:
- Dân chúng họ di tản hết rồi. Giờ cô cũng lo quá, không biết tính sao!
*
Qua bao gian nan, cuối cùng Hạ cũng mang con và người làm về Sài Gòn. Được gia đình báo lại, chồng nàng đã ra được nước ngoài. Hạ vừa mừng, vừa tủi. Cũng nhờ chút của cải chồng để lại nên Hạ có chút ít để chi dụng và đền ơn con Hậu đã giúp nàng đến nơi đến chốn, và nàng đồng ý để nó về lại Quảng Nam tìm cha mẹ như điều nó đã đợi chờ lâu nay.
Tiễn con Hậu ra bến xe, Hạ xúc động khi nó ôm chầm lấy nàng khóc ngất. Hạ cũng rươm rướm nước mắt khi nghĩ ở đời có mấy ai được tấm lòng thủy chung như nó. Bước lên xe đò mà nó cứ khóc mùi... Hạ gượng cười đưa tay vẫy!
Âm thầm chuẩn bị cho cuộc vượt biên, Hạ đè nén tất cả yêu thương âm ỉ trong lòng đã dành cho gia đình. Hạ cố nói cười vui vẻ để đừng một ai nghi ngờ. Hạ tìm đủ cách để chạy chọt, lo lắng cho người anh ra khỏi trại cải tạo để an lòng lúc ra đi.
Khi người anh về được rồi, Hạ mới thú thật ý định vượt biên. Ngoài gia đình, Hạ chỉ đem tâm sự của mình thố lộ cho một người bạn làm chung sở. Đêm cuối cùng trước khi lấy phép một tuần để nghỉ, người bạn thân cầm tay Hạ chúc may mắn và dặn dò: "Qua đó, Hạ đừng quên nói kháng chiến quân về cứu dân tộc mình nghe! Phần Hạ... nhớ làm cái gì cho... đẹp để mình hãnh diện lây nghe!"
Đêm tối trời, người anh trai hộ tống cho Hạ và hai con ra bến xe xa cảng Miền Tây với giấy tờ giả - Hạ cảm giác như mình đã không còn là mình nữa: cứng rắn, nghị lực.
Nơi bến tập trung sau cùng của đoàn người vượt biên với Hạ là Bạc Liêu, Hạ rúng động khi nghe tin nghệ sĩ Hùng Cường bị bắt trước đó vài hôm. Nhìn con số BL1648 trên chiếc thuyền lập lờ theo con sóng, mắt Hạ như mờ đi vì... tương lai còn xa thẳm!
Nhờ ơn trên, Hạ đã đến được Hoa Kỳ. Hạ qua bao nhiêu cay đắng mới tạo dựng lại cho mình một cuộc sống tương đối. Có điều, Hạ cảm thấy buồn là chưa làm được điều người bạn thân dặn dò lúc Hạ ra đi. Tuy nhiên, với một sức vóc bé nhỏ, Hạ vẫn tâm nguyện cố gắng, cố gắng với tất cả trái tim nồng nàn của chính mình bằng cách dùng ngòi bút và lối suy tư của mình để nói lên phần nào sự thống khổ của dân tộc Việt Nam, và nguyện cầu cho Việt Nam thực sự sống trong thanh bình, không còn bị ách thống trị của bạo quyền cộng sản nữa.
