Hoàng-Ân


ĐỊA-THẾ BA MIỀN VIỆT-NAM: NÚI

Bắc-Việt:   Bắc-Việt núi nhiều hơn đồng-bằng; đồng-bằng miền trung-châu là biển đa¬ được bồi dần bởi phù-sa. Núi thấp. Fang-Di-Păng (3.142 m) của day¬ Hoàng-Liên-Sơn. Miền thượng-du, qua Lạng-Sơn có động Tam-Thanh với hòn đá Vọng-Phu; sông Kỳ-Cùng; nhất là Động Chùa Hương ở làng Yê'n-Vi¬, phủ My¬ Đức thuộc tỉnh Hà-Đông; và sông Đáy: nhưng¬ kỳ-tích ấy có rất nhiều huyền-thoại cùng cổ-sử nên thơ.  Rất nhiều thi-nhân, xưa, đa¬ tìm đến viếng và lưu lại nhưng¬ bài thơ rất đẹp,
            
             Kìa non non nước nước mây mây
             Đệ-nhất động là đây có phải?
             Thỏ-thẻ rừng mai chim cúng trái,
             Lửng-lờ khe nước cá nghe kinh.
             (Chu Mạnh Trinh)

Phú-Thọ có hai danh-lam thắng cảnh là núi Nghia¬ Linh¬ là chốn tôn-nghiêm có đền thờ tổ Hùng-Vương. Ninh-Bình có núi Dục-Thúy và Chùa Non-Nước, cùng núi Cánh-Diêu, Hồi-Hạc.  Ngoài ra, còn có núi Yên-Tử ở Đông-Triều; núi Cánh-Phượng ở Sơn-Tây; núi Chè ở Bắc-Ninh.

Trung-Việt:  Trung-Việt nằm như xương sườn của Việt-Nam, nổi tiếng có day¬ Trường-Sơn chạy dài suốt quê-hương nghèo khó nhất của ba miền: rộng nhất 120 km, hẹp nhất ở Quảng-Trị chỉ có 40 km. Hình thước thợ với day¬ Trường-Sơn là nhưng¬ day¬ núi phụ như ở Mui¬ Chân-Mây, Ải-Vân.
      Tây Nam Trung-Việt là nhưng¬ cao-nguyên rộng lớn gồm có nhưng¬ cao-nguyên như Ngọc-Ang với ngọn đá hoa-cương cao nhất (2.398 m); Pleiku có di-tích hỏa-sơn. Darlac rộng nhất 100 km vuông; Lâm-Viên có thành-phố du-lịch nổi tiếng khắp thế-giới trước 30-4-1975 là Đà-Lạt; Lâm-Viên còn có hai cao-nguyên rộng nưa¬ là Di-Linh và M'Nong.

Nam-Việt:   Miền cao-nguyên này lan xuống Nam-Việt như núi Bà Đen ở Tây-Ninh, núi Chứa-Chan (Long-Khánh). Quảng-Nam nổi tiếng có day¬ Ngu¬ Hành Sơn với động Tàng-Chân. Quảng-Ngai¬ thì núi cao hiểm-trở, rừng rậm bao-la: cao nhất có núi Trà-Bông, Thạch-Bích; thấp nhất có Cao-Môn, Giản, Tham-Hội, Phụng-Hoàng, Phố-Tiên, Ình-Ình.
     
      Nhưng có núi Thất-Sơn ở An-Giang là nổi tiếng nhất thuộc Miền Nam Việt-Nam. Ở Châu-Đốc có núi Sam, nằm cách tỉnh-lỵ 5 km về phía Tây: có Tâm-Am-Tự ở chân núi. Hai thắng-cảnh thiêng-liêng phải nói đến lăng Thoại-Ngọc-Hầu và Miếu Bà Chúa Xứ.  Qua núi Sam, quận Tịnh-Biên là, tất-nhiên: danh-lam Hà-Tiên: mà nổi tiếng nhất xứ này là con gái Hà-Tiên.