Xin Một Bông Hồng (3)
Và bây giờ tôi xin được nói đến ý-nghĩ chủ-quan của riêng tôi về cái đẹp. Ví dụ như một bông hoa đẹp qua thể-dạng cùng mầu sắc, đó là cái đẹp về hình-thức; nếu bông hoa đẹp lại còn có hương thơm, thì theo tôi nó còn đẹp về nội-dung. Như vậy hình-thức và nội-dung không riêng-biệt là hai điều không liên-hệ gì với nhau. Hình-thức chuyên-chở và thăng-hoa nội-dung; nội-dung khai-phóng hình-thức và thúc-đẩy sự tiến-triển không ngừng của hình-thức trên phương-tiện kỹ-thuật. Theo tôi, cái đích của nghệ-thuật chính là khi hình-thức và nội-dung hòa-nhuyễn vào nhau và trở thành một, như nước và bột.
Và vì thế, tôi không thể nào làm một bài thơ "xấu".
Nhưng những bài thơ tôi cho rằng "đẹp", đối với nhiều người chúng không đáp-ứng được nhu-cầu của thời-cuộc. Điều này không làm tôi bận-tâm, vì rằng tôi có thể đợi cho đến khi "thời-cuộc" đến cho chúng. Vậy nhưng tôi lẳng-lặng buồn vì quá nhiều người không chịu cho phép thời-cuộc của hy-vọng đến ngay trong hiện-tại: văn-hóa cũng là một mặt trận chính-trị, mà "văn-hóa" như lá thư của người bố nói trên có nghĩa là: "Văn" là đẹp, "Hóa" là biến thành! Nhiều khi tôi tự hỏi những người đồng-ý với tôi và tôi là lạc-hậu hay đi nhanh hơn đám đông?
Bài này tôi viết nên như một câu trả lời cho một câu hỏi về một bài thơ của tôi. Bài thơ ấy là bài thơ tôi làm kính dâng lên Mẹ tôi còn ở lại Việt-Nam. Và có người đã phê-bình rằng bài thơ nặng về hình-thức kỹ-thuật mà không nặng tình, khi đề-tài nói đến một thứ tình-cảm thiêng-liêng nhất trên đời: vì thế, khi đọc bài thơ, tôi như một người thợ chữ trọng hình-thức mà không khai-triển được cái chất tình-cảm.
Ngoài trời hai ngôi sao tỏ
Mặt trăng u-uẩn một vòng
Lạy trời cho đêm gió thổi
Đưa tôi lên đến khoảng không
Nằm tròn vòng cong ở giữa
Khóc cho nghìn vạn cách ngăn.
("Sao Khuê Của Mẹ", Hoàng-Ân)
Tôi muốn hỏi rằng: "Cái khác nằm ở đâu giữa một việc làm phải với lý-do sai, và làm điều sai vì một lý-do phải?" ("What is the difference between doing the right thing for the wrong reason, and doing the wrong thing for the right reason?") Tựu-chung, tôi nghĩ bổn-phận và trách-nhiệm của nhân-quần là tiến tới mãi trong tâm-nguyện hướng thượng và hướng thiện!
Chẳng lẽ chúng ta cứ khóc cả đời, vì nhân-loại đã, đang, và sẽ còn đau khổ? Trong quãng mấy chục năm trời hiện-diện trong cõi sống với xác thân quý-báu, chúng ta cứ phải than-thở, thống-trách, cứ phải tẩm tâm-hồn chúng ta bằng những chất độc-tố của cảm-xúc mạnh (poisonous strong emotions) là oán-thán, than-van, cố tình nuôi sống mãi hận thù?
Vì rằng "tự kỷ" thì "ám thị", tôi có khóc bằng thơ, nhưng tôi cũng cười bằng thơ nữa. Tự chọn cái chết thảm-khốc cho chính mình, sau khi phải chứng-kiến thường xuyên thảm-cảnh của bất công, mà Jesus vẫn thăng-hoa cái đẹp với nụ cười. Và ngay cả khi sáng-lập ra chân-lý Tứ-Khổ-Đế mà chân-lý thứ nhất là "Đời là khổ!", bao nhiêu kinh-điển đã chồng-chất nội-các của Phật-giáo từ một lần Đức Phật Tổ lẳng-lặng nâng lên một đóa hoa và khẽ mỉm cười. Tôi xin trả lời với một hình ảnh và một câu nói: hình ảnh là hình ảnh của một bông Cúc Kim dại mọc giữa kẽ nứt của sân xi-măng đã từng là bãi đậu xe của một công-xưởng, giữa trưa nắng chát-chúa bên cạnh bộ xương bê-tông cốt-sắt của nhà kho bỏ hoang: đóa Cúc Kim vàng rực vẫn thản-nhiên "đẹp" cho tận cùng cái đẹp của nó.
Và câu nói là: "Vâng!"
Vâng! trong mọi hoàn-cảnh, tình-cảnh, trạng-huống, tâm-linh con người luôn vượt thoát môi-trường sinh-hoạt. Tôi sẽ làm mãi những bài thơ "đẹp" cho tận cùng sự đẹp sót lại nhiều ít trong tôi, để tả không những chỉ một bông hồng: mà còn dâng-hiến cả một rừng hồng nữa!
Một trong những bông hồng ấy, tôi xin dâng-hiến cho con tôi, cùng những người bạn đồng-ý hay không đồng-ý với ý-nghĩ chủ-quan của tôi.
Mẹ sẽ vẽ một rừng hoa thơm ngát
Tặng cho con như tặng một bạn hiền
Mỗi nụ hoa là một chữ "Việt-Nam"
Hương thơm ngát là linh-hồn dân-tộc
Mai mốt đây con đạt được đạo lành
Con sẽ cưu-mang luôn tinh-hoa thế-giới
Và tình người sẽ nở trọn đóa hiền.
