Những Ngộ Nhận về Đạo Cao Đài

Đức Lý Giáo Tông Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ dạy :

 .. Ðại-hỉ, Ðại-hỉ ...

        Cười... Lão cũng nên cắt nghĩa phẩm-vị của chư hiền-hữu. Tỷ như ngôi của Thượng-Ðầu-Sư, Ngọc-Ðầu-Sư, Thái-Ðầu-Sư, Hộ-Pháp, Thượng-Phẩm, Thượng-Sanh, hay là Giáo-Tông của Lão đi nữa, dầu ngày sau có nhượng cho ai, thì họ ngồi địa-vị của mình, chớ chẳng hề ở thế nầy có hai Thái-Bạch, hai Thượng-Trung-Nhựt, hai Ngọc-Lịch-Nguyệt, hai Thái-Nương-Tinh, hai Hộ-Pháp, hai Thượng-Phẩm, hai Thượng-Sanh bao giờ, hiểu à.

        Thăng

[TNHT- Thái Bạch – Ngày 19 tháng 3 năm 1928]

Nhưng, thực tế Đạo Cao Đài ngày nay có quá nhiều Chi Phái. Có Chi Phái lập thành Hội Thánh y như Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh. Nơi nào có Hội Thánh thì nơi đó có Giáo Tông, Hộ Pháp … và không còn liên hệ với Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, vì vậy vào năm Giáp Tuất (193Lý Giáo Tông và Phạm Hộ Pháp hiệp nhau đồng ký, ban hành Đạo Nghị Định thứ 8, chỉ có một điều duy nhứt là : Ðiều thứ nhứt: - Những Chi Phái nào do bởi Ðại Ðạo Tam Kỳ Phổ Ðộ làm gốc lập thành mà không do nơi mạng lịnh Hội Thánh, thì cả chúng sanh chẳng đặng nhìn nhận là của Chí Tôn và phải định quyết là Bàng Môn Tả Ðạo.

.

Đạo trưởng Chí Tín, không phải tín đồ Cao Đài, trực thuộc Hội Thánh Tòa Thánh Tây Ninh nên Ngài viết theo quan điểm cá nhân trong thời điểm sau 1975, là thời điểm ở hải ngoại, sách báo đạo phổ biến tự do tột độ. (1)

Chúng tôi, là tín đồ Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, xác nhận bài viết sau đây hoàn toàn khác biệt với lập trường và giáo pháp của Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh, nếu không muốn nói là “Ngộ Nhận”.

Ước mong người tìm hiểu Đạo Cao Đài, theo chân tôi, tìm đọc Thánh Ngôn, là những bài dạy các bậc Chưc sắc Tiền bối vào khoảng trước, sau năm 1926 là thời kỳ Khai Đạo Cao Đài tại Chùa Gò Kén, Tây Ninh, ngày Rằm tháng 10 năm Bính Dần, 19-11-1926. (việc phân chia Chi Phái xảy ra vào thập niên 1930)

Đạo trưởng Chí Tín viết :

Giáo Lý căn Bản của Ðạo Cao Ðài
Giáo-lý căn-bản của Ðạo Cao-Ðài gồm có hai giai-đoạn :
· MỘT là phần Ngoại-giáo Công-truyền,thường gọi là Cao Ðài Tôn-giáo (hay Cao-Ðài Phổ-Ðộ).
· HAI là phần Nội-giáo Tâm Truyền ,thường gọi là Cao-Ðài Ðại-Ðạo (hay Cao-Ðài Vô Vi).
a.- Giai đoạn Ngoại-giáo Công-truyền, hay Cao-Ðài Phổ Ðộ chú trọng về mặt Nhơn sanh Thế Ðạo, lo phổ độ rộng rãi cho tất cả mọi tầng lớp dân chúng, mọi trinh độ căn trí, cho
biết rỏ đạo lý làm người, ăn ở sao cho xứng đáng là con người chính-danh trong hàng Tam-tài (Thiên-Ðịa-nhơn) đều đều đứng cùng hàng nhau, giúp những người có đạo-tâm lo trau giồi đức tánh lập hạnh người tu và ôn-nhuần kinh sám .
Người tín đồ Cao Ðài tiên là phải lo giữ tròn Nhơn Ðạo, trước khi bước sang giai đoạn thứ hai là phần Thiên-Ðạo, mới được vững vàng không bị vấp ngã, bỏ phế giữa đường (bán đồ nhi phế). Lấy Giáo-lý của Nho-giáo mà dạy người tín-đồ giữ cho trọn vẹn Ðạo Tam-cang, Ngũ Thường phải lo tròn ơn nước nghĩa dân, bổn phận người công dân trong xã-hội, phải giữ Ðạo Cha con, Thầy trò, Chồng vợ, anh em trong gia-đình phải cư xử cho Quân minh Thần trung, phụ từ tử hiếu, phu thê tương ái, huynh đệ tương thân, bằng hữu tương trợ, tương tín.
Lấy sự tu thân làm gốc trau giồi tác phong đạo hạnh theo ngũ-đức của Thánh nhơn là: Nhơn , Nghĩa , Lễ Trí ,Tín. Trước tiên làm người phải biết lo tu-thân, tề gia, rồi mới trị quốc, sau mới có thể bình thiên hạ.
Tiến hơn nữa là giữ Ðạo Trung Dung của Khổng Thánh là một trong Tam-giáo Ðạo-Tổ thay mặt Ðạo-thánh trong TAM KỲ PHỔ-ÐỘ.
Ở phần nhơn sanh Thế-Ðạo, Giáo-lý Cao Ðài khuyến khích phải triệt-để thực hiện Sự THƯƠNG YÊU, vì chính Ðức Chí Tôn đã dạy "Thầy là Cha của sự thương yêu và các con là cơ-thể của sự thương-yêu, sự thương-yêu là giềng Bảo sanh của Càn-khôn Thế-giới, bởi thương yêu mà vạn loại được hòa bình Càn-khôn an tịnh ; vì ghét nhau mà vạn loại mới tàn hại lẫn nhau , mà tàn hại lẫn nhau là cơ diệt thể. Vậy Thầy cấm các con từ đây nếu chẳng đủ sức thương nhau , thì cũng chẳng đặng ghét nhau. Nghe à, .(TNHT ,tr.176/1972)
Sự thương-yêu là chìa khóa mở cửa Tam thập Lục Thiên Cực Lạc Thế-giới và Bạch-ngọc-kinh. Kẻ nào ghét sự thương yêu thì chẳng hề qua khỏi cửa luân hồi (TNHT,tr.l53/1972)
Thánh-gláo Ðức Quan-Thế-Âm Bồ-Tát có dạy :
"Thượng-Ðế muốn cho tất cả nhơn sanh trong thời kỳ đang trả nghiệp cũ, không gây thêm nghiệp mới, bằng cách Tu thân lập hạnh để trở nên trang đạo-đức thuần-lương, biết tránh
điều ác, biết làm điều lành, biết bồi công lập đức đề cho mọi người, mọi chỗ mọi nơi đều hương thiện, ăn ở đối xử nhau cho phải tình, phải nghĩa, phải đức, phải nhân, để trong cõi đời nầy có một Xã hội đạo đức, tương thân, tương ái, tương trợ lẫn nhau, chớ không ỷ mạnh hiếp yếu, giàu bóc lột nghèo, xem hạnh phúc của người như hạnh phúc của mình, mà không dám làm diều gì tổn thương cho tha nhân. Nhìn sự đau khổ thất thoát của người như sự đau khổ thất thoát của chính mình mà tìm cách che-chở, đỡ nâng giúp vùa an-ủi. Giáo-lý Cao Ðài không đi xa thật-tế với đời sống con người thực tại, vì nếu phần nhơn sanh hiện hữu không được ổn dinh, thì Phần tâm linh khó được mẫn tuệ siêu thoát" .
Ðó là phàn nhơn sanh thế đạo, vì chỉ có hữu hình mới phục vụ đắc lực cho hữu-hình, nên đặt nặng về phần công quả phổ độ Nhơn-sanh .
b.- Giai đoạn Nội-giáo Tâm Truyền thuộc về phần Cao Ðài Ðại-Ðạo hay Cao-Ðài Vô-vi. Sau thì lo tròn tròn nhiệm-vụ về phần công quả phổ-độ chơn-sanh, người tin hữu Cao-Ðài sẽ bước lên giai đoạn thứ hai để cầu tu giải thoát kiếp luân hồi sanh tử bằng phương-pháp Tánh Mạng song tu. Hành-giả phải vừa Tu-tánh là luyện-kỷ, luyện cái phàm-ngã cho được hoàn thành đạo-đức tác-phong đạo-hạnh phải hơn người thế tục, cư trần không nhiễm trần, thoát vòng danh lợi, thị-phi vinh nhục, giữ giới trường trai tuyệt dục và vừa Luyện-mạng tức là hàng ngày phải bốn buổi siêng cần Công phu thiền định kiên trì tịnh luyện, theo phương-pháp Ơn-Trên đã chỉ truyền. (trích Cao Đài Giáo Lý Đại Cuơng)

.

Danh từ Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ, là từ ngữ của Thầy giáng cơ:

Ta vì lòng đại-từ đại-bi vẫn lấy đức háo sanh mà dựng nên mối Ðại-Ðạo Tam-Kỳ Phổ-Ðộ; tôn chỉ để vớt những kẻ hữu phần vào nơi địa-vị cao thượng, để tránh khỏi số mạng luân hồi và nâng những kẻ tánh đức bước vào cõi nhàn, cao hơn phẩm hèn khó ở nơi trần thế nầy. [TNHT – 6-12-1926]

Và

Ðại-Ðạo Tam-Kỳ Phổ-Ðộ, chiếu theo luật Thiên-Ðình hội Tam-giáo, mở rộng mối Ðạo Trời, ấy cốt để dìu-dắt nhơn-sanh bước lên con đường cực-lạc, tránh khỏi đọa luân-hồi và dụng Thánh-tâm mà dẫn dân-sanh, làm cho hoàn-toàn trách nhậm nặng-nề của đứng làm người, về bực nhơn-phẩm ở cõi trần-ai khốn-đốn nầy. [TNHT – 3-01-1927]

Theo lời dạy trên đây, Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ có đủ quyên năng giải thoát con người. Chữ “phổ độ” ở đây không hạn hẹp như Ngài Chí Tín giải thích ở phạm vi “tu thân”, vì vậy muốn giải thoát phải tu cao hơn là tu phần “vô vi”.

Điều này hoàn toàn trái nghịch với lời Thầy quở dạy :

Trong các con có nhiều đứa lầm tưởng hễ vào Ðạo thì phải phế hết nhơn sự; nên chúng nó ngày đêm mơ tưởng một đều rất thấp thỏi là vào một chỗ u-nhàn mà ẩn-thân luyện Ðạo. Thầy nói cho các con biết: nếu công quả chưa đủ, nhơn sự chưa xong, thì không thể nào các con luyện thành đặng đâu mà mong.Vậy muốn đắc quả thì chỉ có một điều phổ-độ chúng-sanh mà thôi. Như không làm đặng thế nầy, thì tìm cách khác mà làm âm-chất, thì cái công tu luyện chẳng bao nhiêu cũng có thể đạt địa vị tối cao. Các con phải hiểu Thánh-Ý Thầy mà trau dồi chí lớn. Dầu đi lối nào cũng phải cần cái đèn thiêng-liêng chiếu rõ mới đặng vững bước. Làm vua, làm thầy, làm công nghệ, làm đạo-sĩ cũng cần phải có chí lớn mới mong thành tựu đặng. Các nghề dưới thế không có nghề nào là vô dụng mà vô dụng là tại người không chuyên vậy… [TNHT – 5-3-1927]

Thầy dạy cả một hệ thống tu hành, bằng cách Lập Luật tức là TÂN LUẬT và giáng cơ dạy PHÁP CHÁNH TRUYỀN cho Hội Thánh Cửu Trùng Đài, Hội Thánh Hiệp Thiên Đài. Ngoài ra, Đức Lý Giáo Tông (Phẩm vị này, lẽ ra Thầy giao cho Ngài Ngô văn Chiêu, nhưng Ngài Ngô không nhận nên Thầy phải năn nỉ Đức Lý Thái Bạch đảm trách. Nên trong phần “Thỉnh Thánh”, mới có câu nguyện thứ 3 là Nam mô Lý Đại Tiên Trưởng kiêm Giáo Tông Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ) còn lập thêm 2 phẩm vị : Chánh Trị Sự, Phó Trị Sự để thay Đức Ngàicó mặt khắp ven trời góc bể. Còn Thông Sự là Chức sắc của Lý Giáo Tông khuyên Hộ Pháp lập thành.

Qua bài đọc, chúng tôi thấy Ngài Chí Tín chưa hiểu trọn vẹn Thánh ý về hai chữ “phổ độ”. Phải đọc Thánh Ngôn để thấy Thầy dạy Ngài Lịch :

Lịch con nghe Phật Như-Lai nói chưa?
Tam-kỳ Phổ-độ là gì?
Là Phổ-độ lần thứ ba,
Sao gọi là Phổ-độ? Phổ-độ nghiã là gì?
Phổ là bày ra.
Ðộ là gì
Là cứu chúng sanh.
Muốn trọn hai chữ Phổ-độ phải làm thế nào?
Chúng sanh là gì?
Chúng sanh là toàn cả nhơn-loại, chớ không phải lựa chọn một phần người như các con tính rối.
Muốn trọn hai chữ Phổ-độ phải làm thế nào? Thầy hỏi? Phải bày bửu-pháp chớ không đặng dấu nữa. Các con phải luyện cho thành, nội trong tháng năm này về theo Trung đặng đi truyền Ðạo.

Nghe và phải tuân theo.

Phải mặc y phục như Trung, mà màu hồng. [TNHT – 8-4-1926]

Ngài Lịch tức là Đầu Sư Ngọc Lịch Nguyệt. Phái Ngọc bấy giờ Thầy dạy mặc áo màu hồng, nhưng hiện nay mặc màu đỏ (?)

Những vị tu theo “Tâm pháp vô vi” thường rất ấn tương khi đọc từ ngữ “luyện đạo” hay “tịnh luyên” … đến độ nhưNgài Chí Tín Phải sửa Thánh Ngôn không sợ tội, cho phù hợp với lý luận của minh.

Chúng tôi xin chứng minh, Thánh Ngôn viết :

Thầy nói cho các con biết:

Dầu một vị Ðại-La-Thiên-Ðế xuống phàm mà không tu, cũng khó trở lại địa vị đặng.

Các con nghe à. [TNHT – 4-10-1926]

Ngài Chi Tín sửa chữ “tu” thành “ tu luyện”, còn bảo là “ Thầy cũng có nhắc”.

Thầy cũng có nhắc : Dầu cho một vị Ðại-La Thiên-Ðế xuống trần mà không Tu-luyện cũng khó mong trở lại ngôi xưa vị cũ. Vì lý do đó mà người tu hành ( cầu tu giải thoát kiếp luân hồi sanh tử ) cần phải tu-luyện mà Thầy chuyển cho Ðức Ngô-Minh-Chiêu thọ Ðạo-pháp nơi Thầy, tu luyện cho có ấn chứng để độ lại môn-đệ của Thầy sau này.
Cũng vì lý do đó nên 10 năm sau khi Cơ Phổ-Ðộ phô bày thật tướng với Thánh-thể Ðức Chí Tôn tại thế nơi các Thánh thất, Thánh tịnh, Thầy mới ban truyền Vô-Vi Tâm-pháp nơi quyển kinh Ðại-thừa Chơn-giáo , qua Phái Chiếu-Minh Tam Thanh Vô Vi có sứ mạng về Nội-giáo Tâm-truyền song-song với Cơ Phổ-Ðộ
( Ngoại-giáo Công-truyền ) để tuyển độ. Các hàng nguyên-căn quyết cầu tu giải thoát, chuyên tâm, bền chí, công phu tu-luyện và bồi công lập đức cho đầy đủ để được trở lại ngôi xưa vi cũ, hội hiệp cùng Thầy Chí Tôn Thượng-Ðế. (Cao Đài Giáo Lý Đại Cương)

Đây là Ngộ nhận thứ 2 : Cũng vì lý do đó nên 10 năm sau khi Cơ Phổ-Ðộ phô bày thật tướng với Thánh-thể Ðức Chí Tôn tại thế nơi các Thánh thất, Thánh tịnh, Thầy mới ban truyền Vô-Vi Tâm-pháp nơi quyển kinh Ðại-thừa Chơn-giáo , qua Phái Chiếu-Minh Tam Thanh Vô Vi có sứ mạng về Nội-giáo Tâm-truyền song-song với Cơ Phổ-Ðộ ( Ngoại-giáo Công-truyền ) để tuyển độ. Các hàng nguyên-căn quyết cầu tu giải thoát, chuyên tâm, bền chí, công phu tu-luyện và bồi công lập đức cho đầy đủ để được trở lại ngôi xưa vi cũ, hội hiệp cùng Thầy Chí Tôn Thượng-Ðế.

Ngài Chí Tín đã quên, có thể không biết, vì Ngài đâu có đọc Con Đường Thiêng Liêng Hằng Sống, thuyết đạo của Đức Phạm Hộ Pháp là, Trong cửa Đạo Cao-Đài có ba cách về với Đức Chí-Tôn, hay là có ba cách lập vị mình: mà cách thứ ba là cách mà Ngài Chí Tín gọi là “Tâm Pháp vô vi” . Cái “ngộ nhận” của Ngài Chí Tín không thể chấp nhận là vì quá say mê “tu tịnh”, Ngài tự đề cao, pháp tu này là tuyệt vời, phải tu phổ độ rồi mới lên cấp cao hơn là “Tâm pháp vô vi” mới được giải thoát, nhưng Ngài đã sai lầm, phương pháp “tu tịnh” Ngài rao là một cách, trong ba cách trở về với Đức Chí Tôn là giải thoát đó vậy. Hơn nữa phương tu này đâu có mới lạ gì, nó thuộc nhịkỳ phổ độ.

.

Chư vị Chức sắc Đạo Cao Đài từ hàng Tiên vị, sau khi thoát xác, đều giáng cơ cho bài thi để làm bài thài tế lễ, chúng tôi tin chắc chư vị này không tu “Tâm pháp vô vi” một ngày nào, nhưng vẫn về với Đức Chí Tôn. Điều mà Ngài Chí Tín chưa biết, hoặc biết cũng lờ đi, là lời Thầy dạy Ngài K …

K..... Nghe Thầy dạy con.

Người ở dưới thế nầy, muốn giàu có phải kiếm phương thế mà làm ra của. Ấy là về phần xác thịt. Còn Thần, Thánh, Tiên, Phật muốn cho đắc đạo phải có công quả.

Thầy đến đô rỗi các con là lập thành một trường công đức cho các con nên đạo. Vậy đắc Ðạo cùng chăng là nơi các con muốn cùng chẳng muốn. Thầy nói cho con nghe. K... ôi! Nếu chẳng đi đến trường Thầy lập mà đoạt thủ địa vị mình, thì chẳng đi nơi nào khác mà đắc đạo bao giờ. [TNHT – 5-7-1926]

Hay là :

Th... nghe dạy:

        Thời-kỳ mạt pháp này, khiến mới có Tam Kỳ Phổ Độ, các sự hữu hình phải hủy phá tiêu diệt.

-        Thầy đến chuyển Ðạo, lập lại vô-vi, các con coi thử bên nào chánh-lý: hữu-hình thì bị diệt đặng, chớ vô-vi, chẳng thế nào diệt đặng.

Th..., Thầy đã khiến con đi "Ðế-Thiên Ðế-Thích" đặng xem cho tạng mặt hữu-hình, nội thế gian này, ngày nay ai cũng nhìn nhận cho là tối đại, mà con đã thấy nó còn bền vững đặng chăng? Lòng đạo-đức con Thầy thấy rõ, nhưng thời giả-dối đã qua, thời kỳ chân-thật đã đến, Thầy không muốn cho con hao tài, tốn của, mà gìn-giữ sự giả-dối.

        Chẵng cần chi con lo lập Thánh-Thất của Thầy và sùng tu Phật tượng chi hết. Con hiểu bổn-nguyên "Bảo-Sanh" là bổn-nguyên "Thánh-chất Thầy".

Thầy khuyên con để dạ lo cho nhơn-sanh mà thôi; phần hồn về Thầy. [TNHT – 4-8-1926]

Tóm lại, chẳng có phương tu nào hơn lo cho Thầy, cho danh Đạo Thầy; Thầy lo lại là trên hết. Phương tu “Tâm pháp vô vi”, dù có về cùng Thầy chăng nữa, nhưng không công quả thì chẳng có ngôi vị nào, như du học sinh, ngày về không bằng cấp, đó là đi du hí mà thôi .

Cao Quỳnh Tuệ Lâm

-suy nghĩ tháng Hai - Tân Mão –

--------------------------------

(1)- Cao Ðài Giáo Lý Ðại Cương Ðạo Trưởng Chí Tín biên soạn
Văn Phòng Phổ Thông Giáo Lý Ðại Ðạo tại Cộng Hòa Liên Bang Ðức ấn tống
Tái Bản lần thứ ba 1992

--------------

Bài đọc thêm

Trong cửa Đạo Cao-Đài có ba cách về với Đức Chí-Tôn,

hay là có ba cách lập vị mình:

* Cách thứ nhứt: Các chơn-hồn mượn xác phàm phải đi theo phẩm-trật Cữu-Thiên Khai-Hóa, tức là theo Hội-Thánh Cửu-Trùng-Đài, dùng tài sức mình lập công để đoạt Đạo, nghĩa là phải đi từ bậc Đạo-Hữu lên Lễ-Sanh, Giáo-Hữu, Giáo-Sư, v.v... Phải lập công từ Tiểu-Thừa, Trung-Thừa đến Thượng-Thừa, phải ăn chay từ sáu ngày mỗi tháng đến mười ngày, rồi ăn chay trường luôn, phải tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ, các chơn-hồn đi theo phẩm-trật Cửu-Thiên Khai-Hóa còn phải có tự-tín rồi tha-tín, tức là giác-nhi giác-tha đó vậy, có tự-tín rồi tha-tín tức là có tự độ mình rồi độ chúng-sanh. Đạo Cao-Đài khác với các nền Tôn-Giáo khác là ở chỗ đó, trước hết phải độ mình, độ gia-đình mình rồi độ ngoài thân tộc, tức là độ cả nhơn-loại vậy; mình phải học để mình hiểu Đạo. Hiểu Đạo rồi, nói sao cho thân tộc mình hiểu Đạo, chẳng những nói Đạo cho thân tộc mình biết mà thôi, mà phải nói Đạo cho toàn nhơn-loại nữa. Mình học để biết Đạo là lập Đức, nói Đạo cho thân tộc mình biết Đạo là lập Công, độ toàn nhơn-loại là lập Ngôn, có làm đủ ba điểm đó mới về được với Đức Chí-Tôn bằng con đường Cữu-Thiên Khai-Hóa.

* Cách thứ hai: Lập vị mình theo Thập-Nhị Đẳng-Cấp Thiêng-Liêng tức là theo Hội-Thánh Phước-Thiện, nơi đây ngoài việc ăn chay giữ-gìn luật Đạo tùng theo chơn-pháp của Đức Chí-Tôn còn phải dùng Đức để lập vị mình.

Muốn lập đức phải đi từ Minh-Đức, Tân-Dân, Thính-Thiện, Hành-Thiện, Giáo-Thiện, Chí-Thiện, v.v...

Lập đức là gì? Là dùng sự thương yêu để cứu độ chúng-sanh mà Đức Chí-Tôn đã có nói: "Sự thương yêu là chìa khóa mở cửa Bạch-Ngọc-Kinh" là vậy đó.

Các đẳng chơn-hồn tái kiếp đang chơi vơi trong "Tứ-Diệu-Đề-Khổ". Muốn thoát khổ họ phải thọ khổ, có thọ khổ mới thắng khổ. Người đi theo Thập-Nhị Đẳng-Cấp Thiêng-Liêng là dạy người ta thọ khổ để thắng khổ. Muốn dạy người ta thọ khổ trước hết thì mình phải thọ khổ đã, muốn thọ khổ thì không gì hay bằng dùng Đức Thương-Yêu. Cho nên bậc thứ nhất của Thập-Nhị Đẳng-Cấp Thiêng-Liêng là Minh-Đức đó vậy.

Có thương yêu mới thọ khổ được, ta thương Cha-Mẹ ta, ta mới chịu khổ mà bảo dưỡng Cha-Mẹ lúc tuổi già, ta thương con ta, ta mới lo tảo lo tần nuôi nó khôn lớn, ta thương những người cô thế tật nguyền ta mới tầm phương giúp đỡ họ, mà tầm phương giúp họ là thọ khổ đó vậy.

Thọ khổ rồi mới thắng khổ, thọ khổ không phải một ngày, một bữa, mà phải thọ khổ cho đến nơi đến chốn, nghĩa là nuôi Cha-Mẹ cho đến tuổi già, lo cho con từ khi còn bé cho đến lúc nó tự lo cho nó được. Hai điều đó còn dễ, đến lo cho thiên-hạ hết khổ mới khó, vì khi lo người này, hết người này đến người khác và cứ như vậy trọn kiếp sanh mới gọi là thắng khổ, có thắng khổ mới về được với Đức Chí-Tôn bằng con đường Thập-Nhị Đẳng-Cấp Thiêng-Liêng.

* Cách thứ ba: Cách thứ ba Là cách Tu-Chơn hay là cách Tịnh-Luyện cũng thế.

Những người đi trong Cữu-Phẩm Thần-Tiên hay đi trong Thập-Nhị Đẳng-Cấp Thiêng-Liêng, khi mình nhận thấy là đã Lập-Đức, Lập-Công, Lập-Ngôn rồi. Hay là đã thọ khổ và thắng khổ rồi mà còn sức nữa, thì vào nhà Tịnh để được Tu-Chơn. Nơi đây các vị đó sẽ được học phương-pháp luyện Tinh hóa Khí, luyện Khí hóa Thần, tức là Tinh-Khí Thần hiệp nhứt là Hườn-Hư đó vậy. (trích CON ĐƯỜNG THIÊNG LIÊNG HẰNG SỐNG)