Hoàng-Ân
VẠN SỰ KHỞI ĐẦU NAN
10/1992, Tập-san Hợp-Lưu ra mắt độc-giả. Như Chủ-Nhiệm Khánh-Trường đa¬ tâm-sự, "Hợp-Lưu chào đời trong một bối-cảnh hoàn-toàn không thuận-lợi cho tôn-chỉ và mục-tiêu của tờ báo: kêu gọi sự hợp-tác giưa¬ các nhà làm văn-học trong và ngoài nước...Hợp-Lưu đa¬ từ lâu, là sân chơi của giới cầm bút thuộc nhưng¬ không-gian, thời-gian và khuynh-hướng khác nhau. Và se¬ tiếp-tục như thế."
Trần Vu¬, tác-giả "Ngôi Nhà Sau Lưng Văn Miếu": "Tất cả bắt đầu bằng một lá thư. (Khánh-Trường) kêu gọi đổi mới cho sinh-hoạt văn-học Việt-Nam ngoài nước. La' thư từ bỏ thái-độ qua sông chặt cầu, phong-tỏa đa¬ bao năm. La' thư công-nhận sự hiện-hưu¬ của con người Việt-Nam sau 1975 trên quê-hương, cho dù con người đó không Quốc-Gia, không Cộng-Hòa...Anh (Khánh-Trường) lôi về với Anh biết bao người viết trẻ thời đó: Trân Sa, Lê Thị Thấm Vân, Vu¬ Quỳnh Nh., Nguyên¬ Thị Thanh-Bình, Phạm Thị Ngọc, Phạm Chi Lan, Nguyên¬ Thị Ngọc Lan, Nguyên¬ Hoàng Nam, Hoàng Mai Đạt, Đô¬ Kh, Trầm Phục Khắc, Ngọc Khôi, Hồ Đình Liêm, Vu¬ Đình Kh., Vinh¬ Hảo.
Nhưng¬ năm 1978-1979, tuy chưa có computer, internet, chưa font chư¬ Việt, mọi thứ còn chép tay, đánh máy bỏ dấu tay, sách bày bán chung với thực-phẩm; người viết người đọc rải-rác, đầy khó-khăn. Nhưng Vo¬ Phiến đa¬ lên đường với niềm nhớ quê-hương manh¬ liệt vô bờ bến của cả một lớp người di-tản. Mọi người Việt tha-hương trân-quý chư¬ Việt, yêu quý, ôm-ấp gìn-giư¬ chư¬ Việt, thứ chư¬ Quốc-Ngư¬ của đám đông bị thua trận thật bất-ngờ.
1982, Mai Thảo quyết-tâm tục-bản tạp-chí Văn, khi sinh-hoạt văn-học hải-ngoại bắt đầu hâm nóng. Mai Thảo, đầu đàn của văn-nghệ Miền Nam quy-tụ dê¬ dàng nhưng¬ bạn văn cùng thời: Con Hùm Xám Vu¬ Khắc Khoan, Thanh Nam, Mặc Đô¬, Nghiêm Xuân Hồng, Túy Hồng, Viên Linh, Nguyên¬ Đông Ngạc, Trang Chau, Tạ Tỵ, Trần Ngọc Minh, Hà Huyền Chi. Mai Thảo còn khám-phá, thừa-nhận, và thúc-đẩy nhưng¬ ngòi bút nư¬: Lê Thị Huệ, Phan Thị Trọng Tuyến, Nguyên¬ Thị Ngọc Nhung, Trần Diệu Hằng, Cao Bình Minh. Đồng-thời, môi¬ tháng, mục "Người Viết Trẻ" giới thiệu một khuôn mặt mới trong làng văn; có khi cùng một số báo có đến bốn nhà văn mới: Nguyên¬ Thạch Giang, Ý Ngôn, Vu¬ Phương Nam, Đặng Mai Lan.
Rồi tạp-chí Làng Văn trình làng. Làng Văn thừa-hưởng "không-khí bừng bừng khí-thế" của một cộng-đồng đang tăng-trưởng chín muồi sung-man¬, kèm nôi¬ nhớ nhà nóng bỏng của lớp người mới vượt biên. Một tạp-chí mới, một lớp độc-giả mới với một tâm-tình mới: Huyền Châu, Tuệ Nga, Hồ Trường An, Ngô Nguyên Dung¬, Nguyên¬ Ngọc Ngạn, Lê Văn Lân, Ngọc Khôi, Nguyên¬ Tấn Hưng, Thái Văn Kiểm, Vo¬ Kỳ Điền, Nguyên¬ Văn Ba, Trần Long Hồ, Phan Ni Tấn, Luân Hoán, Lâm Hảo Dung¬, Diệu Tần, Hoàng Xuân Sơn, Nguyên¬ Đức Bạt Ngàn, v. v...
1985, Vo¬ Phiến tục-bản tạp-chí "Văn Học Nghệ Thuật" để đổi tên thành "Văn-Học" do Nguyên¬ Mộng Giác điều-hành: có thể xem là tạp-chí uy-tín nhất của thời văn-học ấy. Nhưng¬ nhà văn cộng-tác cột trụ của tạp-chí gồm có: Nhật-Tiến, Vo¬ Đình, Lê Tất Điều, Định Nguyên, Tưởng Năng Tiến, Vo¬ Phiến, Nguyên¬ Bá Trạc, Hà Thúc Sinh, Nguyên¬ Tất Nhiên, Thế Uyên, Hoàng Khởi Phong, Trần Hoài Thư, Hoàng Ngọc Tuấn, Nguyên¬ Xuân Hoàng. Còn có nhưng¬ cây viết mới: Khế Iêm, Ngu Yên, Phạm Việt Cường, Phan Tấn Hải, Kiệt Tấn, Thường Quán, Cao Xuân Huy, Trịnh Y Thư, Nguyên¬ Đức Lập, Nguyên¬ Ý Thuần, Hồ Đình Nghiêm, Nguyên¬ Thị Hoàng Bắc, Nguyên¬ Manh Trinh, Trần Trúc Giang, Trần Thị Kim Lan, Trần Thị Lai Hồng, Trân Sa, Lê Bi, Vu¬ Huy Quang, Trương Vu¬, Thế Giang, Trần Vu¬, Đô¬ Kh., Mai Kim Ngọc, Vu¬ Quỳnh Hương, Nhược Thủy (Y Chi).
Vì nhưng¬ tạp-chí trên có đông-đủ nhưng¬ tay viết kỳ-cựu của làng văn quốc-nội và hải-ngoại, tôi ghi chép lại bút-hiệu của họ để quý-vị trong và ngoài nước nghiên-cứu. Mong quý-vị se¬ có nhưng¬ kinh-nghiệm ý-nghia¬ khi dạo qua làng văn Việt-Nam hậu...cộng-sản *-()
