Hoàng-Ân

Phản-Ảnh Chính-Trị Trong Thần-Thoại Của Người Việt Cổ-Sơ (2)


     Dân-tộc-tính Việt-Nam trong bản-chất thần-thoại đến từ sự tin-tưởng vào một thế-giới siêu-nhiên hay thế-giới thần-linh.  Bản-chất của thần-thoại do trí tưởng-tượng tạo nên nên không phải là thực-tại: nhưng cái thực-tại ấy tạo nên sự cá-biệt của môi¬ dân-tộc, làm nên một hệ-thống suy-tư và kết thành một nền văn-hóa riêng biệt.  Người Việt cổ-sơ sống trong một thế-giới đa-thần. Thần đối với họ là một năng-lực siêu-nhiên đến từ nhưng¬ biến-động của thế-giới siêu-nhiên trong thiên-nhiên.

     Tuy người Việt thời cổ-sơ còn sống rời-rạc, chưa tạo-lập thành một xa¬ hội có tôn-ti trật-tự, nhưng tinh-thần chính-trị của họ phản-ảnh qua một thế-giới thần-linh không có sự cai-trị lân¬ nhau: tính-chất cai-trị trong tư-tưởng-quan của dân-tộc Việt vân¬ trường-tồn sau hơn 1.000 năm bị Trung-Quốc đô-hộ đưa đạo-lý Khổng/Mạnh vào; rồi hơn 100 năm bị cai-trị bởi Pháp-Quốc với tính-chất thực-dân; và chế-độ kềm-kẹp của cộng-sản: ghi chép lại Sử Việt, tàn-phá tất cả nhưng¬ gì tốt đẹp của văn-hóa Lạc-Hồng.

     Theo Nguyên¬ Tấn Long và Phan Canh:  "Để giải-thích nhưng¬ năng-lực huyền-bí của vu¬ trụ, một dân-tộc nào đó trong thời nguyên-thủy có thể tin-tưởng theo hệ-thống sinh-thành. Họ có thể tin rằng trong thế-giới siêu-nhiên cung¬ do một đấng tạo-vật-chủ sinh-sản nhưng¬ thần-linh để tác-động vào vu¬ trụ giới. Sự tin-tưởng ấy từ thần-thoại đến tín-ngương¬ một cách gần-gủi.  Còn đối với dân-tộc Việt-Nam trong thế-giới đa-thần, chúng ta không tìm thấy có tính-chất tạo-vật-chủ. Các thần-linh đều được người Việt cổ-sơ xem ngang nhau, và một quyền-năng ngang nhau. Như vậy, tính-chất thần mà họ tin-tưởng là năng-lực biến-động chứ không phải năng-lực siêu-linh."*

     Ông Nguyên¬ Văn Huyên, trong quyển "Contribution à l'é d'un génie tute'lảie" đa¬ viết: "Thần đối với người dân Việt-Nam rất bình-đẳng và gần-gủi với người. Họ xem thần như là một hiện-tượng bao quanh mọi sinh-hoạt của họ. Chúng ta có thể định-nghia¬ theo ý-thức của họ thì thần đi vào sự kính-trọng của họ ban đầu từ khí-lực rồi mới đến linh-tượng. Cho nên, dù là người, khi có tài-đức siêu-việt họ vân¬ tôn-thờ và đưa vào địa-vị thần-linh."

     "Bản-chất về thần của người Việt nguyên-thủy dị-biệt hẳn với bản-chất thần ở nhưng¬ dân-tộc khác. Nó vượt ra ngoài ý-nghia¬ hạn-hẹp của cuộc sống con người, mà vươn lên bằng ý-nghia¬ thiên-nhiên...Tài-năng chỉ là một linh-tượng để tôn-thờ, chứ không phải một linh-tượng trong nhân-cách-giới. Hiền-tài không có địa-vị, giai-cấp, tài-năng không cai-trị tài-năng. Mọi tài-năng đều bình-đẳng và chỉ có giá-trị khi tác-động siêu-việt mà thôi. Tôn-thờ thần-linh là tôn-thờ các giá-trị siêu-việt ấy, cung¬ như tôn-thờ một bậc anh-hùng là tôn-thờ cái giá-trị siêu-việt của kẻ ấy chứ không phải tôn-thờ cá-nhân.  Bản-chất thờ thần của người Việt-Nam như vậy, chứng-tỏ họ không hình-dung vu¬ trụ bằng một năng-lực cai-trị, khống-chế, hoặc siêu-linh. Vì nếu cho là thần là nhưng¬ bậc siêu-linh theo tư -tưởng "tạo-vật-chủ" thì chẳng bao giờ họ dám đặt địa-vị con người ngang với địa-vị của thần, mặc dù kẻ ấy là anh-hùng."**


*;**: Tài-liệu tham-khảo:
(1).  Nguyên¬ Tấn Long và Phan Canh: "Thi-Ca Bình-Dân Việt-Nam"
(2).  Cửu-Long-Giang và Toan-Ánh: "Người Việt Đất Việt"
(3).  Trương Tửu: "Kinh Thi Việt-Nam"