5) TRẠI TÙ HÀM TRÍ
Quả nhiên , toàn TTTB 8 đã tập trung về đây. Những toán , đội biên chế LĐ rải rác các nơi như Tà Dôn (Khối Đ/U đến Tr/Tá Ngụy), Cà Lon... đều chuyển về giam giữ tại HT. Trại A ở riêng . Trại B, C bấy giờ ở chung . Trại tù rộng mênh mông. Tù lên rừng, chặt cây về cất nhà , hội trường, nhà bếp Tù xây dựng cơ sở để cư ngụ lâu dài. Hàng rào hai lớp, cao chất ngất vòng quanh các nhà giam. Tù nhân lên rừng chặt cây , đốn gốc bứng rễ, san bằng các ụ đất, sỏi để biến thành nương rẫy trồng khoai mì, khoai lang, đậu xanh, mè...Đúng là “Với sức ngưòi sỏi đá cũng thành cơm” như lới nhà thơ vô sản Hoàng Trung Thông từng ca tụng. Tù nhân tự túc bằng nghề nông, trồng ngóng nưóc trời, tại sơn thôn cằn cỗi, heỏ lánh này.
“Bây giờ từ giã núi rừng,
Đập Tràn Sông Lũy, nưóc tuôn rạt rào.
Tù nhân chuyển trại xôn xao,
Giam nơi Hàm Trí, rào cao ngất trời.
Đốn cây, bứng gốc, làm soi,
Trồng mì , trồng lúa, nước trời hạn khô.”
Nơi đây vốn là vùng quê hẻo lánh, quạnh hiu, gần núi rừng. Đó là chốn “Khỉ ho cò gáy”, đất cằn đá sỏi. Nơi “Chó ăn đá , gà ăn muối”. Tù nhân thật khốn khổ, điêu linh. Nhất là vấn đề nước uống , nước dùng hằng ngày. Nước uống còn không đủ, huống chi nước tắm giặt và nấu ăn. Tù nhân, hằng ngày phải đi gánh nước tại địa điểm nằm cách xa Trại Tù hàng mấy cây số, Toán gánh nước băng qua khu rừng chồi, đi trên con đường mòn đá sỏi, dưới ánh nắng chói chang, rực rỡ của ngày hè oi bức , nóng như thiêu, như đốt. Người nào, người nấy mệt phờ . Mồ hôi, mồ kê tuôn xối xả trên những thân hình gầy gò, ốm yếu, đen đúa. Qnần áo bạt màu, vá đùm nhiều chỗ. . Lắm người mặc áo bằng bao cát. Khung cảnh quanh trại tù, ảm đạm , xác xơ. Cây cối võ vàng. Cỏ khô , héo úa, ủ ru, liệm mình dưới sức nóng của vầng thái dương vùng nhiệt đới. Cạnh Trại, có mương nước khô cằn, đục ngầu. Nước rỉ từng giọt. Nước quý hiếm như vàng. Tù nhân buổi trưa tranh nhau ra mương, chắt từng thùng nước tắm giặt và mang về, rửa ráy hằng ngày. Thật là khốn đốn.
+++ TÙ TRỐN TRẠI
Trong thời gian Nguyên bị giam giữ tại HT, có một số tù trốn trại bất thành. Trước hết , có ba tù nhân thuộc Khu C trước đây, âm mưu trốn trại, khi biên chế đi LĐ bên ngoài. Đó là các anh Th., ĐTX ( Người Chàm).T. Họ bị phát hiện trước khi vượt Trại. Họ bị cùm tại TT8, bên Khu A rất lâu. Cuối cùng, họ được đưa qua Trại B “Để tạo điều kiện lao động cải tạo tiến bộ” , như lời của Tr/Tá VN Loan. Thủ Trưởng TTTB 8, nói trước tù nhân Trại B. Riêng tại trại B, có bốn anh âm mưu trốn trại. Đó là.Qu. LQ N., Tr. và H (H, gốc Bình Thuận, quê là giáo xứ, gần Quận Thiện Giáo /Ma Lâm. H vào giờ chót, đã phản bội các bạn mình . H tin tưởng mình lập công đúng lúc, Trại sẽ xét cho về sớm, như lời Chính Trị Viên Trại B hứa hẹn. Anh tố cáo các bạn lên Trại trước đó. Vì vậy, khi họ trốn ra tới bờ suối, thì bị cảnh vệ phục kích, nổ súng, tóm hết. Ba chàng hiệp sĩ vì kẻ gian hãm hại, bị cùm mục xương , lại phát cơm bớt khẩu phần . Thức ăn chỉ có muối trắng dài hạn . Họ bị cùm ngoài trời, dưới gốc cây, mặc cho sương gió, bão bùng, mưa nắng cháy da. Cái giá họ phải trả thật đắc vì lòng tham lam , ích kỷ, phản trắc, thấy lợi, quên cả đạo lý, tình nghĩa của con người, trong cảnh địa ngục trần gian này. Họ bị thiếu ăn, đói lả, suốt ngày chỉ mong đến bữa cơm với muối hột. Họ bị xỉu lên, xỉu xuống, choáng váng, xây xẳm cả mặt mày, bủn rủn cả tay chân. Tấm ván lót dưới lưng nằm, cũng bị lấy đi. Họ phải nằm trên đất lạnh, rác rến bẩn thỉu, hôi hám , khó chịu vô cùng. Trại muốn đày đoạ họ chết dần chết mòn cho bỏ ghét. Các Tổ, Khối toàn Tổng Trại , phải kiểm điểm, lên án họ trong nhiều đêm liền về tội trốn Trại.
“ Rũ nhau trốn Trại, vượt rào’
Vì lời hứa hẹn xét mau cho về
Đành tâm bán đứng bạn bè
Làm cho đày đọa, ê chề, khổ đau.
Còn mình hy vọng công đầu’
Vui mừng Cách Mạng thể nào cũng tha.
Nay mai sẽ được về nhà
Nào ngờ năm tháng trôi qua, vẫn tù”.
Tại Khu Th/Úy Trại B, có anh chàng tù trẻ tuổi, tên Tr. Anh này dan díu với một phụ nữ xinh đẹp, duyên dáng, tện Lan, ở ngoài xóm, gần Trại. Cô gái trẻ, thân hình đầy đặn, nở nang, dong dỏng cao . Gương mặt thục nữ rất diễm lệ. Da trắng hồng dù là cư ngụ tại vùng sơn thôn, hẻo lánh. ”Giai nhân da trắng má hồng,Thướt tha dáng ngọc, bềnh bồng óc mây.”. Cô này có người anh , nguyên SQ cấp tá, đang cải tạo tại vùng Lạng Sơn, Cao Bằng, Miền Bắc. ”Đồng thanh tương ứng , đồng khí tương cầu “.”Cá gặp nước, rồng gặp mây”. Trai tài gái sắc. ”Hai bên cùng liếc , hai lòng cùng ưa”(Kiều) từ lâu. Nhiều tù nhân xao xuyến vì hương sắc mặn mà của giai nhân, Nhưng Tr đã lọt vào mắt xanh của thuyền quyên. Điều này thật tai hại và hiểm nguy cho anh chàng tù trẻ tuổi hào hoa, phong nhã.
”Đa tình, đa lụy, đa mang,
Người hùng suýt nữa nát tan cuộc đời”.
Vì quá say mê nhan sắc của hoa khôi xóm nhỏ, người đẹp của chốn quê mùa thôn dã. ”Than ôi! Sắc nước hương trời. Tiếc cho ai đã lạc loài đến đây?” ( Nhại theo Kiều), chàng ta liều mạng, đêm tối chun rào, mò ra xóm vắng tâm sư, ỉ hú hí , thề non , hẹn biển với má hồng cô thôn. Đi đêm có ngày gặp ma. Không ngờ Trại phát hiện có kẻ lẻn ra khỏi vòng rào ảmột đêm nọ. CB xuống Trại, rọi đèn bấm khắp nơi. Còi thổi vang trong đêm trường thanh vắng, đánh thức tù nhân trở dậy, để tẫp họp, diểm danh trước sân cờ. Các Tổ, Khối kiểm điểm nhân số trong toán mình . Bên Khu Th/Úy vắng một ngưòi. Đó là hiệp sĩ đào hoa Tr. Cũng may, anh này trở về , chun qua rào kịp thì trình diện Trạiụ . Thế là Tổ , Khối trách nhiệm quản lý Tr.lang, phải thức đêm liên tù tì kiểm điểm, phê phán hành động sai trái của tù nhân, bay bướm, liều mạng, dám chun qua rào trại giam trong đêm tối, thăm người tình một gia đình Ngụy chính hiệu con nai vàng không ngơ ngác. Tội này không phải nhỏ đâu nhé! Tù mút mùa le ảthủy như chơi.
‘Thương em, anh mới đánh liều ,
Chun qua rào Trại, hiểm nghèo nào e.
Đôi ta tâm sự đêm về,
Gió trăng mát mẻ, buồng the mặn nồng .
Giai nhân chưa có bạn lòng
Còn anh tù tội, phòng không lạnh lùng.
Nào ngờ suýt nữa mạng vong
May mà thoát nạn ỉkhỏi còng mục xương”
Đúng là hiệp sĩ phong lưu, liều mạng, đa tình, ”Điếc không sợ súng .
”Thương em, chẳng quản hiểm nghèo,
Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua.
Trại giam dây kẽm bốn bề.
Nhớ em, anh quyết tìm khe chun rào”.
Nghe nói sau này, Trại chuyển tù ra A30 Phú Yên , người đẹp vẫn tìm ra tận nơi thăm cố nhân. Thật là môt cặp xứng đôi vừa lứa. ”Trời sinh họ ra để yêu nhau, gắn bó với nhau. ”Tấm lòng tri kỷ biết nhau mấy người:(Kiều).
“Yêu nhau nào kể gian nan,
Xa xôi em cũng lên đàng thăm anh.
Quà dù ít,tấm lòng thành,
Tình ta gắn bó,chờ anh trở về”.
Thật là mối tình chung thủy, cao đẹp, đáng trân trọng của đôi tài tử , giai nhân. Không rõ về sau kết cuộc thế nào.giữa Tr và Lan.
”Cuộc tình lãng mạn nên thơ,
Trai tài, gái sắc tình cờ nên duyên.
Bao giờ ván mới đóng thuyền,
Ông Tơ, Bà Nguyệt se duyên hai người?”.
Tại Trại A, đã xảy ra một vấn đề, làm tù nhân TT8 điên đầu, bị khổ lây. Họ phải học tập, kiểm điểm liên tu , bất tận. Tù nhân phê phán, buộc tội. chỉ trích anh TT Đ, vì tội gởi lén ra ngoài ( qua tay vợ khi vào thăm nuôi chồng) cuốn “Nhật Ký Trong Tù”, ”Huyết Lệ Ký”. Anh ta bị CB Trại bắt quả tang , tịch thu cuốn NK phản động trên, tại bãi thăm nuôi của Trại A. Một cán bộ Tổng Trại, anh Phong, Thượng Úy, quê BT, giảng viên chính trị, tuyên bố, khi đám tù Trại B sang Trại A học tập, để tiến hành làm kiểm điểm sai phạm (ngay sau vụ anh Đ. vi phạm , bị kỷ luật giam cùm ):
“Chỉ có cụm từ “Huyết Lệ Ky”cũng đáng tộị giam cùm mục xương rồi”. Ngoài ra, trong cuốn Nhật Ký còn nhiều từ, câu văn phản động, thù hằn “Bất cộng đái thiên” với CS”, Chẳng hạn, câu :” Hôm nay chúng tôi đi lao động, trời mưa rơi sụt sùi, Trời như nhỏ lệ, than khóc cho thân phận tù đày của chúng tôi.” . Và câu này làm Trại tức giận vô cùng, vì cho rằng anh ta thù hận không nguôi. mối thù thiên thu bất tận , mối thù truyền kiếp, chẳng phôi pha, xóa nhòa:. ” Nếu em sanh con gái, thì hãy đặt tên”Tôn Thất Thu Huyền”, để nó nhớ đời đời mối thù này của cha nó”.
“ Trời mưa .Trời khóc bọn tù’
Khổ sai, nương ruộng, đói mờ lếch lê.”
Cỏ vàng , đất nẽ, nắng se
Mút mùa cải tạo, thân ve héo gầy.
Nếu là con gái ,tên này;
“Thu Huyền”, hãy nhớ:” Cha mày lao lung” (Thu huyền thù!)
. Mối thù chẳng dội trời chung
Nấu nung gan ruột người hùng Trại A”.
Anh ta bị Trại cùm mút chỉ cà tha. Lại bị cho ăn đói, giảm khẩu phần hằng ngày. Anh lại bị cật vấn, tra xét đủ điều. Toàn Trại tù học tập, kiểm điểm, kết tội anh và liên hệ bản thân có gì sai trái, từ Tết đến nay, hãy khai báo trên “Bảng Thu Hoặch” (sau khi học tập chính trị tại HT lớn Tổng Trại 8).
”Lý Lịch, Kiểm Điểm trăm lần,
Khai đi, khai lại . cho cân cho bằng.
Nếu còn giấu giếm , khai man,
Trại liền hạch sách, tù nhân lại làm”.
Một buổi sáng nọ, Trại tập họp cải tạo viên trong sân rộng lớn. CB Trại cầm danh sách đoc tên từng người tù, rồi bảo họ ra đứng riêng một bên. Mọi người xì xào, rỉ tai , bàn tán Mao Tôn Cương , dĩ nhiên khẻ thôi. ”Chắc họ được tha? Hay bị đưa đi?” Ai mà biêt được. Trại bí mật lắm! May ra, giờ chót mới bật mí. Chỉ co Phật ,Chúa, Thánh Thần, mới biết tươmg lai, số phận họ ra sao.
”Con ngươi như kiến , như giun
Khổ đau , hạnh phúc, chỉ trông cậy Trời”.
Số tù có tên gọi, đang hoang mang, lo lắng, thì được lệnh tâp trung trước sân dùng để phơi lúa, mè, đậu. Khu vực này, nằm mặt tiền dãy nhà của Ban Quản Trại Khu B. Sau đó, Thủ Trưởng Trại, đích thân cho tập họp các tù nhân còn lại trong HT lớn. Ông ta tiết lo, ả đám ngưòi vừa rồi thuộc diện” Phải cải tạo lâu dài”, nên chuyển qua Bộ Nội Vụ, do C/A quản lý ụ. (Theo lịnh của Trung Ương. Đó là SQ các ngành có nợ máu với ND và CM rất nhiều. Nợ máu của Ngụy Quân , Ngụy Quyền quá to lớn, mênh mông, không kể xiết. Nếu chặt hết trúc trong các rừng cây của dãy Trường Sơn làm viết và múc hết nước trong biển Nam Hải làm mực, để viết lên giấy tội lỗi do họ gậy ra cho ND và CM, thì cũng không thể kể cho hết được. Các SQ nặng ký phục vụ trong các ngành như PH, CS, CA, MV, ANQĐ, CTCT, TB, XDNT, CH. NV làm việc cho CIA... Những lời lẽ này như kinh nhật tụng, tù nhân thuộc lòng, qua những bài học CT, ngay từ lúc mới vào Trại Tù SM ).
Đám tù còn lại, biên chế thành Tổ, Khối, tiếp tục cải tạo lao động. Họ lại ra đồng hàng ngày, làm nông, làm rẫy trồng rau, cấy lúa, để tự nuôi sống lấy mình ,”
“Tù nhân tiếp tục làm nộng
Khổ sai nương rẫy, ruộng đồng bao la.
Thân người thay thế trâu bò
Cổ trồng, rán kéo chiếc bừa phăng phăng.
Não nùng Địa Ngục Trần Gian
Cơm bưng một chén, lệ tràn ướt mi”.
”Thời gian thắm thoát qua mau
Tập Trung Cải tạo đã hầu ba niên.
Phong trần, gian khổ đã quen
Tóc xanh , giờ cũng bạc xen, chen màu”.
Nguyên còn nhớ, hôm ấy có CB tận QK 5, vào thăm TTTB 8 ở HT. Anh ta mang quân hàm Th/Tá. Thân hình cao to, tóc quăn, giống Tây Lai. Anh ta khoảng trên dưới bốn mươi, rất khôi ngô, tuấn tú, nói tiếng QN. Trại có cho triển lãm đồ thủ công linh tinh đủ thứ, do tù nhân làm , những khi rỗi rãnh , như xe hơi, máy bay, dụng cụ các loại tả pí lù, đồ chơi cho trẻ con. Nhiều thứ trông thật kỷ xảo , tinh vi, đẹp mắt vô cùng. Trong đám cải tạo, có anh M, Tr/Uý, SQVBĐL,ĐĐT/ BĐQ, làm chiếc phi cơ rất đẹp. Anh ta thật khéo tay. Viên Th/Tá QK5 khen ngội anh em cải tạo. Y tươi cười nhìn Thủ Trường TT8 và Th/Tá Hoàng Hà , Phụ Tá cho Tr/Tá VNLoan, ôn tôn nói:
- Nay mai cac anh về. Thôi cố gắng thêm một thời gian nữa, rồi sẽ đoàn tụ với gia đình và người thân. nhé!”\.
Nhiều tù nhân có mặt, nghe vị Đại Diện cao cấp của QK nói thế, mừng húm. Họ càng thêm phấn khởi, hồ hỡi lao động hăng say hơn, ngõ hầu sớm được hưởng sự khoan hồng của CM. Khi Ông ta bước ra về, anh Hồng. CB Chính Trị Trại B. bắt nhịp mọi người vui vẻ hát bài ruột, mà ai ai cũng thuộc làu làu như kinh nhật tụng. Họ vừa hát to , vừa vỗ tay từng nhịp: “ Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng. Lời Bác nay đã thành chiến thắng huy hoàng...”Anh bạn tù cạnh Nguyên ngâm khe khẻ khi họ trở về khu vực Tổ mình:
“Nay mai, rồi lại mai này
Mút mùa lệ thủy, tù đày chẳng tha.
Thay trâu cày đất làm mùa
Con người đi trước, cái bừa theo sau.
Người hành người ,thật khổ đau
Con người ác độc, thú nào ác hơn?”
Tối hôm ấy ,Tr/Uý, QG Thắm, gốc BT, cao to . khổe mạnh, cho tập họp tù nhân Trại B trong HT như thường lệ. Tuy nhiên , khác với mấy lần trước, anh mặt mày ưu tư, nghiêm nghị, trầm ngâm, thoáng chút buồn bã vu vơ, như đang lo lắng suy nghĩ việc gì đó. Anh ta không lộ nét vui vẻ, cởi mở nhứ mọi khi. Anh nói nhanh và ngắn gọn:
-Ngày mai Khối đi hái đậu. Thôi, các anh về, ngủ sớm lấy sức để lao động. Dứt lời, anh ta vội vã ra khỏi HT . Anh bước nhanh về Trại CH Khu B. Đó là triệu chứng bất bình thường của CBQG. Hơn nữa , suốt đêm hôm ây, khi tù nhân đi tiểu tại hố xí gần lều, thì phát hiện có nhiều Cảnh Vệ, súng ống sáng choang, dưới ánh điện nhờ nhờ, đi tuần quanh Trại và lối đi giữa hai hàng rào cao ngất nghễu mặt hong Trại Tù. Điều đó chưa hề xảy ra tại Trại Giam nàỳ. Hơn nữa, đèn pin nhấp nhá các nơi. Tiếng chân tuần cảnh lao xao đây đó. Canh phòng nghiêm ngặt mọi ngã. Anh em tù xì xào to nhỏ:
- Có vấn đề gì đây? Có ai định trốn trại chăng?.
Trại Tù từ 1975 đến 1978 mới có hiện tượng canh phòng nghiêm ngặt, cẩn mật như thế này.
Giải đáp thắc mắc, lo âu vớ vẩn của tù nhân đưọc sáng tỏ sau đó. Khoảng hai giờ sáng, CBQG Trại xuống gợi Tổ Cấp Dưỡng (Lúc này, anh VCD, Nùng, GCBP như Nguyên, gốc GS Việt văn, viện Hán Học Huế. làm TT, thay ĐPB và anh NVS,ĐTX , Chàm . Tổ cũ bị giải tán vì anh B vi phạm kỷ luật , cưởm đoạt đường của Trại phát cho Khối. Anh ta giữ lấy xài một mình. Anh M, phát hiện, tố cáo). Tổ phải dậy sớm , lãnh gạo, nấu cơm cho Khối một ngày lương thực đi xa. Thế là đã rõ mười mươi. Lịnh chuyển Trại. Nhưng chưa biết Trại nào. Trại HT giải thể. Toàn TTTB 8 chuyển sang CA , thuộc Bộ NV quản lý. Tù dài dài. Tù mãi mãi. Cải tạo mút chỉ cà tha.
Lệnh chuyển tù binh do Quân Đội giam giữ bấy lâú sang Bộỉ NV/CA quản lý, mãỉ đến phút chót, Trại mới hé rằng. Thượng Úy Sinh , Thủ Trưởng Khu B. tiết lộ trước đám tù tập trung, trong HT, lúc bốn giờ sáng. Đa phần cải tạo viên ngơ ngác, bàng hoàng , vẻ mặt lo âu, trầm ngâm, ưu tư mọi thứ khó khăn, gian khổ, đang đón chờ họ. QĐ quản lý tù binh với kỷ luật gay gắt, đói khổ. Tuy nhiên, C/A trị, tù nhân càng phải chịu nhiều nỗi thảm thương , bì đát hơn nữa. Chắc chắn như thế rồi! Nhưng Trại vẫn chưa cho biết tù chuyển đi đâu, về đâu. Nguyên có hỏi anh Tùng có phải chuyển cải tạo viên về Trại Sông Cái NT không. Anh cho biết không phải. Trại này nằm cách PR khoảng ba mười cây số. Chính các anh thuộc diện cải tạo lâu dài đã chuyển từ TTTB8 đến đây hôm trước. Tù nhân lo lắng, nhìn nhau. Rồi ai nấy vội vã về giường mình sửa soạn hành trang tuế nhuyễn như quần áo cũ, bạc màu , nhưng còn lành lặn, thực phẩm nếu có như gạo, đường, đậu, bột, nước mắm . nhét vào túi xách, ba lô. Điện mở sáng choang.Tổ anh nuôi phát cơm vắt cho một ngày đường. Mọi người vội vã vác lên xe tải bịt bùng đang đậu thành hàng dài trườc cửa Trại. Ngồi trên xe tải phủ trùm kín mít, Nguyên tủi thân, buồn bã, ngâm khe khẻ.
“Ba năm lao ngục chưa về
Lại di chuyển trại, trên xe bịt bùng.
Trời hè, hơi nóng như nung
Tù nhân khốn đốn, ngồi trong hỏa lò”.
Khi xe từ Khu B lăn bánh, tù nhận thấy Thủ Trưởng Tổng Trại đang duyệt xét Khu A. Mặt mày tươi cười, vui vẻ. Một số Khối Khu này còn đi lao động. Họ lo lắng, bàng hoàng , thất thểu bước trên đường lộ còn ướt sương đêm. Họ ngước nhìn bạn tù cùng Trại A, đang chuẩn bị rời Trại. Ngày mai sẽ tới phiên họ thôi. Tù nhân đông lúc nhúc, xác xơ sầu thảm, leo lên những chiếc xe to kềnh, giống như đám kình ngư hung hăng, dữ dằn, nuốt chửng họ vào bụng kín bưng như hủ nếp. Th/Tá Hồng Hà, nói giọng Phú Yên, hôm nay trông rất oai vệ, lẫm liệt. Mặc quân phục , quân hàm sáng chói, súng lục uy nghi, trông rất hách , dây choàng qua vai. Ông lạnh lùng bước lên xe Jeep có hộ vệ và tài xế chực sẵn. Ông ra lịnh lên đưòng. Tuy nhiên, anh em cứ đoán già đoán non. Đa phần không biết Trại Tù nhận mình ở đâu, tên gì. Thật là bí mật quân sự. Chuyển tù càng kín đáo, cẩn trọng hơn nữa.
“Tù nhân chuyển trại liên miên’
Bịt bùng xe tải qua miền Phan Rang
Nha Trang , Đèo Cả, Tuy An,
Tuy Hòa, rồi đến thôn làng xa xôi.
A30 , Trại sát núi đồi
Rừng cây bát ngát, đất đai ngút ngàn.
Một ngày rồi lại một đêm,
Trên xe kín mít, tù nhân phờ người.
Nóng nung, nhễ nhại mồ hôi
Lệ rơi ướt má,kêu Trời,Trời xa.
Bình minh xe đổ, tù ra
Áo vàng cầm súng, chói lòa hàng ngang.
Tự do đã khép bao năm
Ngục tù, đói khổ, lầm than sá gì.”
Nguyên rầu thúi ruột khi bị nhốt kín trên xe cùng bao bạn tù khác suốt một ngày và một đêm trên con đường QL1. Con đường thiên lý, quan san. Xe tải bịt bùng chở tù xuôi về Miền Trung xa xôi, diệu vợi. Nắng chang chang. Nóng như thiêu, như đốt trên xe kín mít như trong chiếc thùng sắt cô nét biệt giam , kỷ luật tù ở Trại SM. Mồ hôi, mồ kê tuôn xối xả, ướt cả mặt mày, thân mình và tay chân. Rồi xe tải chạy qua Thị Xã PR trên đường TN . Nguyên nhận ra Anh Nam , cựu Khối Trưởng Khốí 1 tại Trại Tù SM. Anh ta nhìn đoàn xe phủ kín là biết tù chuyển trại ra miền xa. Anh ta theo sau xe tải chở tù một quãng. Đoàn xe dừng bánh tại ngoại ô thành phố, gần các thửa ruộng vùng Đài Sơn hay Tân Hội gì đó. CB áp tải , cho phép tù xuống xe,
dùng cơm trưa, cạnh các mương của những đám ruộng khô khan, nứt nẻ vì hạn hán, nắng nung . tại tỉnh lỵ “Hầu như nóng bôn mùa”này. Đây là vủng hiu quạnh, xa cách thôn làng, không có bóng người lai vãng, lui tới. Một nơi đồng không, mông quạnh. Không có bóng cây, chỗ dừng chân, nghỉ mát. Chỉ có cỏ vàng, và đất đai cằn cỗi, sỏi đá, nằm cạnh con mương cạn khô. Nắng rực lửa. Náng chói chang. Nắng xối xả. Nắng nung người. Tù nhân ăn cơm dưới ánh nắng như thiêu, như đốt. Mồ hôi tuôn ướt chén cơm và thửc ăn đạm bạc, ít oi của cải tạo viên, giữa cánh đồng trống trơn , cạnh QL1.
“ Cơm tù dưới nắng chang chang’
Đồng không mông quạnh, thôn làng cách xa.
Trại giam chuyển đến mịt mờ,
Núi rừng thăm thẳm, bơ phờ tù nhân”.
Xe cứ chạy liên tu bất tận . Xe qua Nha Trang , Đèo Cả ,Tuy An, Tuy Hòa . Xe rẽ trái bò tư từ trên con lộ gập ghềnh đá sỏi. Hai bên đường rừng cây ngút ngàn, núi non bát ngát. Càng đi sâu vào vùng núi rừng thôn dã , hẻo lánh , con lộ càng gồ ghề, lồi lõm nhiều chỗ. Xe tải chồm lên thụt xuống.
6)TRẠI TÙ A30
Lúc bấy giờ, đoàn xe tải cứ tiếp tục bò chậm chạp. Đám tù bị nhốt trong lòng xe kín bịt bùng trông giống như bầy thù lổn ngổn lảng ngảng chen lấn nhau,ôm lấy nhau cho đỡ bị dằng lên xốc xuống. Họ trông thật thê thảm! Thật là khổ đau! Thật là tơi tả!
“Gập ghềnh đường đá`chep leo
Xe bò hổn hển qua đèo, xuống truông.
Tù nhân xốc xếch, thảm thương,
Ngày đêm rời rã, biết đường về đâu?”
Thì ra đoàn xe chuyển tù từ Tổng Trại TB 8 ra Trại A 30, tận vùng rừng núi xa xôi thuộc tỉnh Phú Yên.Trại này do CA thuộc Bộ NV quản lý. Doanh Trai Cải Tạo nằm gần vùng sơn dã hoang vu vắng vẻ. Trại cách ly hẳn xóm làng. Đoàn xe dừng bánh ngoài Trại. Ban Giám Thị đã chờ sẵn tại Sân Vân Động cùng với Nhóm Trật Tự mặc quần áo tù, màu lam nhạt. Họ sẵn sàng đón nhận cải tạo viên bàn giao. Bên kia bờ đất của Sân Bóng Đá dã chiến là đám công an mặc sắc phụ vàng đậm, bóng lượn , lấp loáng ánh bình minh. Họ ôm súng đủ loại, đứng hiên ngang, hầm hầm nhìn tù, lần lượt xuống xe, tập hop, điểm danh , ngồi trên đất trong lòng sân bóng đá.Trông họ dữ dằn có vẻ đe dọa, khủng bố tinh thần lũ tù TTCT này. Trại Tù A 30 , cũng như nhiều nhà lao, ngục thất khác, được thành lập, sau ba mươi tháng tư. Trại rộng mênh mông, bát ngát . Nhiều dãy nhà mọc rải rác khắp nơi. Ánh nắng ban mai đã nhuộm hồng khắp ngã . Nắng rực rỡ, lấp lánh trên những đọt cây cao chất ngất phía xa xa. Núi rừng phía sau trại, trông thật âm u , bí hiểm, lạnh lùng, khó hiểu, đối với lũ tù mới chuyển đến. Họ cảm thấy lòng bất an, lo lắng vu vơ. Tâm hồn bỗng nhiên ảm đạm, buồn bã vô cớ xâm nhâp bồi hồi. Viên Đ/Uý Phó Giám Thị (GT), nói tiếng địa phương , nhìn đám tù ngồi lặng lẽ dưới nắng sớm, cất cao giọng:
-Chúng tôi nhận cải tạo viên từ TT8, cả số lượng, lẫn chất lượng.
Khối lượng ý muốn nói là tổng số tù . Chất lượng là tốt, xấu, thành phần trốn trại, vô kỷ luật, chay lười LĐCT, hay thành phần chấp hành nội qui Trại tốt...Sau đó, Ban Trật Tự Trại Tù A 30 bắt đầu lục xét đồ đạc cá nhân của đám tù. Họ tịch thu hết thư từ, sách vở, báo chí ... Nguyên bị thu hết mấy cuốn sách cờ tướng của Lý Chí Hải, Vương Gia Lương. Lê Thượỉng Kiến , Quốc Trung Bí... Những loại sách cờ quý hiếm này bị cướp trắng luôn, dù không có chi là phản động, bị cấm đoán cả. Nguyên khiếu nại mấy lần sau này, nhưng CB không trả lại mà chàng còn bị la rày, hăm dọa đủ thứ. Thấp cổ, bé miệng thân hình tù tội, thôi thì”Nín thở qua sông”.”Tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Ngoài Trại A 30 ra, nghe nói, còn nhiều trại tù khác như A 40, A 50, A20, A 60... Tên Trại Giam, Ngục thất toàn là những bí số, ám số. Tù nhân không biết ất giáp chi cả. Xung quanh các nhà giam, có vòng rào kiên cố , có vọng gác canh giữ tù nhân kỹ lưỡng. Phía trước là Khu Chỉ Huy của Trại Trưởng và CB Trại Giam. Phòng GD, KL. VPGT... Thủ Trưởng, GTTrưởng , là ngừời gốc Bình Định, vị Th/Tá già, lùn, nhưng còn khoẻ mạnh, năng nổ , tỏ ra tícch cực trong công tác kiểm tra , quản lý tù nhân đủ loại, Tù CT, Tù binh, tù hình sự, vượt biên, phản động, chống Chính Quyền CM...
PGT là Đ/Úy, nguyên tù Côn Đảo thời VNCH. Được biết, do y kể trước đám tù mới chuyển giao và học tập NQ Trại. Y đã học thêm trong lúc bị bắt giam vào Nhà Lao ở Côn Đảo. Y dự thi đậu mấy văn bằng, do Ngụy tổ chức tại đây. Y hãnh diện là đã học thêm văn hóa trong lúc bị tù đày. Y tỏ ra thù ghét Ngụy công khai. Lúc nào y cũng giữ bộ mặt lạnh lùng , xa cách, ác cảm khi đứng trước cải tạo viên . Một số là SQ, CB người Bắc. Còn lại, đa phần thuộc hạ người địa phương, nói rặc giọng BĐ hay PY, làm CBQG hay CBQC trông coi canh giữ tù những khi họ đi lao động. Trại tù bao gồm nhiêu chi nhánh, nhiều khu vực khác nhau, nằm cách xa nhau. Trại A 30 có bảng hiệu kẽ chữ to rõ ràng trước cỗng Trại chính, cạnh cỗng ra vào kiểm soát tù nhân đi về ’Trường Dạy Nghề”. Trông thật hấp dẫn, dễ thương ghê! Trại Trung Tâm này tọa lạc cạnh con sông nhỏ. Gần đó là những dãy nhà: Nhà Kho, Trại Mộc, Trại Cưa, Trại Đan rỗ thúng... Nhà dành cho Đội VN... Phân Trại Bình Sơn cách xa Trại Chính khoảng ba, bốn cây số. Trại này gồm nhiều nhà gạch chắc chắn, kiên cố. Doanh Trại tù cũng rộng lớn bên cạnh con sông nhỏ . Phía bện kia là rừng núi bao la, bát ngát. Gần đó có Lò gạch, cơ sở kinh doanh , kinh tài của Trại.
-Trãi tự túc một trăm phần trăm.
Trại Trưởng từng tuyên bố.như thế. Ngoài ra, Trại còn có Lò Rèn. Những khu vực chăn nuội heo, bò, dê.
Những vườn rau bát ngát, trồng cà, ớt, rau sống đủ loại. Những ruộỉng lúa bao lao. Những rẫy trồng khoai mì ngút ngàn, khắp núi rừng. Những vườn trồng cây ăn quả như chuối, cam, ổi...Những cánh đồng mía rải rác khắp nơi. Nhà máy đường sản xuất đường thẻ , đường táng xuất khẩu nằm gần Trại Trung Tâm. Tù nhân lao động cải tạo hàng ngàn người. Họ sản xuất, làm ra của cải, vật chất cho Trại vô số, không kể hết được. Đúng là “Nước sông , công tù”. Khu vực Bình Sơn, tù nhân làm nông và đốn củi là chính. Ngoài ra, Trại còn có những vườn rẫy nằm khắp núi rừng, đồng bằng ruộng lúa. Mỗi khu vực có chòi , nhà cất trong phạm vi vườn tược. Tù nhân thuộc gia đình có công với CM, được Trại tin cậy , cho ở coi rẫy, vườn tại chòi hay nhà này. Cải tạo viên ở đây được tự do, độc lập hơn là sống trong Trại chung với đám tù khác. Đó là những thành phần “tự giác”, được Lãnh Đạo thương và chiếu cố đến. Không dễ gì thuộc diện này . Không dễ gì giữ chòi đâu nhé! Nghe tù nhân xì xào là phải biết điều với LĐ . Làm trật tự cũng thế. Không phải ngẫu nhiên hay tài giỏi gì mà được vào tổ ” Làm cha thiên hạ”, để có thể đạp lên xác của kẻ khác tiến thân. ”Trên đội, dưới đạp “ để được nhàn hạ và về sớm . Một là bản thân có tham gia CM như tên Ghe. Nghe nói trước đây, y là Xã Đội Trưởng. Y lạm quyền, cho thủ tiêu mấy tên Ngụy mà y thù ghét cá nhân. Việc làm ác ôn bị dân tố cáo, y bị tù. Nhưng Trại cho y làm Tổ Trưởng TT. Y tuy mặc áo tù nhưng là “Tù Cha”. Y là xếp sòng những tay anh chị, những tay côn quang, những tên hung bạo, chuyên hành hạ, đày ải, ác độc với đồng bào mình, để được hưởng ân huệ của kẻ nắm quyền sinh sát trong tay. Tù tự giác giữ chòi thì thoải mái nhẹ nhàng. Ngày ngày, tưới cậy, chăm sóc vườn tược, rẫy bái. Có chòi hay nhà nuôi bồ câu. Chuồng cao, giống chim hiền lành mang màu sắc hòa bình này, bay xành xạch, rào rào. Chúng gù gù, ríu ra, ríu rít, từng cặp quấn quít nhau, âu yếm nhau, rỉa lông cho nhau. Trông chúng thật dễ thưong làm sao khi tù có dịp nghỉ trưa bên chuồng bồ câu cạnh rừng. Nguyên có vào một chòi ngoài đồng khi Đội chàng lao động gần đó. Kẻ giữ chòi là con một Đ/Tá CM. Tuy nhiên, y chưa được tha, dù cha là quan chức lớn trong bô máy Chính Quyền CM. Không rõ tại sao. Trường hợp người bạn hoc cùng lớp với chàng trước kia, anh Tr.Kh nhờ cha là CBTK trở về sau 1975 với cấp bậc Đ/Tá bảo lãnh. Nghe nói, ông lái xe Jeep vào trại chở anh về luôn. Lúc đó anh là Tr/Úy CTCT bị TTCT. Anh ruột anh là Tr.D.,nguyên là Đ/Uý SQTY /QLVNCH, cũng nhờ cha bảo lãnh về sớm và được lưu dụng làm ngành y tế cùng vợ.
“A 30 Trại ngút ngàn
Mênh mông bát ngát, ruộng vườn nhà giam.
Gần rừng là Trại Trung Tâm
Kéo dài đến tận Bình Sơn núi đồi
Con sông nho nhỏ trôi xuôi,
Xa xa vượn hú, nắng trời chang chang.
Xóm làng thưa thớt nhà dân
Trại tù như nấm mọc lan khắp vùng.
Mía, khoai, chuối, lúa xanh um
Mồ hôi. sức lực,” Nước sông, công tù”.
Trại A 30 , ngoài các loại tù kể ở đoạn trên , về sau có thêm các linh mục, thầy tu, và một Đ /Tá mới chuyển đến. Nguyền và đám tù từ TT8 về đây khoảng giữa năm 1978. Lúc bấy giơ, Cha Nguyễn văn Thuận, cháu cố TT/NĐD, nguyên GM Giáo Phận NT, cũng bị bắt giam tại Trại này, cùng với một số LM khác. Đ/Tá Phẩm, nguyên TT Tỉnh KH, cũng bị nhốt tại đây. Môt hôm, đứng trước đám tù đang tập trung tại Sân VĐ, Đ/Tá Quang, người Bắc, GĐ/ CA Tỉnh PK (KH/PY) nói:
- Chính Quyền CM mạnh lắm! Tên Thuận, cháu NĐD, làm TGM trước đây, là GM giáo phận NT, thằng ĐTá Phẩm phải vâng lời thằng Thiệu, đội mâm quà Tết cho tên Thuận hằng năm. Điều đó chứng tỏ tênThuận có quyền lực biết chừng nào! Bây giờ CM bắt giam y. Như vậy, CM thật là mạnh! Riêng tên Phẩm vào tù mà xài tiền như Đế Vương. .Vợ con y đem quà và tiền bạc cho y tiêu pha như nước.
Viên GĐCA nhìn bao quát đám tù ngồi im thin thít dưới nắng. Y gằn giọng, rồi nói tiếp:
-Tôi có đến hỏi y: “ Nghe nói anh Phẩm giàu có, xài tiền, hào hoa, rộng rãi. Quà do người nhà thăm nuôi, anh ăn không hết, dư thừa cho nhiều người khác, phải vậy không?.Phẩm hỏi lại y:
-Sao anh biết? Xin cho biết tên. .
Lúc ấy, Thủ Trưởng CA Tỉnh, mỉm cười , úp mở, tỏ ra kẻ cả;
-Rồi anh sẽ biết tôi là ai. Đừng lo!.
Đó là lời kể của tên Trùm CA Tỉnh PK. Y cao ráo, nhưng đi cà nhắc. Y còn khoe mình là nhân đạo, có lòng thông cảm, thương người, Y kể tiếp:
- Có một hôm, trời tối , một bà ở xa mới đến, xin vào thăm nuôi chồng, nhưng bị nhân viên cảnh vệ chận lại , không cho vào vì đã quá giờ ấn định. Bà đến trễ vì lý do xe bị trở ngại dọc đường, nên bà vào chậm . Tôi đã cho bà gặp chồng và hai người tự do tâm tình đêm hôm đó. tại Nhà Khách Thăm Nuôi của Trại.Thiên hạ cho rằng CBCM chúng tôi vô thần, có con tim sắt đá , lạnh lùng, tàn ác. Nhưng các anh chị thấy đấy! Tôi rất là thông cảm , dồi dào tình thương người, tình đồng loại, sẵn sàng giúp đõ những kẻ cô thế, ngã ngựa.
Mỗi lần GĐCA tỉnh PK nói chuyện trước đám tù tập trung toàn Trại , thì vệ binh mặc sắc phục vàng óng ánh , bồng súng đứng gác canh, giữ trật tự an ninh bốn phía sân vận động. Ngoài ra, còn có CBQG, TT bám theo từng Tổ, Đội.
Các tu sĩ. LM bị giam tại một khu đặc biệt, gần sân đá banh. Họ khỏi đi lao động, lại có sách báo cho xem. Nguyên thường thấy có người mang gà mèn cơm cho họ dùng hằng ngày. Vào những dịp nghỉ lễ, Trại hay tổ chức các trận bóng đá giao hữu giữa CA và các đội bóng địa phương. Đội banh CA của trại thường tuyển chọn các cầu thủ hay, nổi danh trong đám cải tạo viên. Các danh thủ bóng đá lúc đó, có anh Thành (Quê Tháp Chàm, nhưng là tiền đạo xuất sắc của Đội Bóng Đá NT trước kia. Anh vốn là cựu HS/VTNT. Anh chuyên đá phạt góc cả hai phía khuôn thành). Anh Phước, góc PT/BT. Anh là tiền đạo hết ý. Anh có cú đá bóng xoáy làm cho thủ môn thường bó tay. Anh Tấn, quê Khánh Hòa, là tiền đạo bén nhạy, lừa banh tài tình. Anh Phước chuyên chuyền banh cho Tấn làm bàn. Họ là tuyển thủ tuyệt vời của đội CA Trại. Cầu thủ cải tạo thường đem lại chiến thắng cho đội banh của Trại. Họ hạ đối phương không khó vào lúc bấy giờ. Ngoài ra, còn có anh Khải, quê PK, chuyền đá ở hàng tiền đạo. Anh này cao, to, khỏe mạnh, dẻo dai, bền bĩ như anh Phước. Thủ thành của Đội Trại cũng là một tù nhân. Anh này cao ráo, cứng cáp, chụp banh rât khá. Anh ta cũng gốc NT/PK. Lúc đầu vào thi đấu, chỉ có CA đá giao hữu với đội bạn. Nếu Đội của Trại thắng thì thôi. Nếu thua, thì lập tức họ thay người liền. Các tù nhân đá hay, chuyền bóng lẹ, nhồi banh nhuyển, tuyệt vời, nhanh nhẹn xuất sắc được đưa vào sân cỏ ngay. Nguyên còn nhớ, trận banh hôm đó, Đội Trại san bằng tỷ số` xong là thắng luôn một hơi năm quả nữa. Trại phải ra hiệu ngầm “Stop” đưa banh vào lưới Đội Khách. Tấn lừa banh qua khỏi hàng hậu vệ, rồi chận banh nhìn các bạn cười. Không chọc vào lưới địch, nhưng lừa trở ra lại. Trận bóng đá thật tiếu lâm , hiếm có trong lịch sử túc cầu thế giới. Tù nhân tham gia bóng đá, được nghỉ bù một ngày hôm sau. Đội của Nguyên có anh Mậu, gốc Hoa, chuyên đá hữu biên. Anh nhỏ con , nhưng khoẻ mạnh, chay nhanh nhẹn. Anh có nhiệm vụ ném biên, bên cánh mặt. Các LM được phép ra làm khàn giả trận bóng đá. Họ ngồi trên chiếc ghế dài , có chỗ dựa lưng, trên mô đất cao trước cỗng Trại. Họ mặc quần áo dân sự sạch sẽ , gọn gàng, đẹp đẽ. Mũ đội loại tốt , đắc tiền. Giày da bóng lượn. Có nhiều tu sĩ còn trẻ và đẹp trai. Tuy nhiên, các thầy tu và LM cũng như SQ cấp ĐTá bị nhốt tại đây đã chuyển ra Bắc . Trong số đó, có Cha Thuận.
“Trại thường tổ chức đá banh
Thi đua chuyền bóng, giao tình các nơi.
Công An tuyển chọn nhân tài
Tù nhân đá giỏi, được mời thử chân.
Những chàng danh thủ tiếng tăm
Đá cho Đội Trại, vinh quang dem về.
Một ngày bù nghỉ thỏa thê
Khỏi đi lao động ủ ê, đói mèo.”
Nguyên còn nhớ gần Khu giam giữ các LM , có một trại nhốt nữ tù. Dãy nhà này nằm cạnh đám ruộng khô chỉ còn trơ gốc rạ. Hôm đó, Đội chàng ra lao động tại khu vực này. Đoàn tù di chuyển phía sau một nhà giam. Khi đi qua khung cửa sổ, chàng chợt thấy hai giai nhân. Các nàng trẻ đẹp hết nói. Hai thục nữ chừng 20, 22 là cùng Chàng khe khẻ ngâm :
” Giá đành trong nguyệt, trên mây,
Hoa ơi! Hoa nở đọa đày bấy hoa.
Hồng nhan mệnh bạc,Trời già!
Thuyền quyên dong ruỗi, đã sa miệng hùm”.(Nhại theo Kiều).
Tuy bị cá chậu, chim lồàng , giam mình trong khung cửa sắt, tù ngục, đày ải, nhưng hai người đẽp vẫn còn lồ lộ nhan sắc rực rỡ. Da trắng mét. Mái tóc thề óng ả, phủ kín bờ vai tròn trĩnh. Các cô để tay trên cửa sổ. Bàn tay búp măng nõn nà. Các nàng giống như Tiên Cô bị đọa, ụă Hằng Nga giáng trần.
“Tiên Cô sao lạc xuống trần?
Con người đẹp thế mà giam chốn này?
Giai nhân nhìn ngắm trời mây
Ngắm tù lao động, ngày ngày khổ sai”.
Có điều thục nữ nhìn tù nhân bằng ánh mắt chứa chan tình cảm xót xa , đau lòng . Các cô như rưng rưng dòng lệ. Ngược lại, người đẹp ngó CBQG và CBCV với đôi mắt ác cảm , đầy căm ghét, oán hận vô cùng. Bên kia bờ là Trại gỗ. Rồi khu nhà đan lác các gỉỏ xách, rỗ, rá, mủng...Cạnh đó là dãỉy nhà dành cho Ban VN. Họ đang tập dượt các bài ca CM, điệu vũ múa, các tuồng tích để chuẩn bị trình diễn vào các ngày lễ lớn sắp tới. Đội xây cất nhà cửa cũng ở gần đấy. Không phải dễ gì vào các Đội này đâu nhé! Phải biết đường đi, nước bước. Phải biết điều! ”Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn”. Các tù nhân thường hát nhại câu :” Không biết xây, cũng bon chen xin làm thợ xây”. Tổ sung sướng, hạnh phúc nhất trong tù, ít đụng chạm , mất lòng người có thể nói là” Tổ Y Tế” (Bao gồm BS, YS, Tây và Đông Y chế độ cũ). Có hiệp sĩ không biết gì về thuốc men, chữa bịnh, mà vẫn được vào Tổ này. Tiền chi mỗi lần về phép thăm nhà, chơi cả tháng, lo lót cả mấy chục ngàn đồng. Thiên hạ, bàng quang, tù nhân bàn tán xôn xao. Câu nói của người xưa: ”Có tiền mua Tiên cũng được” hay “Đồng tiền là Tiên , là Phật . Là sức bật của lò xo. Là thước đo lòng người. Là nụ cười tuổi trẻ. Là sức khoẻ người già. Là thẵng hoa tiến bước. Là mọi việc đều xuôi...” thật còn giá trị, hợp lý ở bất cứ xã hội nào, hoàn cảnh nào. Bên cạnh các khu vực nói trên là những cây cổ thụ cao chất ngất, những lùm tre tỏa mát sát bờ sông nhỏ. Con sông này bắt nguồn từ núi rừng xa tít, thăm thẳm mù khơi. Trại tù xây dựng cạnh con sông. Dòng nước lờ đờ trôi mãi về miền xuôi vời vợi, qua các thôn làng hẻo lánh, nằm dọc hai bên bờ. Tuy nhiên , vào mùa mưa lũ, nước dâng tràn bờ. Nước tuôn xối xả, mênh mông. Nước trở nên cuồng lưu dữ dội. Nước sông thường gây lụt lội các vùng đất thấp hai bên bờõ. Con sông vào mùa lũ lụt trở thành mối đe dọa cho bọn tù tại đây. Nhà lao đa phần ở dưới thấp, nện nước lụt thường dậng cao, làm ngập tràn các doanh trại, gây tổn thất nhân mạng cải tạo viên.
“Con sông cho nước tù nhân
Nhưng mùa lũ lụt, hung thần hiểm nguy.
Ngập dâng, tràn khắp đường đi
Mênh mông cuồng lũ, cuốn về bể khơi.
Cửa nhà đầy nước rã rời
Tù nhân cũng bị cuốn trôi chết chìm”.
Mỗi năm vào mùa thu hay đông, khi trời mưa tầm tã chừng ba ngày là nước sông bắt đầu dâng cao . Lụt lội lan tràn các chỗ thấp. Nhà cửa bị ngập nước lênh láng. Vì thế, Trại cho tù ở vùng trũng sâu hay thung lũng thấp di tản đến các nơi cao ráo hơn như tại các làng hay trường học, để tạm lánh nạn mấy hôm mưa bão. Cũng có khi tù tại Trại Trung Tâm , được lệnh di chuyển đến Trại Bình Sơn, sát núi rừng bao la , bát ngát. Đó là khu vực có độ cao hơn. Trại Bình Sơn cũng nằm cạnh con sông nhỏ. Dòng sông bắt nguồn từ vùng rừng núi sâu hun hút phía xa xa. Sông chảy lặng lơ,ụ quanh co. qua các hàng cây cao râm mát, soi bóng hai bên bờ nưóc cạn. Sông trôi êm ả , lững lờ. Sông tuôn nước, đem phù sa về tưới ven bờ các làng xóm dưới miền xuôi. Trại Tù này nằm sát một Lò Gạch. Cơ sở kinh doanh của Trại, chuyên sản xuất gạch thẻ. Phía xa xa là khu vực tạm cư Trại cất dành cho tù có công với CM . Những tù nhân tại Trại A 30 đã lập công đúng lúc cho CM , cho Trung Tâm , cho Tổ Chức, thì đưọc xét tạm tha, hay tù nhân thuộc diện đặc ân , được Chính Quyền chiếu cố. Nhà Nước cho phép họ ở tại Khu Định Cư nàỳỉ. Tuy nhiên, họ phải lao động, sống tự túc, cùng vợ con , gia đình. Họ phải khai hoang, vỡ đất, làm rẫy, trồng trọt ngô , khoai, sắn, thuốc lá, đậu... để sinh sống qua ngày. Họ chưa được Bộ NV cho phép về sống tại địa phương . Họ phải cư ngụ tại đây.
“Lao đảộng là vinh quang
Khai rừng làm đất sống
Chăn nuôi và làm ruộng
Để được hưởng khoan hồng”
“A 30 đến Bình Sơn
Ruộng đồng bát ngát, núi non điệp trùng.
Trại Giam lác đác mênh mông
Đi đâu cũng gặp tù nhân ngoài trời.
Chặt cây, đốn củi trên đồi’’
Cày bừa, đúc gạch, chăn nuôi , làm vườn.’
Máy kia thu hoạch chế đường,
Hoa màu, lúa bắp thường thường chuyển đi.
Tù nhân chẳng hưởng được gì
Công làm mà vẫn khoai mì, bo bo.
Cho thăm thả cửa nuôi tùụ
Cơm nhà, tiền vợ, làm cho Trại Giàu.
Mút mùa lệ thủy trong lao’
Thân tàn, ma dại, bịnh đau chết mòn.”
Chính vì đói khát, thèm ăn, thiếu thốn mọi thứ, gian khổ trăm bề, nên nhiều tù nhân đã tìm cách xoay sở, cải thiện, kiếm chác mọi thứ rau quả, củ rừng, thú rừng dẻ được sinh tồn. Nhất là các hiệp sĩ không có thăm nuôi thường xuyên hay tuyệt nhiên không có ai ngó ngàng tới . Những kẻ tứ cố vô thân hay bị vợ bỏ, con xa, gia đình ly tán, Những kẻ hầu như bao tử trống trơn , xẹp lép, cứ hành hạ. Tù “Cu Ki”. Tù mồ côi”... “Món ăn là cái tồi tàn. Nhưng mà đói quá, làm càn cho no”. Đám cái ban bị quản lý chặt chẽ. Tuy nhiên, nhiều chàng cũng trở nên “Diệu Thủ Thư Sinh “đáng nể. “Đưọc thì no, thua thì bị nằm co trong cùm”. ”Kiếp tú nào quản lao lung. Ở đâu thì cũng gông cùm thế thôi”. Thật vậy, nếu chẳng may bị CBQG, CBQC, Trật Tự... bắt gặp quả tang, đang lấy hoa màu của Trại (Chẳng hạn: đào khoai, bới sắn, bẻ bắp, hái cà. cắt rau quả, chặt mía, chặtụ chuối quày hay cắt búp chuối non ...) thì tủ nhân bị giải về Trại xử ly, ù như cùm trong phòng kỷ luật, hay bị đánh đập tàn nhẫn trước khi gông mục xương. Trong thờì gian kỷ luật, khẩu phần ăn giảm đi. Cơm bớt lại, nhai vớái muối hôảt. Thế thôi! Đói lắm! Đói lả! Đói tàn bạo! Đói trơ xương! Đói nhe răng! Thân thể bị cùm, khổ đau, tủi hận vô cùng.
“Khổ đau khi phải bị cùm
Đói lòng mà lại tê chân, rêm mình.
Kiếp tù khốn khổ, điêu linh
Đôi khi chỉ muốn quyên sinh cho rồi.”
A) TÙ NHÂN TỰ TỬ
Thật ra muốn chết không dễ gì.
”Nợ trần phải trả cho xong.
Dễ gì muốn thác mà mong trốn đời”.
Tại Trại chính, lúc bấy giờ, có môt tù nhân rất trẻ, ở khu nhà giam, đối diện với dãy nhà của Đội Nguyên , gần giếng nước duy nhất tại Trại A 30 Trung Tâm. Cậu ta quê ở ĐLạt, gốc SQ/ CTCT, ĐHCTCT/ĐL. Cậu trẻ lắm. Cậu để lại bức thư tuyệt mạng gởi cho Trại và cả cho cha mẹ cậu ( Nhờ Trại chuyển hộ, sau khi cậu lìa đời). Đại ý là cậu ra trường Th/Úy có bốn hôm , chưa có cầm súng, chưa có làm gì cả. Chưa được bổ dụng đi đâủ . Thế mà cậu bị bắt giam tù năm năm, chưa được tha về. Cậu ức quá! Đau khổ quá! Buồn chán cho thân phận xui xẻo, đen đúa, bạc mệnh của mình. ”Đầu thai lầm thế kỷ”. Một ngày làm SQ/CTCT, dù chưa chỉ danh đơn vị nào, mà phải gánh chịu hơn một năm ngục thất. Không tuyên án. Không xét tha. Cậu uất ức, khổ sở, tủi hờn , nên quyết định tự tử, để thoát khỏi cảnh “Địa Ngục Trần Gian “này. Cậu uống một lô thuốc ngủ để tự sát và hôn mê luôn từ đó.
“Ra trường mới có bốn hôm
Năm năm tù ngục, tủi hờn quyên sinh.
Một ngày lính, tù quá niên
Dù chưa bổ nhiệm mà mình chẳng tha.
Đọa đày xa cách mẹ cha
Thôi đành vĩnh biệt Ta Bả khổ đau.
“Trần Gian Địa Ngục” bấy lâu
Quá liều, thuốc ngủ uống vào ra đi”.
Cũng may , nhờ có bạn bè nằm bên cạnh phát hiện kịp thời, Họ hô hoán, la to, đập cửa ầm ầm, kêu cấp cứu inh ỏi , báo cáo có người uồng thuốc tự tử. Nhờ vậy, CB/TrưcTrại và Trật Tự đến mở cửa, đưa cậu ta vào Bệnh Xá gần đó. Các BS cho xúc ruột, cứu sống đương sự. Sau đó, Ban LĐT nghe tường trình, đích thân xuống ân cần thăm hỏi, an ủi, động viên cậu ta. Trong cái rủi, lại có cái may. Nhờ vậy, Cậu được Trại xét cho về Ban Văn Nghệ (VN) . Khỏe ru, bà rù .Chỉ tập đàn, ca xướng ngày ngày . Từ đây, khỏi lao dộng, khổ sai , vất vả, gian lao nữa. Cậu ta cũng biết môn VN chút ít.
”Hát đàn cũng biết lai rai,
Trại mà chiếu cố, thì tài xét sau.
Cuộc đời chuyển dịch nhiệm màu.
Rủi, may, họa, phước, biết đâu mà lường”.
Trong thời gian đó, vài bạn tù có bài thơ ngắn truyền miệng nhau, ngăm khẻ:
“Chán đời tù tội triền miên
Bốn ngày Thiếu úy, ở liền năm năm.
Ra trường, tội lỗi chưa làm,
Mà sao cứ bị nhốt giam mút mùa?
Bây giờ, Văn Nghệ, đờn ca’
Khỏi đi lao động, đường xa nhọc nhằn”.
Tù nhân ngao ngán nhất tại đây, là cư thường xuyên nghe điệp khúc lúc năm giờ sáng. Đó là bản nhạc CM cứ nhai đi, nhai lại, tiếng nhạc đều đều, buồn bã, đơn điệu từ chiếc loa bắc trên cao. Tiếng nhạc như xoáy vào lòng người. Nhạc khúc vang rền, đinh tai, nhức óc, để đánh thức tù nhân trở dậy, ra tập thể dục, chuẩn bị đi lao dộng. Nhạc vang vang, lên cao, xuống thấp, buồn bã, ủ dột , điệu trầm bổng, thê thiết, lập đi, lập lại, như cơm bữa. Nghe mãi, muốn phát khùng luôn! Thanh âm làm rùng mình, muốn điên lên được đám tù khổ sai.
Binh minh nào, các loa của Trại cũng vang lên khúc nhạc đơn điệu, chán ngán đến tận xương tủy ấy. Ngày nay, ngồi ghi lại những dòng này, tác giả còn như nghe âm hưởng khủng khiếp của điệu nhạc, làm mếu máo con tim người tù khổ sai. Tiếng nhạc nghe như xé lòng người. Nhạc buồn, đơn điệu. đen tối, ảm đạm như tù đày, đóí khổ , đau thương , hận thù, chết chóc, nhục nhằn . Nhạc như đồng lõa với tội ác , với khủng khiếp, tang thương, điêu tàn, bi thảm, khổ sầu không dứt. Tiếng nhạc như đồng vọng từ Địa Ngục, từ cõi U Minh.
“ Năm giờ tiếng nhạc vang rền
Các loa lanh lãnh , triền miên thức tù.
Nhạc buồn, điệp khúc như rù
Nghe như xoáy óc, lệ nhòa con tim .
Bao năm khúc nhạc chẳng im.
Nhạc này biểu tượng não phiền , khổ đau.
Nhạc như thù hận tuôn trào
Khổ sai, tù ngục một màu nhạc kia.”
Một nhà thơ cùng Đội cũng ngâm nho nhỏ cho Nguyên nghe :
”Nhạc vang buổi sáng thúc tù,
Nghe như thắt ruột, mịt mù đời hoa.
Nhạc như giục giã tù ra,
Tử thần đồng vọng, đáy mồ goi lên.”.
Trước khi đi lao động, tù được phát cơm . khoảng hơn một chén. Thêm ít khoai luộc đen thui và một chén nước pha muối. Chất lỏng nhờn nhờn, màu nâu sậm. Khẩu phần ăn này được cấp dưỡng phân phối, lúc năm giờ hơn, sau khi tù tập TD xong. Tất cả phải nhanh nhẹn, lẹ làng. ”Giờ lu bu” mà! Khi tù đi lao đông về, cũng khoảng năm giờ chiều , họ được phát phần ăn y như ban sáng. Thế thôi! Ngày hai bữa, tổng cộng chưa tới ba chén cơm và vài lát mì ẩm mốc, xám xì, cộng với nước pha muối đục ngầy như bùn sình, đen thui.
”Hai phần ăn trọn một ngày.
Chẳng hơn ba chén cơm đầy với khoai.
Khoai mì ẩm mốc1âu rồi.
Cộng thêm nước muối, đói thôi võ vàng.
Gia đình đem gạo nuôi chàng.
Nếu không, xương trắng mồ chôn quê người.
Tù nhân sống kiếp đơn côi,
Thật là đói khổ , tả tơi , đoạn trư
