Viết đơn thuê
Tôi cũng không rõ tên bà là Nội hay Lội và vì sao người ta gọi bà bằng cái tên ấy. Chỉ biết rằng xã tôi có duy nhất một xóm đạo( Thiên chúa giáo) và bà là người duy nhất không lên ở trên bờ mà một mình lênh đênh trên sông nước với con thuyền mỏng manh. Hình như tôi nhớ là bà cũng có một ngôi nhà tranh trên bờ nhưng chỉ để đấy. Thời ấy cỡ vào những năm 1965-1968 thì phải vì tôi đang học cấp hai (lớp 5-6-7 hệ 10 năm) Bà sống có một mình hàng ngày đi vớt tép mang lên các chợ bán.
Bà có mấy thửa ruộng nhưng không nộp vào hợp tác xã nên người ta tìm mọi cách thu thửa ruộng ấy của bà, bà không chịu đi kiện hết năm này qua năm khác. Bà bán cá cho mẹ tôi nhiều lần nên quen và biếta tôi là người học giỏi nhất xã nên bà thường đến chơi và nhờ tôi viết đơn kiện cho bà.
Bà bảo bà kiện ra tận trung ương và mỗi lần đi kiện bà phải thuê người ta đánh máy tốn tiền đơn lắm. Thời ấy nào tôi có biết thân bà như con kiến đi kiện củ khoai. Mỗi lần tôi viết hộ đơn cho bà đi kiện về bà lại trả công cho tôi mấy viên kẹo bột ( Làm bằng mật mía rồi lăn bột cho khỏi dính nhau)
Thửa ruộng của bà thường phải thuê người cày cấy rồi gặt hái để bà lấy thóc ăn.
Chuyện này tôi cũng quên đi theo thời gian , cũng không biết Bà Nội chết năm nào. Nhưng nay ký ức trong tôi sống lại, nghĩ về thân phận nhà mình mà thấy thương cho bà và căm uất lũ vô văn hoá táng tận lương tâm ức hiếp một người phụ nữ cô đơn một chữ bẻ đôi không biết.
Giá như bà biết điều giống cái anh Thuỷ cạnh nhà tôi trốn không đi bộ đội mỗi lần chúng nó gọi đến lại dúi cho bữa chén chúng nó giấu nhẹm đi cho, đằng này bà thẳng tính cứ đi đòi công lý trong vô vọng.
Bà Nội ơi mấy cái kẹo bột bà trả công cho tôi viết đơn kiện còn đắng nghẹn đến tận bây giờ đây.
Bà có linh thiêng hãy phù hộ cho tôi vơi bớt nỗi niềm đau khổ trước cuộc đời dâu bể này. Hoa Sơn
