Le hoi mua dong
Truyện ngắn
LỄ HỘI MÙA ĐÔNG
Trần Lệ Thường
Cái lạnh đầu đông thật là ngọt ngào, ấm áp. Nói cho có vẻ Hà Nội chứ ở đây làm gì có được cái lạnh thật là lạnh của một mùa đông thực sự. Nhưng mà cũng chỉ cần hơi lành lạnh thôi thì như thể chỉ chờ có vậy, những chiếc áo ấm đủ màu, đủ kiểu bị nhốt trong tủ quá lâu lập tức được lôi ra diễu hành trên đường phố. Thị xã sáng lên tưng bừng như lễ hội bởi đủ mọi sắc màu. Người ta so vai lại và kiểu cách nói “Lạnh quá!” như đang ở trong một mùa đông thật sự.
Rất lâu rồi anh cũng có một mùa đông đẹp. Những ngày chớm lạnh gió hiu hiu rải lên da thịt cái cảm giác gay gay dễ chịu, “Anh thích trời lành lạnh!” Anh nói và cô ấy nép người vào cánh tay anh như để trả lời “Em cũng vậy!”. Chiếc áo len mỏng màu hồng nhạt mường tượng như đôi gò má cô. Cô cười, đôi mắt sáng ngời tinh anh cũng như đôi hàm răng lấp lóa dưới đèn đêm. Mái tóc bỏ vừa qua vai đen óng ả khiến hồn thơ trong anh bừng tỉnh. Những dòng thơ như dòng tóc cuốn anh vào cõi mộng. Anh cũng muốn có một bến đỗ của cuộc đời, muốn có một người đứng đợi bên đường, sau khi anh đã mỏi mệt với bao thăng trầm vất vả. Năm tháng lận đận phong sương, nửa đời cô đơn gối chiếc, từ đất mũi xa xôi anh về đây dụi đầu vào mái tóc người đàn bà đứng đợi kể kết thúc bản trường ca dài hơn ba mươi năm.
Người đàn ông kéo cao cổ áo len, ngước nhìn lên tấm bảng hiệu rồi bước vào quán. Không cần tìm kiếm, anh nhận ra ngay cô gái khoác chiếc áo màu cánh gián ngồi ở trước bàn trong gốc. Cô hơi nhỏm người lên và đưa cao tay phải. “Ba!” Anh nén tiếng ho khi ngồi đối diện cô gái. Nó giống mẹ, thanh mảnh, dịu dàng, tóc dài bỏ hờ hửng vừa qua khỏi vai. Còn khuôn mặt là của anh. Nó không giống ba mẹ ở chỗ nó không yêu thơ, không làm thơ. Bởi vậy nó theo học đại học ngoại thương. Anh mừng cho nó và hài lòng vì nó. Dẫu sao trên khai sinh của nó tên anh cũng có chỗ đứng. Trên bàn, trước mặt nó là tập thơ của anh. Nhìn theo ánh mắt anh, cô gái nói: “Con vừa mua lúc nãy”. Choáng ngợp trong cảm giác lâng lâng như ngày xưa. Anh im lặng nhìn cánh rừng đầy sương mù trên trang bìa quyển sách. Cô ấy cũng đã tìm mua những tập thơ của anh. Những bài thơ được làm từ lúc anh mười lăm, mười sáu tuổi. Thuở còn làm thơ vụng dại chao đảo vì một khéo mắt ngây thơ, một nét môi cười, một vành nón lá nghiêng che hay một tà áo trắng. Từ lòng ngưỡng mộ bước sang tình yêu chỉ có một lằn phấn trắng. Cái ranh giới quá mỏng manh được cô san bằng từ bao giờ cô cũng không biết. Cô ấy đến với thơ anh, ở trong thơ anh, gần gũi đến mức độ nào cô cũng không hay. Cho đến một ngày cô được gặp anh trong một chuyến tham quan. Sự đồng cảm ở nơi cô lây lan sang anh. Anh xúc động bồi hồi. Tim òa vỡ như ánh trăng trên mặt hồ bị khuấy động bởi một viên sỏi nhỏ. Kẽo cà kẽo kịch trên chiếc xe đạp đến tòa soạn mỗi ngày rồi về trong căn hộ chật hẹp ở khu tập thể nơi cô đang dạy học mà anh cứ ngỡ đang ở trên thiên đường. Cái thiên đường phù du như những nắm tuyết xôm xốp của mùa đông Mat – cơ – va.
“Ba vẫn khỏe chứ?” cô gái lo ngại hỏi khi thấy anh ho. Người đàn ông cười gượng gạo, cố làm ra vẻ tươi tỉnh. “Ba vẫn vậy!” Có nghĩa là cô gái sẽ hiểu anh vẫn làm thơ, vẫn uống rượu và vẫn … như cũ. Một năm rồi anh mới gặp lại nó. Nó lớn ra, xinh đẹp ra. Mấy năm học ở thành phố đã lấy mất vẻ rụt rè của cô con gái tỉnh lẻ. Thỉnh thoảng gọi điện thoại thăm anh, nó hay nhắc. “Ba đừng uống rượu nữa nghen ba!” không uống rượu nữa! Con gái ơi! Không uống rượu làm sao quên mặc dù khi tỉnh rượu lại còn nhớ hơn lúc chưa say rượu. Không uống rượu thì sao làm thơ được. Cô ấy đã từng nói. “Cuộc đời anh là những bài thơ”. Anh cười sung sướng khi bắt gặp ánh mắt cô ấy. Vài năm sau câu nói đó lại trở thành mỉa mai. “Cuộc đời anh chỉ có những bài thơ “. Anh cúi đầu không dám nhìn nụ cười trên môi cô ấy. Những bài thơ đã khiến cho cô mất ngủ nhiều đêm liền. Những bài thơ đã khiến cô từ chối bao lời tỏ tình khác. Ngày đám cưới cô ấy đã có một gia tài nho nhỏ văn chương của anh. Tảng băng trong anh bị tan ra, cây cổ thụ cô đơn trong anh bị đốn gục. Tay anh run lên khi nắn nót từng chữ đề tặng trên tập thơ đầu tiên. Sự run động trẻ trung ở nơi người đàn ông không còn trẻ nữa. Cho cô, anh chỉ có một tình yêu mà anh không thể lấy gì so sánh được.
“Sao ba không lập gia đình nữa để có người chăm sóc ba?” Lần đó nghe con bé hỏi anh đã đùng đùng nổi giận. Có một tình yêu duy nhất anh đã cho đi rồi nó không biết sao và cũng đã bị vứt bỏ tàn tệ như những bài thơ sau khi đã đọc chán chê. Những lời thơ nồng nàn trở nên nhạt nhẽo khi con bé ra đời. Căn hộ nhỏ càng chật hẹp hơn khi giăng mắc đầy quần áo trẻ con. Ánh mắt cô ấy nhìn anh không còn tha thiết nữa tuy cô vẫn dịu dàng. Đêm giáng sinh, cô bế đứa bé chưa đầy tuổi, mặc chiếc áo len màu hồng đã cũ, những sợi len đã tủa ra xù xì thô thám. Người đàn ông bỗng dưng bị tuột khỏi thiên đường rơi vù vù xuống địa ngục. Ở đây không có đất trời cho nên cũng chẳng có mùa đông. Đôi gò má cô ấy nhợt nhạt như màu áo. Những sợi tóc khô cứng chẻ vàng thắt nguồn thơ trong anh lại. Lòng anh bỗng se sắt. Có phải đâu vì cái lạnh đầu đông! Tối, ngồi mãi trước trang giấy trắng anh vẫn không viết chữ nào. Tiền nhuận bút hồi chiều đã khao nước bạn bè hết. Ngày mai anh biết trong nhà chẳng còn gì, cô ấy lại sẽ chạy đi vay mượn. Con bé khóc đã khá lâu nhưng cô ấy không buồn dỗ, thản nhiên nằm đưa lưng ra ngoài về phía anh. Có lúc anh cũng nhìn về đó một chút. Chiếc lưng mỏng, một bờ vai nhô cao, chảy xuôi theo người cánh tay gầy như cành cây trụi hết lá. Một lần cô ấy đòi bỏ dạy học chuyển sang ngành thương nghiệp, có ông anh ở công ty gì đó muốn giúp đỡ. Anh không nói lời nào, vẻ mặt đanh lại rồi đứng lên bỏ chén cơm đang ăn dở. Từ lần đó, cô ấy không hề nhắc đến chuyện chuyển ngành như chưa bao giờ nói đến chuyện ấy. “Chỉ có vậy. Em hết tiền rồi” Cô cười tươi trong lúc dọn lên bàn dĩa rau luộc. “Em bận thì để anh giặt quần áo cho”. Cô lại cười nhỏ nhẹ nói: “Hết xà phòng rồi anh, để lĩnh lương”. Lĩnh lương! Đồng lương ít ỏi không bao giờ được ở trong tay anh hay tay cô lâu. Tiếng khóc của con bé cứ xoáy vào tai, vào tim anh nhức nhối. “Sao không dỗ con?” Cô ấy không động đậy và con bé vẫn khóc. Có cái gì bựt lên ở trong anh như vòi nước bị hỏng. Anh ném cây viết, xô ghế đứng lên. “Sao cứ để nó khóc hoài?” Cũng như anh, người đàn bà bật dậy tốc mùng đứng xuống đất, tóc tai dã dượi. “Giỏi thì dỗ đi! Nó bệnh! Nó sốt!” cô lao tới túm lấy những tờ giấy trên bàn xé vụn. “Ăn đi! Ăn bằng những thứ này!” Quay sang chiếc kệ sách nhỏ trên tường cô tuôn xuống hết. Những quyển sách cô đã từng trân trọng ấp yêu. Cô ấy khóc, cô ấy gào như đã chờ đợi quá lâu để được gào khóc. Người đàn ông đứng bất động như tử thi bật dậy khi con linh miêu nhảy qua người. Có một mùa đông như lễ hội, hai người đã nắm tay nhau trên đường phố lành lạnh. Cái lành lạnh không đủ để sưởi ấm cho nhau nhưng họ vẫn đi sát vào nhau và thầm cầu mong trời lạnh thêm chút nữa. Chiếc áo màu hồng thơm mùi len mới hòa trong mùi hương thiếu nữ. Anh đã viết rất nhiều thơ về một chiếc áo len màu hồng, và một mùa đông và cho đến bây giờ anh vẫn còn viết được. Nhưng những bài thơ không giúp anh tròn bổn phận. Anh từ từ chui ra khỏi thiên đường, ngước mặt nhìn thực trạng đau lòng mà anh đã cố tình không nhìn nhận. Trời vẫn cao vẫn xanh và con người vẫn đau khổ.
“Má nói tết này lạnh hơn mọi năm, phải nhắc ba mặc thêm áo ấm” Anh cười khùn khục trong cổ họng. “Thì ba đang mặc đây”. Rồi anh nheo mắt nhìn cô gái như dò xét. Có thật, má còn nhắc đến ba? Họ chia tay nhau khi con bé chưa được bốn tuổi. Cô ấy về nhà ba má chưa được một năm thì lập gia đình với “ông anh họ” đã từng muốn giúp đỡ cô chuyển ngành. Thỉnh thoảng gặp con anh xúc động khôn tả. Nhớ nó, muốn được có nó. Nhưng ngay trước tòa cô ấy đã thách thức anh giành giựt mà anh không thể. Giành lấy nó rồi tương lai nó sẽ ra sao? Anh chỉ mong đôi ba tháng được thăm con một lần. Đưa nó về rồi lần nào anh cũng khóc. Vật vã trong căn phòng thuê anh uống rượu một mình rồi lại ngâm nga mấy vần thơ của Vũ Hoàng Chương mà anh rất thích.
Trăng của nhà ai trăng một phương
Nơi đây rượu đắng mưa đêm trường
Ở đêm tháng sáu mười hai nhỉ!
Tố của Hoàng ơi! Hỡi nhớ thương ...
Men khói nói đêm nay sầu dựng mộ
Bia đề tháng sáu ghi mười hai
Tình ta ta tiếc, cuồng ta khóc
Tố của Hoàng, nay Tố của ai
Âm điệu bài thơ im dần theo anh đi vào giấc ngủ trong cơn say. Chồng chềnh trên con thuyền say, anh mơ hồ nhớ mình đã từng cùng ai đó say sưa chao đảo trên con thuyền đi đến bến bờ hạnh phúc. Có sóng tình yêu, biển bạc đầu.
“Anh vẫn như xưa”. Có lần cả hai cùng tình cờ đến trường đón con bé. Cô ấy nhìn anh bằng ánh mắt thương hại trong khi đôi môi đỏ nhếch lên. Cô đẹp rạng ngời trong chiếc áo dài mềm mại bên cạnh chiếc xe máy mới toanh. Cô ấy không chuyển ngành, chồng giàu và có một ngôi nhà đẹp. Người đàn ông bất giác nhìn lại mình. Chiếc quần tây xám dù được ủi cẩn thận vẫn thấy cũ kỹ, chiếc áo sơmi sọc đã sờn bâu và một chiếc xe đạp tuy mới mua nhưng là xe cũ. Ấy vậy mà con bé lao về phía anh rồi leo lên phía sau anh. “Con về với ba”. Người đàn ông thấy thật hạnh phúc. Anh đưa nó đi chơi công viên, đi ăn kem, mua cho nó con thỏ trắng nhồi bông mặc dù biết là những ngày sau đó anh không còn gì để chi tiêu. Lần lựa năm bảy lần cuối cùng anh hỏi nó. “Ông ta có tốt với con không?” Con bé tám tuổi biết ngay “ông ta” là ai. “Ba Chí mua cho con nhiều đồ chơi và Sôcôla”. Tim anh thắt lại. Anh mất một đứa con, còn người khác lại được một đứa con. Nó là của anh mà! Đôi mắt đen hơi sụp xuống bởi rèm mi dày, chiếc miệng rộng hay mím lại của anh, cả đến gương mặt xương xương cũng giống tạc anh. Tất thảy đã như một giấc chiêm bao. Cái thiên đường phù du bay lững lờ như những bông tuyết trắng đã rã tan dưới ánh mặt trời. “Mẹ có hạnh phúc không?” Ròng rã cả mười năm trời anh mới hỏi con gái một câu mà từ lâu rồi anh rất muốn hỏi. Cô gái học lớp mười một đã đủ lớn để trả lời câu hỏi của anh. Nó không trả lời “có” hay “không” mà nói: “Ba Chí thường vắng nhà, có khi cả đêm. Má nói hồi đó tối nào ba cũng ở nhà, ngồi viết”. Lòng anh mở ra, đôi mắt sáng lên, bồi hồi sao xuyến như ngày còn trẻ. Ánh mắt bỡ ngỡ, nụ cười xinh xắn tưởng đã như tờ giấy ố vàng mang một bài thơ cũ bị lãng quên lại vẫn trắng tinh khôi thôi thúc trong anh viết mấy vần thơ mới. Tận đáy lòng cô ấy còn nhớ đến anh sao? Ánh mắt lóe lên rồi vụt tắt. Anh chua chát nghĩ thầm khi đưa ly nước lên uống cạn để con gái không nhìn thấy vẻ xúc động trên gương mặt anh. Cô ấy vẫn thường nhắc anh với con gái sao? Hay người đàn bà đã quá đầy đủ vật chất, chợt có một lúc bâng khuâng nhớ về ngày còn trẻ buông một tiếng thở dài “Thật lãng mạng!” Đàn bà là một mặt hồ đầy sóng gió và anh đã từng chết đuối trong đó mà không hề kêu cứu.
Cô gái cầm lấy lon nước ngọt rót tiếp vào chiếc ly đang có mấy cục nước đá trong suốt. Nước đá và thủy tinh! Anh nhìn theo tay cô gái so sánh. Anh là thủy tinh, cô ấy là nước đá! Mấy cục nước đá nổi lên trong màu nước cam vàng óng. Anh kết luận. “Hết năm nay con ra trường, con sẽ lấy chồng. Ba! Ba! Ba về sống với tụi con nghe ba!” “Hử?” Anh giật mình khi nghe tiếng con gái. “Nước đã sẽ tan”. “Ba nói sao? Lấy thêm nước đá hả?” “Ồ không! Ba sợ lắm!” “Con nói, con sẽ lập gia đình rồi đón Ba về”. Anh nhướng mày. “Ba vẫn sống được”. “Ba sẽ nghỉ hưu”. “Ba còn làm thơ được”. “Ba!” Giọng đứa con gái như sắp khóc. “Ba không thể sống một mình mãi được”. “Một mình!” Anh cười khe khẽ. “Ba có bạn bè, có rượu, có thơ”. “Ba ơi! Ba đừng uống rượu và đừng làm thơ nữa”. Người đàn ông đứng bật lên trừng trừng nhìn cô gái. Nó cũng nhìn anh, cũng đôi mắt của anh đầy nước. Nếu nó nói. “Ba đừng thở nữa” thì có lẽ anh sẽ dễ chịu hơn. Thơ là dòng máu chảy trong anh, đưa mẹ nó đến với anh và cũng thơ đã đẩy mẹ nó rời xa anh. Hơn hai mươi năm anh sống cùng thơ. Chẳng phải cô ấy đã từng nói “cuộc đời anh chỉ có những bài thơ” Con gái ơi! Cuộc đời ba, ngoài những bài thơ ba biết, ba còn có con. Con yêu của ba! Anh bỏ đi, biết là phía sau có nhiều đôi mắt hiếu kỳ đang đuổi theo. “Ba! Ba ơi!” Nó khóc. Anh không giận nó, anh chỉ sợ ngồi đấy anh sẽ khóc với nó.
Bước ra khỏi quán, dột nhiên anh cảm thấy lạnh, thật lạnh, mặt buôn buốt, môi tái đi. Anh rùng mình khoanh tay trước ngực. Chiếc áo len mỏng không đủ ấm. Anh bật ra vài tiếng ho khe khẽ. Trời thật lạnh như má nó nói. Đập vào mắt anh ánh đèn lấp lóa, đường phố rực rỡ tưng bừng với những chiếc áo ấm đủ màu. “Vậy mà năm đó trời chẳng lạnh như bây giờ”. Anh chợt tiếc rồi như thấy thấp thoáng bên cạnh bóng một chiếc áo hồng. Anh vụt bước nhanh lên, trong anh vừa xuất hiện mấy vần thơ, anh phải về nhà ngay để viết lại cũng một chiếc áo len hồng và một mùa đông như lễ hội./.
