PHÀN III: DẠY HỌC
Chàng cầm giấy bổ nhiệm, lên đường vào PT với chút tình cảm, vừa vui mừng, vưà lo âu phải sống xa gia đình. Trời đã bắt đầu vao thu. Nắng bớt chói chang. Hơi nóng cũng giảm dần. Một buổi sáng mát mẻ. Không khí êm ả, dịu dàng. Câu đón xe đò rời Thị Trấn Khô, Thành Phố nhỏ, nơi có những kỷ niệm vui, buồn, đáng nhớ trong đời cậu. Ông Nguyễn Tăng Hoàng, Trưởng Ty THBT, đón tiếp khá nhiều tân GV, quê từ Đà Lạt, Tuyên Đức, Tuy Hòa, Phú Yên, Nha Trang, Khánh Hòa, PRNT...Các cô cậu giáo trẻ từ các nơi tụ về Thành Phố Biển. Khu Đức Thắng nồng nực mùi nước mắm. Lúc bấy giờ, có thể nói Tỉnh BT và TPPT có nhiều hàm hộ giàu có bậc nhất Miền Trung. Tỉnh lỵ trù phủ, nổi tiếng cả nưóc. Người ta thường nòi ở đây”Văn chương không bằng xương cá mòi” như một HS/ PBC tại Trại Hè Liên Trường tổ chức tại Trường THVT NT năm 1957 đã nói. Nhưng thực tế, Tỉnh BT sản xuất nhiều nhà văn, nhà thơ nổi danh không thua gì các nơi khác. PT nổi tiếng có con Sông Cà Ty chạy dưới cầu, nối liền hai bờ Bắc Nam. Đó là hai khu vực phố xá rộng lớn của Thành Phố Biền sầm uất, dân cư đông đúc và có nhiều phú hộ này.
1) NHIỆM SỞ ĐẦU TIÊN
Đó là Trường TH Long Hương. Trong SVL ghi là GV Dự Khuyết. Có nghĩa là GV trừ bị tại Ty. Chàng chỉ dạy thế trong thời gian GV nghỉ bịnh hay nghỉ hộ sản, Chàng chưa phải GV chính thức. Khi cần, thì Ty điều chàng đi dạy thế. Chàng dạy thay Bà Dần nghỉ bảo sản một tháng. Bà là vợ Thầy Giáo Diêu, GV dạy tư, tại Long Phước, một thôn làng nằm cách LH một con sông nhỏ. Chàng dạy Lớp Năm thế Bà ta. Thầy Kỳ, HT kiêm GV, dạy Lớp Bốn. Trường cũng khá khang trang, đồ sộ. Trường có hai cơ sở nằm cạnh Tòa Hành Chánh Quận Tuy Phong. Nguyên còn nhớ, trên chuyến xe lửa từ PT ra LH, (Xe đổ tại Ga Sông Lòng Sông). Đi trình diện Trường THLH có cá Anh Thâm và Chị Mão, Bắc ( Thâm quê NhaTrang còn Mão sau là vợ anh cũng ở Phước Hải /NT. Họ đều là bạn đồng môn SPNT). Trong toa Hạng Nhì, Nguyên gằp Tr D và CDAH. Hai người học DT cùng lớp trong bốn năm TH. Cùng thi đậu chuyên môn, ngành y. Tình yêu thật gắn bó, keo sơn, thủy chung. Chàng đẹp trai. Nàng da ngăm dáng không cao, nhưng thông minh , nói chuyện có duyên. Bây giờ họ đang học năm thứ hai CSYTSG. Họ đã là vợ chồng và đã có con với nhau rồi. Họ đang vào SG nhập học.
“Yêu nhau từ thuở học trò
Ba sinh hương lửa, bây giờ phu thê’
Thật là thanh, khí đề huề .
Hai dây buộc lại, tơ se mượt mà.
Soạn bài, học tập lân la
Tình đèn sách đã thành ra vợ chồng”(Nhại theo Kiều)
Riêng Mão nói tiếng Hà Nội ngọt xớt như mật ong. Gia đình Nàng ngụ tại Quê hương của Thâm. Nguyên HS ĐTamVT, thi đậu SP như Thâm. Tuy chưa chính thưc vợ chồng, nhưng “Hai bện cùng liếc hai lòng cùng ưa” trong năm học qua. Nghỉ hè, đợi SVL đi dạỳ, Thục nữ đã xin học y tá tại BVNT, để có thể tiêm thuốc cho “Lang Quân” khôi ngô, tuấn tú tương lai của mình . Nàng nói với Nguyên;
“ Đẹp trai, nhưng yếu lắm! Bị bịnh tùm lum hà!”. Hai người tuy chưa vợ chồng, nhưng dắt tay nhau vào xin thẳng Ộng Ty bổ dụng chung nhiệm sở, vì họ sắp cưới nhau.
“Chỉ xin được dạy cùng trường
Mặt trông thấy mặt, khỏi vương vấn sầu”.
Thế là Ông Ty thông cảm cho người hùng và thục nữ. Ông bổ dụng hai người dạy cùng trường, gần biển mát mẻ và gần NT nhất, để họ có thể về thăm nhà vào ngày nghỉ lễ. Có thể nói, đúng như lời thị phi đồn đại Ông HT/ TLH khó tính và khắt khe đối vối GV. Ông thường xuyên kiểm tra vở soạn bài của từng người dạy. Ông cũng theo dõi sách vở HS kỹ lưỡng. Bảng Chương Trình hàng tháng, phải soạn và chép thành ba tờ. Một tờ nộp VPHT, để Ông nắm vững lịch trình và bài dạy của mỗi GV. Một treo tại lớp. Một giử tại nhà để soạn bài, đúng y chang theo tuần tự thời gian ghi chép. Nghe nói, có một GV cũng Quê LH dưới quyền Ông bị Ông kỷ luật, đề nghị Ty đổi đi dạy tận một Trường SH, tận Sông LS. Ông này phải cởi ngựa đến trường hằng ngày. Đi dạy học bằng tuấn mã thật hiếm hoi vào lúc đó.
“Hằng ngày cởi ngựa đến trường
Bấy giờ Ông Giáo, Tiểu Vương xứ này.”
Đến Thị Trấn vùng duyên hải, Nguyên và đội tình nhân cùng lớp SP ở trọ nhà Thầy Diêu. Ô cũng ở đây với Anh Trang, quê NT, cùng khóa SP với Ô, cũng ở chung phòng với Ô. Họ ngụ khác phòng với ba tân GV. Nhà Ông chủ khá rộng rãi. Nhà đúc có xây nền cao. Ông Diêu rất ham đọc sách, báo, các tạp chí VHNT như BK ,Văn ...Trang cũng mê văn chương, chữ nghĩa, như chủ nhà. Anh mua lại toàn bộ BK và Văn số cũ anh chưa có, với giá rẻ hơn giá ghi. Thật là một người say mê thơ , văn. Anh ta không học thêm để thi TT. Anh ta khỏe ru, bà rù! Ô soạn bài xong. Anh chép y chang. Rảnh rang là đọc sách. Ô đang chuẩn bị thi TT 2, Ban A, khóà 2/1960. Anh học chăm chỉ, siêng năng vô cùng. Có thể nói, Anh được bầu là ngưởi hiếu học nhất, gạo bài nhiều nhất. Súc khoẻ dồi dào. Anh có trí nhớ tuyệt vời . Nghe ai nói gì anh nhớ hết. Rỗi rảnh là học thi. Anh không đọc sách báo chi cả. Mọi người ăn cơm tháng tại một nhà gần dó. Hai bữa trưa, chiều, giá 600 đồng. Ăn thêm sáng trả thêm 150 đồng. Bữa điểm tâm gồm một ly sữa, có bỏ vào lòng đỏ một trứng gà pha nước sôi. Thêm ổ bánh mì nướng chấm sữa, Đêm nào cũng vậy, Ô thức khuya học bài Vạn Vật, Lý Hóa và Triết là ba môn thi viết cho TT2 Ban A. Còn những môn còn lại như SĐ, Toán, SN... Anh ngỗi coi trong lúc ăn cơm. Đó là những môn thi vấn đáp, sau khi đã đậu thi viết, vào thời điểm đó. Thật là một gương hiếu học đáng nể. Anh thường hoc thi cho tới hai giờ sáng. Nhưng ngủ tới bốn giờ là Anh thức giấc, ngồi dậy học lại cho đến sáng. Anh học chăm chỉ như thế cả năm nay. Anh thuộc lòng hết chương trình thi. Anh quyết tâm chiếm bảng vàng kỳ này. Sức khoẻ của anh thật phi thường, thật là hiếm có trên đời . Ngủ có hai giờ mỗi ngày, đêm mà Anh vẫn bình thường đi dạy học, ngày hai buổi và thức đêm học bài thi. Anh chắc chắn năm lấy Văn Bàng TT2, như bắp. Rớt thi là điều nhục nhã,xấu hổ đối với Anh. Anh không chịu nỗi. Anh tâm sự với bạn bè như thế. Ông Giáo Diêu khen Anh vô vùng. Thấy HT khó khăn với GV, trong đó có Hiệp Sĩ O, Ông nói với mọi ngưòi, vừa tươi cười, thích thú với nhận xét của mình:
- Đây rồi Ô đỗ lên cao làm Thanh Tra, xách cặp đến khám trường , có người sẽ thốn dậu.
Quả nhiên, Ô đỗ kỳ thi viết tại HĐT/ NT. Rồi Anh ra Huế thi vấn đáp, như mọi thí sinh khác, lúc bấy giờ. Anh đõ hạng Bình Thứ TT Ban A. Qua năm sau, Anh học một năm Môn Toán Ban B và dự thi ĐHSP Huế, Ban Lý Hóa. Anh đỗ viết lúc đang làm HT Trường TH Bình Lâm, cách PT 11 Km.
Hôm đó, trời mưa tầm tã. Anh Trang đang dạy tại PT, cầm công điện báo cho Anh ra thi vấn dáp. Anh ở quá xa Huế, nên khi đi xe lửa đến nơi, thì Hội Đồng chấm thi đã công bố kết quả Bộ môn Anh dự thi rồi. Thật đáng tiếc cho Anh. Sau này, Anh lên dạy Trung Học và làm HT Trường Tuy An, Tỉnh Phú Yên. Anh ghi tên học hàm thụ ĐH Văn Khoa Huế, Ban Việt Hán. Một hôm, Anh về Tuy Hòa mua phần thường phát cho học sinh cuối năm học. Anh bị bắt lên núi và mất tích từ đấy. Thật là một nhân tài mà vắng số. (Sau ngày đổi đời bi thảm tang thương ngày 30 tháng 4/1975, gia đình Ô mới vỡ lẽ, con mình theo VC trước kia và đã hy sinh từ lâu rồi)
Nguyên dạy thế Bà Dần một tháng, rồi trở về Ty trình diện. Chàng là GV Dự Khuyết kia mà. ”Nơi nào cầâ GV, thì Cấp Trên đưa chàng đến dạy”. Thế thôi! Chàng cứ lang thang mãi. Này trường này, mai trường nọ. Không có nhiệm sở nhất định.
”Hết trường nọ, đến trường kia,
Nơi nào người thiếu, thì về điền ngay.
Phú Trinh, Đức Nghịa cần thầy
Đưc Long, Đức Thắng dạy xoay xoay vần.
Trường Nữ, người đẹp đoan trang
Bóng hồng tha thướt, chỉ sang mấy tuần”
Lúc này. Nguyên ở trọ nhà Anh Danh, toạ lạc trên Đường Hải Thưọng Lãng Ông. Anh là con Bà Nẫm, gốc Huế. Bà là y tá lâu đời, có tiếng ở BVPT. Nhà lầu rộng rãi. Vợ anh nội trợ và nấu cơm tháng cho các GV. Anh dạy học tại Phú Hài. Sau Anh đổi lên dạy Trường TH Mương Mán ( Gần Ga MM) . Anh đi dạy bàng xe Goebbel từ sáng sớm và chiều mới về nhà. Lúc này, Nguyên đã sắm xe đạp để khỏi cuốc bộ đến trường. Các cô giáo ở trọ và Bà Chủ Nhà thích Nguyên kể chuyện đủ thứ, như “Ngàn Lẻ Một Đêm”, Chuyện Liêu Trai Chí Dị, Chuyện Cổ Tích... Các Bà, các cô mua mật ong và cam tươi bồi dưỡng ông giáo kể chuyện đêm đêm Ông Thầy kể chuyện lúc rỗi rãnh, nhất là buổi tối. Nguyên kể chuyện thật hấp dẫn, thật lôi cuốn. Người nghe tỏ ra say mê, theo dõi câu chuyện, nhất là những lúc gây cấn, hồi họp. Thời gian ở trọ tại đây thật vui vẻ, thoải mái. Lúc đó, có Thành dạyTrường PTr. Anh ta cũng đang tự học thi chưởng trình TT2 Ban A. Anh Lân, ngưòi Nam làm Trưởng Đoàn DTST, cũng ở trọ cùng nhà với Nguyên. Đặc biệt, Thành say mê cô giáo Nh Huế ( Cô ta có Bà Cô ở SG thường ra thăm. Bà này rất xinh đẹp, cũng người Huế. Thỉnh thoảng, Ông Dượng cũng ra chơi). Giai nhân không cảm động tấm tình si của người hùng, dù anh ta cũng đẹp trai và hiếu học. Sức khoẻ anh ta thật tốt. Anh ta thức khuya, học đến bốn giờ sáng. Anh đã đậu TT2, Ban A, khóa 1, năm 1961. Lúc này, Anh ra sức tán tĩnh người đẹp. Nhưng nàng vẫn không OK. Ngoài ra, có một Nữ TVĐD làm tại BVPT, người SG, ở chung phòng với Nh. Cô này tuyên bố “Célibataire’. Cô ta khoảng 30 tuổi, thân hình khá đồ sộ. Cô vui tính và rành nấu nhiều món ăn ngon, kiểu trong Nam. Cô ta thường nấu chè chuối đãi mọi người, khi cô ta mướn nhà ở chỗ khác, gần khu vực “Nhà Năm Căn” phía trước BV, bên kia Đường Hải Thượng Lãn Ông.
Nguyên còn nhớ, lúc đầu từ LH về trình diện Ty, chàng dạy tại Trường TH Phú Trinh, nằm gần Quận Đường Hàm Thuận, cạnh Trường Tư Thục Bạch Vân, sát BVPT. Chàng đi bộ đến lớp hằng ngày. Thòi gian đó chàng ở trọ tại nhà một người Huế, có con gái làm y tá BVPT và chàng rể làm công chức hành chánh. Bà là suôi gia với Ộng Mười, nhà ỏ đầu đường HTLÔ , rẽ phải, đi lên Trinh Tường và Ma Lâm. Tiệm sửa xe đạp và gắn máy của Ông ở gần Nhà Thương và Khu Nhà Năm Căn, nằm chênh chếch về phía tay phải mặt tiền nhà Ông. Ông ráp cho Nguyên chiếc xe đạp mới, gíá khoảng hai ngàn rưỡi. Lương giáo viên độc thân, mới tốt nghiệp SP, chánh ngạch( GVTH Tập Sự, CSL 250) là bốn ngàn hai năm chục (GHBT /SP SG , ban thường xuyên ba năm, CSL 320, KS, CSL 430, ĐHSP ba năm, CSL 470, ĐSHC, CSL 430. CSYT CSL 350...). Bà Huế có đứa con trai ham đọc sách báo VCNT như BK, Văn TKHMười... Cậu ta bị bịnh thần kinh. Sau đó cậu ta nhảy xuồng Cầu PT tự tử. Cậu khoảng 18 tuổi. Thật tội nghiệp Bà Mẹ đau khổ vô cùng.
”Tóc ngà khóc tiễn tóc xanh
Con ơi! Sao nở lòng đành bỏ đi?
Mẹ già héo hắt sầu bi
Đoạn trường thay cảnh chia lìa Mẹ Con”.
Nguyên ở trọ chừng một tháng, rỗi chuyển đến ngụ tại nhà Anh Danh ở số 52 HTLÔ. Nằm chếch về phía phải mặt tiền là nhà Ông Giản , QTQLH lúc đó. Ông nảy gốc QN, có con cái rất thông minh, học giỏi nổi tiếng . Môt thứ nam (Thức) sau khi đỗ bằng MGP , Hạng BT ( học hai năm), đã được HB du học tại Pháp. Còn conTrưởng Nam thì tốt nghiệp KS (Thiên) và Cô Hồng. con gái xinh đẹp, đã tốt nghiệp KSNK, sau làm HT Trường NLSPR . Nguyên có dạy thêm giờ tại Trường này khoảng 1972/ 1975.
2) DAY HỌC MA LÂM
Dạy tạm tại Trường PTrinh, rồi sang dạy thế môt GV tai Trường Đức Nghĩa. Ông A. gốc Bình Định, dáng ngườì mập và lùn được miễn dịch, làm HTTĐN, kiêm y tá chích dạo. Có thởi gian chàng ở trọ tại nhà Hai anh em thợ giặt ủỉ, nẳm gần Chùa Tỉnh Hội PT và Chợ TXPT. Nhà cũng gần Rạp Xi Nê nổi tiềng cuả Thành Phố Biển. Vì là GVDK, nên nơi nào cần người là Hiệp Sĩ ra đi. Trường Ma Lâm, cách TXPT 17 km đang khuyết một chỗ. Ty điều động chàng lên đó dạy học. Thế là ba lô, xe đạp, chàng ra Bến Xe Đò PT/ML . Lúc này, chàng không được khỏe. Kể từ lúc dạy ở LH, chàng đã ngã bịnh mấy hôm vì chứng sốt rét cấp tính. Bịnh không dứt. Thỉnh thoảng, chàng cảm thấy ớn lạnh hay rét run người, dù là trời đang nóng nực. Chàng phải trùm chăn. Các loại thuốc Quinine, Antimalaria, trị không dứt nộc được. Ma Lâm là môt Thị Trấn bé nhỏ, nằm xa phố thị PT . Khí hậu ở đây không tốt lắm. Cứ xế chiều là không khí u ám, ngai ngái, ngột ngạt, ơn ớn vì gió núi rừng xa xa bao trùm thôn làng heo hút, nằm rải rác hai bên Tỉnh Lộ. Khí hậu Miền Núi khắc nghiệt”Sơn Lâm Chướng Khí”. Nước uống ở đây, nghe nói không hợp cho người miền khác mới đến ngụ. Dễ bị bịnh sốt rét, vì muỗi mồng, thời tiết khắc nghiệt, nhất là những khách vãng lai thiếu súc khoẻ.
Đến trình diện vị XLTV HT, Anh S, một thanh niên khôi ngô,. tuấn tú.Vợ anh là Trương Tiến TH, em gái Anh TTHi. nhà ở Đường HTLÔ. Anh Hi. làm phần hành Chuyên Môn ở Ty. (Lúc đó, Ông Đ làm phần hành Nhân Viên). Vợ Anh là GV dạy tại Trường Nữ PT. Anh S giao Nguyên phụ trách lớp Nhất. Anh dạy lớp Nhì. Vợ Anh dạy lớp Năm . Anh C, nhà ở PT, GVPK, đạp xe cuộc đi lên dạy Lớp Ba. Anh TVH, Nguyên HT Trường ML, đã bị Quân Trưởng Hàm Thuận câu lưu (Lúc đó, ML còn thuộc địa hạt quản trị cuả QHT. Sau này, ML mới trở thảnh Quận Lỵ của Quận Thiện Giáo). Anh H. đã úp hình TTNĐD cho mặt”Nguyên Thủ QG” quay vào vách tường của phòng học anh dạy trong ngày có Đảo Chánh, lật đổ Gia đình họ Ngô năm 1960. Họ buộc tội anh là trù cho vị TT Anh Minh chết, mới úp mặt, mật niệm người. Anh H theo dõi máy thu thanh, tưởng là CM thành công. Nào ngờ, cuộc cờ bị lật ngược. Anh bị tù giam, bị hỏi cung, tra vấn đủ thứ trong một thời gian. Nhưng Tòa Án không có bằng chứng buộc tội kẻ chỉ lật tấm hình TT, úp vào vách, dù là Chế độ Độc tài GĐT. Anh được trả tự do và đổi đi chỗ khác. Anh đã thi hành nghĩa vụ Quân dịch. Anh Quê Nha Trang. Anh có hoa tay, viết chữ kiểu và vẽ rất đẹp. Anh cởi chiếc xe Lambretta trắng, đi lên xuống PT/ML, khi vừa ra khỏi Nhà Lao, Lúc Ngưòi Hùng bị chính quyền giam cầm, thì giai nhân ML , được chàng HT ái mộ từ lâu, cũng bái bai luôn. Nghe bàng quang thiên hạ nói thế. Không rõ có đúng không?
“Úp hình Tổng Thống Anh Minh
Tội danh “Mật Niệm’”nhốt liền vô lao.
Hỏi cung, tra vấn đủ điều
Tội kia chưa nặng buộc vào tù giam”.
Lúc bấy giờ, ML là thị trấn heo hút, buồn thiu, nằm gần những cánh đồng bát ngát. Xa xa, là núi rừng âm u trùng điệp. Nuí non cao chất ngất, chìm trong màn sương mờ của buổi hoàng hôn. Khu phố chỉ có những dãy nhà bé nhỏ, thô sơ nằm dọc hai bên con lộ tráng nhựa. Nhà Ga xe lửa ML bé nhỏ, nằm hiu quạnh, bên thôn làng tỉnh mịch. Con đường hỏa xa bò lê thê, băng qua Tỉnh Lộ. Ngôi Chùa ML thiếp mình bên xóm vắng. Chuồng chiều buông thánh thót, u huyền trong không gian trầm lặng. Mây lang thang trôi lãng đãng, quanh đỉnh núi xanh phía xa. Trời thường có sương mù và âm u, giống khí hậu Đà Lạt. Xóm Đạo cuả người Bắc di cư ở chênh chếch về phía Tây ML . Cha Học chăn dắt con chiên ở đây. Nguyên không thích hợp với phong thổ vùng này. Vì thế, dạy học một thời gian, thì Nguyên ngã bịnh sốt rét. Chàng bị nóng lạnh li bì, bỏ ăn. Da vàng, thân hình gầy gò. Sức khoẻ sa sút đáng ngại. Chàng về Ty xin khám bệnh và nằm điều trị tại BVPT. Buổi tối, chàng lần mò đến nhà một ngưòi quen, gốc Bắc, Cán Sự Y Tế, Chi Trưởng YT TP. Anh ta đã điều trị bịnh sốt rét cho chàng tại LH. Bây giờ, Anh chích thuốc và cho chàng uống thêm thuốc viên điều trị. Bịnh này khó dứt lắm! Vi trùng sốt rét , Anh giải thích, ẩn trốn trong gan và lá lách. Một khi bịnh nhân kiệt sức, chúng xuất hiện, tấn công. Bịnh làm cho mất dần hồng huyết cầu.
Phải tiêm thêm Vitamin B12 để bổ máu. Anh đô con , da ngăm đen, độc thân, hiếu học . Giọng nói rõ ràng, từ tốn và chửng chạc, dễ đi sâu vào lòng người nghe. Anh là thi văn sĩ , có bài đăng báo . Anh đưa cho chàng xem bài thơ trên tạp chí trả lời một giai nhân nọ. Anh cũng đang tự học chuẩn bị thi TT2 Ban B kỳ 2 /1960. Đêm đó, Chàng còn sốt rét run cầm cập. Thân thể mệt mỏi, rã rời. Nguyên phải ngủ tại nhà Y sĩ điều trị cho chàng . Anh ta tính một trăm đồng tiền thuốc. Anh ta thông minh, đa tài, đa năng và nhiệt tình. Anh đỗ TT2 sau đó và học Luật. Anh động viên TĐ và trở thành SQTY. Sáng hôm sau, chàng vào lại BVPT.
”Bịnh đau đủ loại chẳng tha
Khớp xương, sốt rét la cà châu thân”.
Sau một thời gian nằm điều trị tại Phòng Nội Khoa dành cho Công Chức, bệnh sốt rét đã thuyên giảm. BS cho xuất viện và cho nghỉ dưỡng bịnh 5 ngày. Nguyên vội đón xe lửa về thăm gia đình ở PR, sau khi gởi xe đạp tại nhà Anh Danh. Ba Má và các em đều bình thường, khoẻ mạnh. Thấy con đã đi dạy, lương tiền ổn định hàng tháng, Ông Hải bắt đầu làm cái hụi và khởi công cất nhà mới tại số 89 NQPR (Phá nhà nhỏ, vách đất, đã mua của Ông Bà Bảy Bán Quán trước kia). Khi ngôi nhà hoàn tất, gia đình dọn ra mặt đường. Ông Hải bán ngôi nhà cũ trong Xom Căn Banh cho người khác. Nguyên lúc đó gởi cho gia đình khoảng 2500 đồng hằng tháng để thanh toán tiền huê và chi dùng trong nhà. Chàng đáp xe lửa về ML dạy học, sau khi hết phép nghỉ bịnh. Chiến tranh càng ngày, càng lan rộng. Anh S có giấy gọi trình diện tái nhập ngũ và thụ huấn khóa HSQ tại TTHL Song Mao. Môt số GV gốc HSQ đã giải ngũ tại Tình BT, cũng bị tái tập trung. Ty cử Nguyên chức vụ XLTV HT. Sức khoẻ yếu. Bịnh sốt rét cứ tái đi , tái lại mãi. Thị Trấn Miền Núi buồn ơi là buồn!
“Thị Trấn Miền Xa, Thị Trấn buồn!
Chiều chiều gió thốc, buốt từng cơn
Lam Sơn Chướng Khí dường lai vãng
Cuối xóm, Nhà Ga cũng võ vàng”
Nguyên làm HT kiêm GV phụ trách Lớp Nhất. Lúc đó, chỉ có 2/3 HS trong lớp được miễn thi VBTH (Dĩ nhiên xếp từ điểm cao nhất đến điểm thấp nhất, mỗi lớp ). Còn lại 1/3 phải dự thi HĐTTH tổ chức tại PT. Có VBTH mới được tham dự Kỳ Thi Tuyển vào Lớp ĐT TH CL. Tại Xóm Đạo ML, có Ông Ph, là chức sắc của Nhà Thờ. Trong dịp Lễ Tết Ta, Ông tự làm phào tống cở bự. Chẳng may, pháo phát nổ thình lình, cắt đứt hết một bàn tay của ông. Ông ta trở thành GV Tư Thục tại Họ Đạo, vì không thể đi làm ruộng, rẫy được nữa. Ông có đứa con gái tên V., học Lóp Nguyên đang dạy. Ông nài nĩ chàng cho con Ông được miễn thi vì nó học không khá. Lúc đó, những người Bắc di cư, các Giáo Xứ mạnh lắm! Các LM hầu hết quen biết TT, có quyền lực cao lắm ! Vì vậy, Chàng nể Cha Học và Ông Ph, cho V cao điểm để miễn thi TH. Một bạn gái cùng lớp với V, nhà sát Nhà Thờ, cũng khôn ngoan đáo để. Cô ta biết thừa cơ năn nĩ Thầy giúp cho cô ả có bằng TH luôn mà khỏi thi như V. Chàng phải Ok cả hai. Cuối cùng, hai nàng đều đỗ cao mới chết chứ! Ông Ph vui vẻ cám ơn Ông Giáo. Nguyên gặp trưc tiếp Ông Ty Trưởng, xin được về dạy tại PT, để chữa bịnh. Chàng từ chối chức HT Trường ML. Ông Ty hứa sẽ xét lại. Lúc bấy giờ, Chị LêT.S em Chị LTH, cũng dạy tại ML (Cả hai cùng đồng môn SP với Nguyên. Nhà có tiệm sách , trên Đường HTLÔ, gần nhà Anh Danh) Chị S. cho Nguyên biết là lúc đầu Ông Ty mời Anh Nguyễn Sĩ V. gốc Huế (sau là chồng chị H em Anh L, CNLK/SG, Giám Sát Viện khoảng năm 1969, con Thầy Phan tại PR. Chị Kh vợ Anh K. cũng là con Thầy(?) đến VP Ty. Ông tính bổ nhiệm anh ta làm HT Trường ML. Ông đứng ngắm nghía Anh, quan sát Anh, đánh giá Anh, xem đối tượng có phong cách , khả năng để lãnh đạo, chỉ huy mội ngôi trường của Thị Trấn Miền Núi hay không. Anh đang là GV dạy giỏi tại Trường Nam PT . Nghe nói Anh xin ở lại Thị Xã. Ai mà thích sống xa nhà. Bỏ chỗ thành phố, về vùng xa xôi , hẻo lánh, khỉ ho , cò gáy bao giờ.
Cuối cùng, Anh B., bạn dạy học tại LH với Nguyên trước đây, (Anh ta gốc QT hay HT, tốt nghiệp SP tại Đà Lạt, cùng khóa với các anh Phan Kinh L.Trương Văn H, Trương Văn Th , Ngô Minh Th, Họ đều dạy tại BT) về làm HT Trường ML, thay Nguyên. Anh B ngoan đạo, hay đi Nhà Thờ, thân với Cha Học. C. vốn là võ sư, tánh ngang tàng, nóng nảy, lỗ mãng và bướng bỉnh, gặp B. Anh này trị cho sát nút. Anh ta được Họ Đạo ủng hộ. Lúc đó, Nguyên tạm làm VP Ty, sau khi rời ML. Phần hành vô sổ các Công Văn đến và đi. Chàng đọc bảng báo cáo của HT về tình hình không tớt đẹp của C , đem trình Ông Xếp Sòng Cơ Quan. Ông Ty giận dữ mời C. trình diện Ty. Ông lệnh cho đổi Anh ra dạy tại Đảo Phú Quý (Hòn. Sau đó, nghe nói nhờ ngưòi xin hộ, C được dạy tại Trường Nam. Thật hú hồn ! Đúng la ”Ớn kẻ dữ , chư không ai sợ người hiền”. Nhờ B mà C được dạy gần nhà. Anh ta khỏi phải đạp xe cuộc đi dạy xa hàng ngày nữa. Làm VP gò bó và giờ giấc nhiều hơn dạy học. Làm ngày 8 tiếng. Chỉ nghỉ Chủ Nhật. Trong khi đó, GV dạy lớp, được nghỉ thêm ngày Thư Năm và buổi chiều thư Bảy. Dạy mỗi ngày không tới tám giờ. Tuy đã rời ML, nhưng đến kỳ bầu cử TT năm đó (1960), Chàng phải đạp xe lên ML để bỏ phiếu vì đã làm thẻ CT tại Xã này. Phòng đầu phiếu là Trường THML. ngay giữa Thị Trấn. Còn môt bộ phận Trường mới xây cất, thì nằm ở tận vùng ngoại ô, phía trên xa. Bỏ phiếu xong. Chàng lại lọc cọc đạp vê PT. Chàng còn nhớ những nơi Chàng đã tạm trú và ăn cơm tháng trong thời gian dạy tại ML. Thoạt đầu tiên, Chàng ăn cơm tháng nhà anh Tài xế xe đò, chạy tuyến đường PT/ML. Anh này vui tính, đề nghị Ông Giáo ăn ở tại nhà Anh. Chị vợ còn trẻ măn, nấu cơm tháng cho chàng. Hai người có môt con nhỏ. Anh ta nói với Nguyên, có vẻ hãnh diện:
- Ông Bà Xã Trưởng ML’ coi như là người nhà của chúng tôi.
(Ông Bà nói tiếng Huế. Lúc đó XT to lám, hách lắm đấy! XT kiêm CTPTCMQG tại đây). Có điều, Anh ta tưởng Nguyên là GVPK lương khoảng 1700 đồng/tháng, trong thời điểm này. Anh Chị cười, có vẻ không phục Ông Giáo có lương phạn hạng bét, trong nghề gõ đầu trẻ. Chàng không đính chính. Sau đó chàng vẫn ở nhà Anh Chị. Nhưng một người hàng xóm, nấu cơm tháng cho chàng. Rồi chàng dọn ghế bố nhà binh và xe đạp đến ở nhà một phụ huynh học sinh, gần ngôi trường mới. Lớp Nhất học tại đây. Con Ông Bà học lớp chàng. Tuy nhiên, chỉ một thời gian là chủ nhà có ý mời ông Giáo dọn đi, dù niên học chưa chấm dứt. Họ không nói gì cả, nhưng đem phơi cốm trên phảng, chỗ nghỉ ngơi của người ăn cơm tháng. Chàng đi dạy về, thấy thế, buồn lòng, rời ngay. Chàng không ở nhà ai nữa. Chàng về ngay Trường ML cũ, giữa Thị Trấn . Chàng trải giường bố nhỏ nghỉ ngơi tại lớp chàng phụ trách và xếp lại khi dạy học. Cơm tháng thì có gia đình gần trường chịu nấu cho chàng. Sau này, B về làm HT, cũng ăn cơm tháng tại đây.
“Bây giờ tạm trú tại Trường
Lớp Chàng phòng ngủ , chiêc giường bố đây.
Nhà bên, cơm tháng hằng ngày
Qua khung cửa sổ, mây bay lững lờ.
Núi xa, chiều xuống sương mờ
Đìu hiu Thị Trấn, người thưa thớt, buồn”
Chàng về PT có phương tiện điều trị những chứng bịnh gây đau khổ cho chàng. Kết quả bầu cử năm đó là đương kiêm TTNĐD thắng cử với tỷ số phiếu bầu khá cao.
Chàng nhớ con đường về lại PT từ ML thật xa xôi. Chàng không khoẻ, nên đạp xe cà rịch cà tang. Chàng có dịp ngắm nhìn, thưởng thức phong cảnh hai bên đường. Ánh nắng rực rỡ, chói chang, trải dài, khắp các thôn làng trù phú, ẩn hiện dưới nhũng tàng cây cao, nằm rải rác khắp đó đây. Nào làng Bình Lâm cách PT khoảng 11 km. Ruộng vườn ẩn hiện bao la, bát ngát.
“Tàng tàng xe đạp bon bon
Ngắm nhìn phong cảnh bên đường bao la.
Thôn làng, vườn ruộng xa xa
Nắng vàng lấp lánh , gió lùa mênh mông”
3) DẠY HỌC PT
Phụ trách ghi chép “ Công Văn Đến và Đi” không bao lâu. (Ông Ty chỉ xem qua và ký CV đi Còn giấy tờ đến Ông ghi tên người/ phần hành, có trách nhiệm soạn thảo hay trả lời, chẳng hạng PNV: Ô Hoàng, NV: ÓĐ,CM: ÔHi. Ông Gi làm phần hành này rất lâu và khi đổi đi làm HTTTH Bình Hưng thì Ô Hi thay thế) Nguyên lại đượcTy điều động về daỵ tạm tại Trường Nam PT vì ở đây đang thiếu người. Các Anh C.,Tr và Chàng đồng loạt từ Ty qua dạy Trường này. Trường nằm chếch phía trái của Ty, trên Đường Trần Hưng Đạo. Bên kia là Ty Thuế Gián Thâu ( Ông Tr Khâm , Anh Thầy Tr Đ, làm TrưởngTy) . Rạp Hát Hồng Lợi tọa lạc gần đó. Cạnh Trường là khu nhà lầu đồ sộ của BS Ung Văn Vy. Ông Phạm Hữu Nh. gốc Bắc, nhỏ con, đại lượng, dễ thông cảm và giúp đỡ kẻ yếu thế, làm HT. Ông ta rất có thớ, vì Ông là CTPTCMQG Tỉnh BT. Nhà Ông ở sát Ty. Ông rất thích chơi quần vợt buổi chiều. Ông này tốt bụng và quân tử. Ông thích làm CT hơn là dạy học. Ông Th., cũng gốc Bắc, GV, làm chức CTPTCMQG Quận HT. Ông ta dựa Ông Nh, nên rất có thế lực lúc bấy giờ. Vào những dịp Tết ta hay Giỗ Thân Phụ Anh Em họ Ngô , các Ông này theo Tr Tá NQ Hoàng (Bắc CG), TTBT, mang quà cáp ra Phủ CVCĐMT, chúc mừng Ông CV NĐC. Ông Nh nói với GV Trường Nam, khi về lại PT;
- Nhà Ông CV rộng bao la. Lâu đài đồ sộ. Hoa nở, vàng cả một vùng sân bát ngát. Người đến chúc Tết và tặng quà đông vô số kể.
Ông Ty tỏ ra nể sợ và kính phục cấp dưới của mình. Ông nói với Nguyên;
-Ông Nh giỏi lắm đấy!
Nhưng Ông không ưa Ông này. Khi đảo chánh năm 1963 thành công, Ông Nh bị Bộ GD sa thải. Ông Th cũng nghỉ việc (Ông Ty báo cáo . Nghe thiên hạ đồn thế. Ngay Ông Ty cũng bị cấp dưới chơi một vố khá nặng. Nhiều người ký Bảng Kiến Nghị (Ông Đ, phần NV, cung cấp hồ sơ và tài liệu). Do đó, Bộ GD đổi Ông đi làm Thanh tra TH Tỉnh Bình Định. Ông chạy chọt sau đó, được lên giữ chức Trưởng Ty TH Tỉnh này. Ông không chịu đi ngay. Ộng nán lại và trả đủa những kẻ đã phản bội, hại Ông. Ông sang báo cáo Tân Tỉnh Trưởng, Đ Tá Hoành, PG, người Huế. Ông Đ.,GVCN, phụ trách NV tại Ty, bị đổi đi Tỉnh Quảng Nam. Ông này không chịu đi, cứ đến Ty trình diện hàng ngày. Ông nhờ người năn nĩ , ỷ ôi sao đó. Ông Ty xiêu lòng tha cho Ông Đ , được ở lại Tình BT nhưng phải đi dạy xa. Ông Ph. về làm phần hành NV thế Ông Đ). Sau này, khi Biệt Phái về làm ở Nha DH Bộ GD (1969) Nguyên thấy Ông Th. lái xe ở Bộ GD, Ông Nh. nghe nói đưọc đi dạy lại trong Nam khi các thành phần CL cũ được nắm giữ các chức vụ trọng yếu thời TT/NVT và TTGD/ NKT. Các người cũ được phục hồi làm việc trở lại. Ông Thiệu và NKT nêu cao khẩu hiệu:
-Phục hồi tinh thần NĐD.
Họ dùng lại nhóm chóp bu Đảng CLNV cũ trong Thời ĐNCH để củng cố địa vị mình trong Đảng LMDC mà TTNVT là Tổng Bí Thư, là Thủ Lãnh tối cao.
Nguyên dạy tại trường Nam lâu nhất, so với các trường khác, trong thời gian từ 1960 đến 1964. Ngôi trường TH đồ sộ, mát mẻ nằm gần Ty Công An, Trường THTT Bồ Đề tọa lạc phía bên kia đường, gần hong Trường Nam và nằm phía sau nhà BS UVV.
Lúc bấy giờ, chàng về trọ lại nhà Anh Danh. Tiếp tục học thi TT1 Ban B. Thầy Bùi Hửu Soái về dạy tại trường PBC/ PT giúp chàng có chứng chỉ học hết lớp Đệ Nhị để thi nay mai (Thầy Hiệp, Huế, xác nhận chàng có theo học lớp riêng do Thầy kèm ). Chàng bị bịnh mãi. Sức khỏe yếu vì sốt rét liên miên. Nhờ người giới thiệu Chàng đến điều trị tại một Tiệm Thuốc Bắc, gần Đài Phát Thanh PT. ĐYS Phương Thế Minh, gốc Nùng. Ông ta, đô con, da trắng, khôi ngô, tuấn tú. Ông nói tiếng Bắc rành rõi. Ông chuyên khoa châm cứu và dùng ngãi gừng đốt các huyệt đạo, trị bịnh sốt rét kinh niên. Ông dùng kim chích các huyệt trọng yếu trên tay, chân và lưng để trị bịnh, và cho uống thêm thuốc tán. Ông chữa bịnh thật lâu dài và bịnh tình cũng thuyên giảm dần. Ông Ba Thầy Thuốc rất thích ăn khoai Trồng Gà, xắt lát mỏng , phơi khô. Vì vậy, Nguyên mỗi lần về Quê thăm nhà, là mang loại quà này vào tặng Ông Lang. Phải nói rằng Đông Y trị sốt rét theo khoa châm cứu, hiệu quả hơn Tây Y. Cụ thể là trường hợp của Nguyên. Trước đây, Chàng cứ vào SG khám BS Pierre Prost , trên Đường Hồng Thập Tự. Khám lần đầu trả 500 đồng. Lần sau còn 400, rồi 300 là giá chót (Trong khi đó, BSVN chỉ tính 50 đồng mõi lần khám). Vị BS mập mạp, da trắng, mắt xanh to, lồ lộ. Tóc vàng hoe, gốc Gaulois trăm phần trăm. Khuôn mặt phúc hậu. Trán cao, thông minh . Ông khám tổng quát bịnh nhân. Ông khám miệng, lưỡi, răng. Chiếu quang tuyến X ruột, gan, phèo, phổi, lục phủ, ngŨ tạng, đủ thỨ. Ông nòi tiếng Tây chậm rãi, rõ ràng với Nam Y Tá, kiêm thông ngôn, người Bắc. Ông này hỏi bịnh tình Chàng và dịch lại cho BS. Chàng thường đáp tàu hỏa PT/SG và SG/PT đi khám bịnh và về lai ngay. BS kê toa dài lòng thòng. Có đến hơn chục thứ thuốc trị nhiều bịnh và thuốc bổ nữa. Tuy nhiên, bịnh không khỏi, dù Chàng đã gặp BS Tây rất nhiều lần và tốn tiền vô số kể. ĐYS Minh trị sốt rét gỉảm dần, thấy rõ. Chàng ăn uống kiêng cử theo đề nghị của Thầy Thuốc. Sau này, về dạy tại Tỉnh nhà, Chàng cũng nhờ ông bán thuốc tán và gừng để đốt sau lưng.
Kỳ thi TT1 Khóa 1 /1961 tại Nha Trang đã tới. Vì bịnh hoạn liên miên nên học không kỹ bài , chàng đã thi hỏng. Đưọc thi lại khóa 2, khỏi “cót” là may. Bài toán làm không đúng hết phần Đại Số. Tính nhầm, nên vẽ đồ thị sai. Bải thi Lý Hóa, thì hai câu hỏi GK, toàn là Môn Hóa Học, chàng không thuộc. Môt câu về Quang Học, Chương Con Mắt, chàng cũng không nhớ hết. Đến kỳ 2, nghỉ hè được rỗi rãnh và bịnh đã thuyên giảm nhiều, Chàng có thời gian rộng, học ôn bài thi. Khi từ PT ra ga đáp xe lửa đi NT dự thi, Chàng gặp vợ UC L ( Người GV khá bảnh trai, quê BT). ân cần tiễn đưa chồng lên Tàu ra Thành Phố Biển, phó hội Trường Khoa ÔngTú, Thục nữ bịn rịn chia tay anh hùng . Mặc dù không có giai nhân nào tiễn đưa chàng cả.
( Chàng đang sống cu ki ) Nguyên tự diễu mình , ngâm khẻ hai câu thơ của Thi Hào vùng“Non Côi Sông Vị”
“ Tiễn chân Cô mất ba đồng lẻ
Sờ bụng Thầy không một chữ gì”.
Thi viết xong , Chàng nhờ Anh Do, quê ở Nại, hiện làm việc ở NT, coi hộ Bảng kết quả kỳ thi. Nếu Nguyên được vào thi vân đáp , thì xin Anh đánh điện báo tin giùm . Kết quả, Chàng đã có tên trong Bảng Vàng. Nguyên mừng quá. Gặp Thầy BH Huân, Anh thầy Soái, đi chấm thi môn Việt Văn TT1 về. Ông cho biết điểm thi viết Ông đã coi qua của Chàng như sau: Toán 13 điểm rưỡi (HS 3, dư 10 đ rưởi), LH: 10 rưỡi (HS 3, dư 1đ rưỡi). Luận VV 11 đ (HS 2, dư 2 đ). Luận PV 11 (HS 2, dư 2 đ). Như vậy, Bài thi viết Chàng dư 16 điểm , đủ sức qua cầu thi VĐ .Tuy nhiên, khi vào thi hạch miệng các môn đều ngon lành . Duy chỉ có môn Vạn Vật (HS 1) là không thuộc bài. Gặp Nữ GS, gốc Huế, GK . Chàng bốc thăm trúng bài thi “Lá cây”. Chàng vẽ chiếc lá sỏ sài vì chàng không có hoa tay. Chàng nói:
- Lá gồm có thân lá, gân lá, cuống lá...
”như bài dạy KHTT lớp Nhì, chàng còn nhớ. Cô Giáo cắt ngang , vặn hỏi gì đó. Chàng bí rị. Sợ GK cho điểm không thì bị loại. Chàng nài nĩ:
-Xin Cô cho nửa điểm cũng được . Xin đừng cho Em zero.
Cô GK giận dữ:
-Ai dám cho Anh không điểm. Anh học toán. Anh khinh thường môn Vạn Vật, phải không?
-Dạ không phải đâu ạ!
Chàng bối rối cúi mặt, xịu lơ. Người đẹp nhìn chàng, nghiêm nghị:
-Thôi Anh về chỗ.
May mắn Chàng gặp Thầy Hiệp người cấp Chứng Chỉ cho Chàng đi thi. Nhờ Thầy nói giùm một tiếng với cô bạn đồng môn ĐHSP Huế. Khi thi xong về dạy lại PT, Chàng nghe Thầy Huân nói điểm thi dư nhiều. Chàng yên tâm vì Vợ L bảo Chàng hỏng vấn đáp. Không rõ tin này từ đâu mà có. L. cũng thi đậu. Anh Gi làm CM tại Ty cũng đỗ. Đậu TT1 xong, Chàng mua sách tự học tiếp chương trình lớp Đệ Nhất. Tuy nhiên, vì sức khoẻ yếu và bài vở Ban B nhiều quá. Môn LH Ban AB tự học khó thật. Tại PT, không có Thầy dạy tư Môn Toán, LH ĐN B. Vì thế, chàng đành chuyển qua học Ban A, gạo bài VV. Lại bị bịnh đau khớp xương. Học không hết bài thi . Tuy nhiên, Chàng cũng tấp tễnh đi thi khóà 2/ 1962, TT2 Ban A tại HĐTNT. Trong thời gian thi TT2, Chàng ở trọ nhà của Như . ( Mấy năm nay, Nguyên và Văn gởi tiền phụ giúp đỡ Như ăn học tại NT. Khoảng vài ba trăm một tháng. Văn tốt nghiệp SPNT, khóa sau Nguyên và đang dạy tại Qui Nhơn . Văn có vợ tại đây. Lúc đó, Như đang học thi TT1). Sau khi thi Môn Triết đến bài VV , chàng không thuộc (Chàng gặp ĐMSP/ VĐTi. ngồi thi cùng phòng. Anh này cũng hỏng thi). Chàng bỏ cuộc. Nhà Như trọ học chật chội . Không có chỗ ngủ. Đứa cháu khoảng 9,10 tuổi, con của Bà Chị của Như ở Bình Sơn NT, ra thăm cậu, phải ngủ trên một thùng gỗ, không có màn mùng chi cả . Thật tội nghiệp! Cậu bé phải nhường chỗ nằm cho khách.
Chàng bỏ thi nửa chừng. Thật xấu hổ. Chàng từ giã bạn ra đón xe về PT. Chàng ngâm khe khẻ bốn câu thơ của Thi Hào TX:
“Bụng buồn còn muốn nói năng chi
Đệ nhất buồn là cái hỏng thi
Một việc văn chương thôi cũng nhảm
Trăm năm thân thế có ra gì”
+++ DẠY CHÍNH THỨC TRƯỜNG NAM PT
Lúc bấy giờ, Chàng tiếp tục dạy chính thức tại Trường Nam. Chàng dưỡng bịnh, nghỉ ngơi, bồi bổ sức khỏe. Lúc này, Anh Chị Danh đã bán nhà cho người khác ở Bình Hưng. Anh Đ, chủ mới, Gốc kháng chiến VM . Anh biết chích thuốc. Anh tục huyền với một phụ nữ, sau khi thôi vợ lớn và nuôi dưỡng các con trai của minh. Nghe nói, vợ Anh có nhan sắc hơn bà mới nhiều. Nhưng họ đã chia tay. Vợ chồng anh Đ nhận nấu cơm tháng. Lúc này, có Anh Lộc, con Ông Quả, cũng ở trọ ăn cơm tháng như Chàng. Ông Quả, gốc dân NThuận, ưng người bà con của chị Ba, vợ sau của Anh Đạt, làm Phòng Nhì ở Bình Hưng, PT. Họ có ba con, hai gái, một trai. Chàng quyết tâm học hành cẩn thận, chuẩn bị thi TT 2 năm tới. Nguyên nhận thấy Ban Văn chương C hợp với chàng, nhờ có căn bản SN. Thầy Thai dạy hai năm ở DT. Hơn nữa, chàng thường đọc sách, học thêm Pháp, Anh văn. Do đó, chàng có vốn liếng làm luận văn chương dễ dàng. Môn Triết học hơi nặng ở Ban C, D như Siêu Hình Học, TL, Luận Lý, Đạo Đức. Một năm SP, chàng đã học nhiều TLH, nên thấy học ban C không khó lắm. Từ đầu năm, định học Ban Toán, khi thấyTrường TH Tư Thục Ngô Đình Khôi, ở vùng Bình Hưng, nơi Cha Khai ( Cha đỡ đầu TTNĐD, thưòg hay làm lễ cho TT mỗi tuần) làm GĐ Trưòng, có yêt bảng GS từ Nha Trang vào dạy Toán, Lý. Mừng quá, chàng vội xuống ghi danh học. ù Nhưng chờ lâu không thấy Thầy dạy. Đưọc biết, HV không đông đủ để cho phí tổn của Thầy từ NT vào phụ trách. Do đo, ù chàng lại học Ban C. Lúc này, Nguyên nhờ Thầy Huân , anh thầy Soái, chấm môn Luận Triết. Đề bài chàng tự ra lấy và tự rèn luyện lấy ( Thầy Huân. nguyền la Y tá BVPT . Thầy tự học thi đỗ TT1, 2 . Xin chuyển qua dạy THPBC. Thầy tự học thi đỗ CN Ban Hán Văn. Sau Thầy đổi về dạy TH Thủ Đức. Mở Nhà In ở SG. Thầy có hai thục nữ, cùng quê Miền Bắc, con cái đầy đàn. Con Thầy học Y Khoa) . Chàng cũng tự đặt đề luận Pháp Văn, làm mỗi tuần bốn bài, nhờ Thây Thuận , gốc Miền Nam , GSPV/ PBC, chấm ho.ả (Thầy bà con với ĐT TTK nên được hoãn dịch vì bịnh đau khớp xương như Nguyên. Vợ Thầy cũng ngưòi Nam. Cô này đang dạy Mẫu Giáo tại Trường Nam PT. Cô ta là giai nhân nổi tiếng . Ngưòi đẹp cao ráo, mặt trái xoan ,ỉ tóc óng a.ũ Nàng như một mệnh phụ phu nhân . Thầy cũng giàu có. Thầy thường lái xe hơi đi đây đó. Thầy chấm bãi một tuần, thì chàng có thể lại nhà Thầy lấy và nộp bài khác. ( Sau này, Nguyên gặp Thầy Thuận tại ĐHVKSG khoảng 1970. Thầy cho biết Thầy đã đỗ CN Ban Việt Hán ĐHCT). Quý Thày thật tốt bụng,ùù giúp đỡ đàn em , đệ tử hiếu học, để tiến thân.
“Quý Thầy giúp đỡ đàn em
Tận tình chỉ bảo, động viên học trò.
Vô vàn cảm tạ Thầy Cô
Học lên cao được là nhờ ân sâu”.
Nhờ công laô khuyến khích, động viên, nhác nhở, chấm bài của Quý Thầy mà Nguyên tiến bộ rõ rệt trong hai môn Triết và SN. Nguyên có thể viết luận theo một dàn bài đã lập sẵn. Chàng viết trôi chảy, dễ dàng, không cần làm nháp. Mỗi bài luận PV, chàng viết bốn trang giấy manh. Còn luận Triết, môn TLH, môn chính cho Bam C/D, thì ý tứ phải cô đọng. Viết ngắn, nhưng súc tích. Phải học theo cours. Tóm tắt những điểm chính, những tư tưỏng cốt lõi trong mỗi bài, mỗiụ chương, thành một trang giấy manh. Sau đó, cứ học, thường xem, ôn tập những điều đã ghi chép đó, để có thể làm luận và trả lời câu hỏi GK trôi chảy, mạch lạc, đầy đủ ý chính, đáp ứng yêu cầu bài thi. Thầy Huân căn dặn, chỉ bảo Nguyên như thế. Thật là người Thây thông minh , chu đáo và khả kính.
”Học theo hưóng dẫn của Thầy
Dùi mài kinh sử, có ngày thành công.
Ông thầy tận tụy vô cùng
Quyết tâm , đệ tử thuộc lòng bài thi”.
. Nguyên đang dạy tại Trướng Nam , thì đùng mội cái , chàng nhận lệnh gọi nhập ngũ Khoa 9 HSQNT. Cũng gần đến kỳ thi TT2 khóa 1 /1963 tại HĐTNT. Chàng đã nộp đơn, chờ thi thôi. Chàng thật kinh ngạc. Đã có bằng TT1. Nếu bị động viên nhập ngũ, thì phải theo học tại Trường VBTĐ, chứ Nha ĐV/BQP có nhằm chăng? Chàng đã khai Lược Giải Cá Nhân và khai VBTT1 rồi mà! Sao lạ kỳ vậy? Tuy nhiên , với Pháp luật nhà nưóc, ngưòi công dân phải”Thi hành trước, Khiếu nại sau”. Vì thế, chàng phải đi trình diện tại Trại Nhập Ngũ Số Hai, ở Tháp Chàm, TNN Vùng 2 CT, trụ sở chính đặt tại TP Nha Trang. Thế là Ty cắt lương. Chàng nhận giấy tờ và lên đưòng trình diện nhập ngũ gấp. Nhờ còn giữ giấy tờ khai LGCN và Biên Nhận Khai VB ĐC, nên khi chàng lên trình diện Trại NN Số Hai, thì Trại cho chàng về nhà, đợi khoảng một tuần lễ, lên lấy giấy xuất ngũ và chờ ngày trình diện nhập học VBTĐ, khi đến lứa tuổi. Nguyên không gặp Tr/Uy Trại Trưởng, song viên Thượng Sĩ, điều hành VP, ra lệnh cho chàng như thế. Chàng về nhà Ba Má ở đường NQPR. Ngôi nhà đã xây cất xong từ năm 1960. Ngôi nhà đúc, khang trang , gần bờ đê. Chàng học ôn vài ngày , rồi ra NT dự thi. Năm đó, thí sinh thi TT2, phải trải qua ba đợt. Ban C,D ba đợt như sau :
Đợt I: Triết (HS 5) SN1 (HS 3), SN2(HS 2), Công Dân(HS2). ( CTCD năm đó nói về Ấp Chiến Lược và XDNT ).
Đợt 2: (Thi liền sau đợt 1) Toán (HS1), SĐ(HS 2), LH( HS1) , Vạn Vât (HS1). Thí sinh nào đậu Loạt 1, mới được chấm Loạt 2).
TS đậu hai loạt, mới vào thi vấn đáp SN.
Đợt 3: Thi Vấn đáp Anh /Pháp :SN1: HS2,SN2 :HS 1. TS phải đủ điểm ba loạt, mới trúng tuyển.chính thức.
Lúc đầu , chàng mua quà như lạc xưởng, chả lụa, nem chua , trái cay...â định đến biếu nhà cô Đ, để xin ở nhờ trong thời gian thi TT2. Nhưng khi ra tới NT, vừa xuống xe taxi, thì gặp Nguyễn Văn E. đang đi thi TT2, Ban A. Cũng là bạn học trước kia với Thầy TTSô, ở lớp Nhì. E học DT, đã đậu TT1. Nhưng Trường DT chưa có ĐN, nên ra NT học. E trọ học tại nhà bà con ở Phước Hải ( Xóm Mới) . Thế là chàng theo E về nhà trọ, để anh em ôn tập chung các môn SN/ SĐ/ CD ...ngõ hầu dự thi cho dễ hơn là học một mình. Chàng biếu quà chủ nhà là TS Quang, đang làm việc tại QYVNH. Bà vợ mập mạp, da ngăm, ở nhà lo săn sóc các con. Anh chồng quê NT , dong dỏng cao , da trắng trẻo , lịch sự, nhã nhặn với khách trọ ăn cơm luôn tại đây, trong thời gian đự thi . Hai anh em học ôn , miệt mài, chăm chỉ. Chiều chiều, họ xuống Bãi Tắm NT , vừa hóng gió, vừa ôn bài. Họ ngồi học dưới rặng dương liễu xanh biếc . Sóng vỗ rì rào bất tận . Bãi biển đẹp tuyệt vời. Cát mịn lấp lánh ánh nắng vàng nhạt, thật diễm lệ. Du khách lên xuống tấp nập. Bóng giai nhân tha thuớt thấp thoáng đó đây. Một số ngưòi Mỹ nằm phơi nắng trên cát trắng xoá . Gió mát rượi . Gặp bạn cũ PHC , cũng đang thi TT2 Ban C, khác phòng . Anh học ĐNC tại Huế. Chàng cũng gặp lại Lâm , bạn dạy học tại trường Nam PT (Học SP NT, Khóa sau Nguyên . SP Cùng lớp với NTP ở MA / PR). Lâm, quê Quãng Nam, có TT2 , Ban B và đến tuổi động viên , đã thi vào Trường SQHQNT. Anh thi đỗ, theo học và ăn lương giáo chức. Sướng thật! Anh cho Nguyên biết thế. Những chàng SVSQ cao ráo, trong bộ đồng phục trắng toát , xuất hiện ngày cuối tuần , rải rác khắp phố phường NT.
“Nha Trang bãi tắm tuyệt vời
Giai nhân , tài tử khắp nợi lượn lờ”.
Chẳng mấy chốc, chàng và E đã thi xong hai loạt . HĐT niêm yết kết quả những TS qua khỏi Nhị Ải, gây go , bầm dập , được vào đự thi VĐ. Chàng có tên vào kỳ hạch miệng. Chàng mừng quá! Vui sướng vô cùng! Một GS người Bắc dạy PBC, coi hộ điểm thi viết Loạt 1 cho chàng. Triết 09.50/20, SN1:PV14/20 SN 2 AV;trên TB. CD trên TB . Loạt 1, chàng dư điểm khá nhiều . Chàng hy vọng đỗ chính thức. Thi vấn đáp phấn khởi. GK Anh Văn khen chàng đọc hay. Có lẽ cho điểm cao. Chàng như mở cờ trong bụng . Trong khi đó , bạn đồng hành E hỏng loạt 1 . Anh ta buồn so. Cô gái em họ , con chủ nhà, cũng buồn thiu , khi nghe anh mình không được vào VĐ Khóa Thi TT2 , kỳ1, năm đó. TS vào thi SN đều đỗ loạt 3 hết . Loạt 1, hỏng quá nhiều . Loạt 2 , cũng trượt vỏ chuối không ít . Sau đó, chàng đi lãnh chứng chỉ TT2 tại trường VTNT. CCK là GS Hoàng HữuTiếu ký CCTT2 ( Nghe nói, Ông này có chí tiến thủ, năm 45 tuổi đỗ CNLK , chuyển sang ngạch GSĐ2C, dạy môn CD tại Huế) . Chàng ghé thăm cô Đ . Cô trách sao không có quà cho gia đình Cô . Quà cho cô giáo cũ , trót đã tặng nhà trọ rồi . Thât thẹn thùng. Cô cho biết Cô cũng chuẩn bị đi thi TT1, Ban C. Cô mừng cho học trò cũ của Cô đồ xong Phần 2 .
“Cô trò đều gắng học thêm
Trau giồi chữ nghĩa , tiến lên trong nghề”.
Nguyên về tới PR , Chàng vội lên TC lãnh giấy xuất Trại NN . Má Ba bảo TS1 Thưa đã làm khó dễ gia đình. Thấy Nguyên lâu quá không lên lãnh giấy xuất ngũ, tưởng chàng đào ngũ, nên dẫn lính xuống nhà truy bắt. Cũng may, lúc trình diện có giấy báo danh thi TT2 . Trại NN thông cảm , tha tàu và cấp giấy xuất ngũ, chờ động viên đi TĐ. Thế là chàng về trình diện Ty TH Bình Thuận/ PT . Chàng dạy lại Trường Nam. Vừa lúc Ty tổ chức Khóa Tu Nghiệp Hè cho GV toàn tỉnh tại Trường này. Sắp đến, sẽ có yếu nhân từ SG ra dự Lễ Khai Mạc tại đây. Ông NTH , Ty Trưởng gọi chàng đến bảo viết Bài Diễn Văn cho Ông đọc trong dịp lễ long trọng này . Ông PHNh., HT Trường Nam , CTPTCMQG/TBT, có thớ trong Đảng CLNV vào thời ấy , bảo chàng:
-Anh cố gắng viết cẩn thận diễn văn cho Ông Ty. Có Phái Đoàn từ Phủ TT, Ông CVCT / NĐN , Bộ Trưởng QGGD các TLãnh nữa... Nghe nói anh đỗ TT2, Ban Triết, nên Ông Ty nhờ anh viết đấy,
Thế là chàng về nhà nặn óc viết DV dài khoảng 6 trang giấy manh. Bài DV qua TT Bộ GD kiểm duyệt , sửa chữa. Cũng như DV cuả GĐ Nha TH phải trình lên Bộ duyệt trước . Ông Chiểu , TT Nha TH nói với chàng như thế.
“Diễn Văn trình trước Cấp Trên
Duyệt phê rồi mới được quyền đọc ra”.
Vào ngày nhập học tu nghiệp, Tr/Tá TTBT/ NQH, gốc Bắc, trẻ, đẹp trai, hướng dẫn phái đoàn Trung Ương đến dự ( Ông rất ngoan đạo . Cứ mỗi lần có lễ cầu nguyện tại các nhà thờ . Ông quỳ phía trước, phục đầu sát thềm . Các quan đầu tỉnh , các chức sắc, quỳ sau Ông , y theo miệng lâm râm cầu nguyện) . Trước Trường Nam , các biểu ngữ, bích chương, sáng rực , chào mừng Ông CVCT và PĐTƯ. Vị Quan đầu Tỉnh đích thân hướng dẫn các Yếu Nhân . Ông CV NĐN , BTGD, GS Nguyễn Quang Trình , BTCDV, Ngô Trọng Hiếu . Một số Quan chức cao cấp khác và các Tướng Lãnh như Tưóng HVCao , TLV4 . Các Tướng TL Vùng 2, 3 CT . PĐ đi tới đâu , thì Đội Cận Vệ PTT, ai nấy mặt mày đều khẩn trương, năng nổ, nghiêm nghị, dữ dằn . Tay lăm le vũ khí , súng ống . Họ thọc lưỡi lê , hất tung các chậu kiểng , bồn hoa, nằm doc theo hành lang của Hội Trường . Họ bới tung đất cát , cây cối , chậu hoa, ngã đổ tùm lum . Người nào , người nấy lộ vẻ hách dịch , hung hăng . Họ tỏ ra trung thành , tận tụy , bảo vệ Ông CV . Tr/Tá TT hướng dẫn Bào Đệ của TT vào HT cũng như khi ra về . Mặc dù lối đi rộng rãi, có hai hàng GC dàn chào cũng như đưa tiễn PĐ, nhưng Quan đầu tỉnh, tay cầm chiếc can , khom lưng , cúi rạp mình , gần sát đầu gối . Ông cung kính chỉ đường cho Ngài CV tiến lên.
Sau khi rời nhà anh Đ , Nguyên trọ nhà anh Duy , em anh Danh . Nhà này cũng nằm gần nhà anh Đ, trên đương HTLÔ, cạnh Ty Lao Động BT và garage sửa xe của Ông Bảy . Tiến là học trò Nguyên, con ông này. Ông Bảy, da ngăm , mập mạp , thường nhậu nhẹt vổi bạn những lúc rỗi việc.
Bà vợ gầy, cao , da trắng , cười có hai lúm đồng tiền thật duyên dáng . Anh Duy có mấy con nhỏ . Vợ anh trẻ trung , lúc nào cũng điểm trang nhan sắc tươi mát . Chị luôn luôn ăn mặc sạch sẽ , gọn gàng , hợp thời trang . Anh làm ở Ty Thuế Vụ . Anh thường ở nhà vào ngày nghỉ . Anh thích quanh quẩn với vợ con . Chàng ở trên gác xép , mỗi tháng trả 400 đồng. Ăn cơm tháng tại nhà một người Huế. Bà cụ của Vùng Sông Hương , Núi Ngự, có nghề nấu cơm tháng lâu đời ở Xóm Lò Heo . Khu phố sầm uất, trù phú này, nằm bên tả ngạn con sông Cả Ty. Ăn cơm 1200 đồng /tháng . Chỗ khác chỉ trả năm hay sáu trăm/tháng . Ăn hai bữa . Khách tại đây, toàn là tai to , mặt lớn . Họ là công chúc cao cấp , sống xa nhà. Chẳng hạn , Ông Tr Kh ( Anh của GS Trần Điền , Thầy của Nguyên trước đây ở DT, Quê Nha Trang) . Ông này là Trưởng Ty Gián Thu . Ông Hồng , Phó TT Công Chánh....
Khi nhận giấy trình diện nhập ngũ, Chàng vội vã ra xe, đã bỏ quên va li trên gác. Về PR , chàng mới nhớ ra . Nhờ em Hiệp vào PT, xin lấy vật còn bỏ sót . Anh ta cương quyết không cho đem đi . Anh bảo Hiệp về nói với chàng:
-Để phạt cái tánh bất cẩn của anh ta .
Thật ra , tánh chủ nhà rất kỹ lưỡng , khó khăn và chấp nhất . Không nễ nang người khác chút nào . Không đắc nhân tâm và cảm thông , khoan dung người vô ý. Thật ra “ Nhân vô thập toàn”. Thường ngày, anh ta trau chuốc xe cộ , ăn mặc rất kỹ lưỡng. Chẳng hạn , áo quần đã bỏ giặt ủi rối mà trước khi mặc đi làm , anh phải ủi lại cho thật ngay ngắn , bóng mượt , thẳng thớm , có xếp li đàng hoàng, mới chịu . Anh cởi vespa đến sở . Hôm đó, xe bỏ sửa, anh dùng xe đạp . Anh phải bôi kem , hì hục đánh bóng , lau chùi con ngựa sắt cả buối, mới chịu lên xe đạp cà tàng , cở ta tà , thong thả qua cầu làm việc.
ỉ Khi vào dạy lại PT, Chàng mướn căn phòng phía trước của Ngội nhà, gần Trưởng PBC. Giá 450 đồng /tháng . Bà Chủ góa chồng , có con gái học Đệ Ngũ PBC . Cô bé thật xinh đẹp. Phòng này trước kia, một số GS PBC mướn. Họ đã về Huế nghỉ hè, chưa trở lại. Gian phòng rộng rãi , có divan . Phòng khang trang, sáng sủa , sát ngay con lộ lớn . Phía sau là khu trọ của một số HS ở xa như Phan Rí , Hòa Đa , Chợ Lầu , Long Hương... Đặc biệt lúc bấy giờ , có một số khóa sinh y tá, cô đỡ hương thôn , đang theo học tại BVPT , cũng ở trọ tại đây. Trong số này có cô Linh , gốc Phan Rí Cửa . Cô ta xinh xắn , mập mạp , da trắng hồng. Anh của cô là GS đang dạy tại SG . Linh thường đên nhà trọ trò chuyện tâm tình với chàng , sau khi hai người đã quen nhau một thời gian. Ngoài ra, còn có Tịnh , em gái của anh Qui . Cô này xinh xắn , dong dỏng cao. Qui đã đi VBQGĐL, sau khi thi đỗ TT2 . Nhà anh ở khu Đức Thắng . Nhà làm mắm , khá giả. Anh ta đẹp trai , bồ cuả Q.U. . Hai người cùng học PBC ( Sau này , giai nhân gốc Quãng Đa, lấy chàng TTV, GSDT, Huế, khi người hùng ra trường tác chiến và tử trận . Nghe nói , khi chàng bỏ mạng sa trường , nàng đau khổ , khóc than thảm thiết ghê lắm!)
. Hôm đó, Linh lại giã biệt chàng , dù hai người mới quen nhau không lâu. Nàng sắp sửa lên xe hoa về nhà chồng . Gia đình cha mẹ ép gã nàng phải thành hôn với người nàng không tâm đầu ý hợp . Tuy nhiên , nàng phải vâng lời song thân.
-Cha mẹ đặt đâu , em xin ngồi đấy. Em thương Anh , nhưng không thể trái lời song thân được . Xin anh thông cảm và tha thứ cho em.
“Ơn tri ngộ, đúc cù lao
Bên tình , bên hiếu , bên nào nặng hơn?
Để cho thệ hải minh sơn
Làm con trưóc phải đền ơn sinh thành”(Kiều)
Nàng nói với Nguyên , giọng nghẹn ngào , đôi mắt đẫm lệ . Rồi nàng vội vã vụt chạy ra khỏi cửa . Nàng đạp xe nhanh qua khỏi công viên , gần Nhà Ga Xe Lửa PT . Phòng trọ tuy có ngăn cửa hong, nhưng có một kẽ hở , chủ nhà có thể đứng sau tấm ván , quan sát phòng trước . Bà Chủ nói với chàng;
- Các Thầy mướn phòng chúng tôi trước đây , đều có gia đình . Thầy còn trẻ độc thân . Thầy có nhiều bạn bè, nhất là bạn gái , thường ra vô. Thật bất tiện cho Thầy cũng như cho gia đình chúng tôi, nhất la con gái tôi . Xin Thầy tìm chỗ khác trọ , tiện hơn .
Vì thế, Nguyên thuê phònâ khác. Khu này là khách sạn. Nhiều gian phòng rộng rãi dành cho khách vãng lai , cư ngụ . Chàng ở đây chỉ trong một thời gian , thì bịnh cũ , đau khơp xương , lại chiếu cố tận tình . Sưng đầu voi . Ba ngón bàn chân mặt viêm nặng nề. Phải vào nằm BVPT . BS NĐ Khoang cho chích, uồng thuốc đủ loại . Phải mua thêm . Tốn kém khá nhiều . Hễ xẹp đầu gối này, thì bi sưng đầu gối khác. Chàng hầu như nằm viện thường xuyên . BS , Y Tá đều biết mặt . Hết bịnh sôt rét, rồi bịnh phong thấp . Khu phố Năm Căn , đối diện với BV , Trường TH Tư Thũc Bạch Vân , nằm cạnh Nhà Thương . Gần đó là Quận Hàm Thuận . Phía trên nữa là Trường TH Phú Trinh. Vào thời điểm đó, có những biến cố và sự việc xảy ra , làm chấn động một thời. Trước hết , Quận đường ngay tại Thành phố, bị địch tấn công ban đêm.
“ Quận đường bị địch tấn công
Vang trời súng nổ , đì đùng nửa khuya.
Hỏa châu soi sáng tứ bề
Ầm ầm lựu đạn , ngưòi nghe kinh hoàng”
Tối hôm đó, Nguyên đang ngủ say trên giường bịnh, khu Nội Khoa Công Chúc, bỗng có tiếng nổ dữ dội và tiếng súng bắn tành tành ròn rã phía Quận, phá tan bầu không khí yên tĩnh của đêm trường thanh vắng. Cuộc giao tranh ác liệt đã đánh thức dân khu phố Năm Căn và cả Thị Xã PT . Dân chúng hoang mang, lo sợ vô cùng . Trời đã sáng tỏ. Vầng thái dương đã lên cao . Một số ngưòi hiêu kỳ đã lân la thăm dò tin tức quanh đấy. Bản tin truyền lan rất nhanh . Nghe nói, có một gia đình nhà gần đó , có người phát hiện họ đi qua để tấn công bất ngờ Quân Lỵ . Một số thân nhân bị chém chết tại chỗ để giữ bí mật quân sự . Một cán bộ VC bị bắn chết , xác phơi trên rào kẽm gai , trước Quận. Y bị lôi ra, để nằm cạnh sân Vận Động cho dân chúng coi , như một chiến lợi phẩm của Quận. Có người nhận ra y là dân BT . Đến chiều tối, thân nhân không dám nhận xác , nên Quận cho chôn y đâu đó . Thiên hạ bu coi. Y cũng là người VN, chẳng phải người nước ngoài hay ngưòi từ hành tinh khác đến đây.
“Tương tàn thay cuộc chiến tranh!
“Nồi da nấu thịt” người mình giết nhau
Những tay Đầu Nậu ở đâu?
Chiến tranh chủ nghĩa làm giàu cho ai?”.
Ngoài ra , tại BVPT , có hai kẻ bị CA bắt nhốt, vì nghi bị điên. Một thanh niên, khoảng 22, 23 tuổi và một trung niên chừng 35, 36 . Người trẻ , nghe nói , ở Trinh Tường, cây số 3 , đường đi Bình Lâm, Ma Lâm . Y nổi điên hay giả vờ khùng khình chửi Chính Quyền MN, nên bị bắt giam. Anh ta theo địch lên núi một thời gian rồi mang súng trung liên Bar về đầu thú. Chính quyền cho về làm ăn một thời gian . Bây giờ y nổi mắng chửi Chính Phủ NĐD. Do đó, y bị CA bắt nhốt, để BS khám xem y có bị thần kinh hay y giả điên. Còn gã to con , da ngăm , giọng trầm , khi tỉnh , khi mê . Gã thường ngâm sang sảng những bài thơ tuyên truyền của Tố Hữu hay của các nhà thơ cung đình Hà Nội
“Cha say mê thiếu nữ yêu kiều.
Con tận tụy tấm tình yêu Tổ Quốc”.
Y ngâm thơ , giọng trầm bổng , vang trời, suốt buổi chiều hay trong đêm trường thanh vắng . Hai người bị giam trong hai phòng sát nhau , có song sắt . Khi y ngưng ngâm thơ , thì tên trẻ vội vàng mở to đài phát sóng bằng mồm , bắt đầu chửi rủa TTNĐD. Khi thanh niên chấm dứt mục chỉ trích, chửi bới, thì gã lớn tuổi trổi giọng Hoàng Thư , Quách Đàm , Tô Kiều Ngân...ngân nga thơ kháng chiến, cứu nước . Trong khi đó, thì CA chìm , nổi , đảo qua , lượn lại, quanh khu vực giam cầm hai kẻ dở điên, dở khùng , sát Phòng Khoa Ngoại. Những ai tò mò qua lại xem hay nghe thơ , vội lãng tránh xa . Họ sợ mang họa vào thân như chơi’.
“Chửi xong , đến kẻ ngâm thơ
Bỗng , trầm , cao vút , vang xa một vùng.
Công An qua , lại dò chừng
Bàng quan thiên hạ tìm đường lãng ra.”
Năm đó , Nguyên bị bịnh thấp khớp khá nặng . Chàng nằm điều trị tại BVPT khoảng hai tháng.Vào thời điểm đó, Khóa họcY tế Sơ Cấp Nông Thôn ,Y Tá và Cô đỡ đang diễn ra tại đây. Y sinh, hầu hết từ các Quận Lỵ và thôn làng trong Tỉnh BT như HT , PR, HĐ, Hải Ninh, Hải Long , Sông Mao... Các nam nữ học viên tập trung về tham dự khóa đào tạo cán bộ YT NT . Hằng ngày, các cô lại phòng thực tập . Họ nói , cười vui vẻ , tươi tắn . Những bóng áo choàng trắng toát thướt tha , lượn lờ qua lại các dãy hành lang và các phòng BV . Nhiều người đẹp nhởn nhơ . Lắm cô trẻ lắm , khoảng 18, 19 là cùng. Đầu tiên là cô Y Tá Trưởng Phòng NKCC , Cán Sự ĐD, tốt nghiệp Trường CSYT ở Huế. Cô nàng mặc Jupe , da trắng trẻo “Khuôn trăng đầy đặn, nét ngài nở nang”(Kiều). Cô ta có vẻ lanh lợi và hơi gắt gỏng . Chồng cô cùng khóa với cô . Anh ta gốc Quãng Đà, cao ráo , đẹp trai. Anh ta là Chi Trưỏng Y Tế Quận Hải Long . Cô ta có đứa con gái khoảng 5 tuổi . Cô thường dẫn vào BV buổi chiều. Con bé trắng trẻo , mủm mỉm, giống mẹá như đúc. Cô bé thật dễ thương!
“Anh hùng ở xứ Quãng Đà
Giai nhân Núi Ngự thật là đẹp đôi”.
Không biết ai mách bảo , một hôm ngưòi đẹp vào nhờ Nguyên coi hộ chỉ tay . Xin xem đường vận mạng , danh vọng sau này có khá không. Nễ lòng Cô Xếp khó tánh , bịnh nhân OK một trăm phần trăm cô ơi! Chàng nắm lấy bàn tay búp măng , nõn nà, xem đủ thứ. Rồi học trò cô , các y sinh , bu quanh nghe ông thầy tán hưu , tán vượn. Thật ra, Khoa Coi Chỉ Tay, Nguyên đã nghiên cứu từ hồi còn học SPNT. Môt hôm, chàng dạo phố Độc Lập , chàng gặp một Ông Thầy coi chỉ tay , ngồi bên lề Dại Lộ gọi lại . Ông này trẻ trung, vui tính , muốn coi hộ chàng vài điểm lây tiếng, chứ không ăn tiền. Ông cầm bàn tay trái ( Nam tả , nữ hữu) nói sơ qua về đường học vấn và nghề nghiệp chàng ưa thich sau này. Nguyên thấy Ông Thầy đoán đúng. Đó là khoa tướng số, có tính cách kinh nghiệm và khoa học như Khoa Tử Vi , Khoa Sắc Tướng, Khoa Coi Chữ Ký. Không phải đoán mò , như gieo quẻ hay rút xâm. Thế là chàng mua cuốn sách Pháp “ Les Mains parlent” và vài cuốn sách VN, thuộc Khoa này, để nghiên cứu. Nhờ xem chỉ tay nhiều ngưòi , chàng thuộc lòng luôn. Bây giờ , Cô Trưởng Phòng khen chàng nói trúng nhiều điểm . Chàng cũng khoái khi đưọc người đẹp Sông Hương khen tặng. Thế là các y tá và học viên lần lượt nhờ chàng coi chỉ tay “Free” . Hết người này , tới người kiá, chìa bàn tay thon thả, trắng muốt;“Nhờ Thầy coi hộ cho “
“Chỉ tay khoa học rõ ràng
Những gò , những nét, những đường khác nhau.
Tính tình , vận mệnh , nghèo giàu
Tình duyên suông sẻ, lao đao suốt đời.
Sống lâu , yểu mạng số trời
Chỉ tay biểu hiện, mỗi người khác nhau.
Không tay nào giống tay nào
Thật là khoa học , trông vào đoán ngay”.
Trong số y sinh ái mộ ông thầy , có Linh. Quê nàng vùng PR Cửa , Vùng duyên hải cực nam của tỉnh BT . Biết thế, chàng cũng mến người đẹp. Do đó, chàng coi kỹ hơn. Rồi nàng thuờng ghé lại thăm chàng những lúc rỗi rãnh . Hai ngưòi đã:
” Mặt nhìn mặt , càng thêm ưa
Lân la trò chuyện , duyên tơ bén mùi”.
Giai nhân chỉ cho phép chàng:
“Ô kê âu yếm vành ngoài
Khi nào gia thất , thì mời lang quân.
Bây giờ chỉ ý trung nhân
Nghiêm trang trò chuyện, mưa Tần tính sau”.
Khi ra khỏi viện , chàng về ở trọ tại khu nhà thờ Tin Lành, cũng nằm trên đường HTLÔ. Vị Mục Sư là thân phụ của chị Liên, bạn học cùng lớp với chàng ở DT . Nhà Thờ gần nhà anh Duy. Anh Năng , TVĐD, đang làm việc tại BV Huế, vì vụ PG 1963 , bị đổi vô làm việc tại BVPT. BS Quyến , GĐBV và là GSĐHYK Huế , là thầy của Anh. . Anh có vợ con ở Huế. Anh vô đây môt mình . Anh đang độc thân tại chỗ. Anh nói tiêng Huế rất nhẹ và ngọt . Anh tuy không được cao ráo , nhưng da trắng trẻo, mắt to sáng . Môi đỏ thắm như con gái . Anh khá đẹp trai. Hai anh em chia sẻ gian phòng , rộng khoảng 4m x 5 m.
‘Hai ngưòi ở trọ môt phòng
Trăng soi song cửa, gió lồng qua hiên.
Bình minh rộn rã tiếng chim
Nhà Thờ vang tiếng cầu kinh cuối tuần”.
