NHA DUONG LAO

THANH ĐÀO

Hôm nay, ông Minh cùng vợ, bà Thanh, đi thăm em ruột của mình, ông Hòa, đang nằm tại Nhà Dưỡng Lão The Guest House. Khu Nursing Home tọa lạc bên cạnh đại lộ Florida, thuộc trung tâm thành phố. Sư đệ ông Minh lúc này, bịnh tâm thần trở nặng. Ông hầu như lãng quên mọi thứ, kể cả bữa ăn của mình. Ông Hòa trước kia là Đại Úy Đại ĐộiTrưởng ĐĐ/ Địa Phương Quân, Quân Lực VNCH thụộc tỉnh Ninh Thuận. Ngày xưa ông ngon lành lắm đó. Đẹp trai, thông minh, học giỏi, có trí nhớ khá tốt. Tuy nhiên, năm đó vì ông tập thiền và Yoga không có thầy, nên bị tẩu hỏa nhập ma. Ông đang ngồi tỉnh tọa thình lình thấy con quỷ mặt tròn như cái mâm, le lưỡi đỏ lờm, trừng mắt nhìn ông từ ngoài cửa sổ, Ông sợ hãi, hét lên, té xuống, ngã đầu trên nền xi măng. Có lẽ thần kinh bị chấn động. Ông phải nằm nhà thương hết hai năm. Khi bớt bịnh, ông đi học lại. Ông tốt nghiệp tú tài và trở thành sĩ quan. Tuy nhiên, tình khí trở nên bất thường lai rai.

Sau đổi đời đầy bi thảm tang thương, vào tháng 4 năm 1975, cũng như bao nhiêu cán bộ, viên chức, sĩ quan chế độ cũ, ông bị tập trung tù cải tạo mút chỉ cà tha. Ông mất tất cả. Bà vợ bái bai lang quân đang khổ sai lao động ở núi rừng xa thẳm quá lâu. Con theo mẹ. Ông sống cô đơn vò võ từ đó. Ông sang định cư tại Mỹ sau này, theo diện cựu tù nhân chính trị HO, như bao nhiêu nạn nhân khác của Miền Nam, sau ngày Bắc quân thôn tính toàn bộ lãnh thổ VNCH. Thật là bi thảm. tang thương, khổ đau, đói rách lầm than, suốt những năm tháng sống dưới chế độ độc tài toàn trị của kẻ chiến thằng.

Ông sang Hoa Kỳ một mình. Ông sống cô đơn lẻ bóng suốt 17 năm qua. Bỗng nhiên bịnh cũ tái phát. Ông hường tiền bịnh, có hai thẻ Medicare và Medicaid, cùng thẻ bảo hiểm sức khỏe Humana, lại không vợ con, bác sĩ tâm thần xác nhận bịnh trạng của ông. Vì vậy ông đủ điều kiện vào nằm trong Nursing Home. Đa phần các nhà dưỡng lão hay trung tâm dành cho người bịnh thần kinh, đều do tư nhân thành lập để kinh doanh. Chính phủ tiểu bang phải trả tiền hàng tháng cho mỗi bịnh nhân là bốn ngàn đô la. Hai cái check tiền bịnh Disabiliy và Extra Help của ông Hòa, cộng lại khoảng 710 đô. Nhà nước trả hơn ba ngàn đô. Trung tâm thu lấy hai check hàng tháng. Họ chỉ chi cho ông Hòa 27 đồng mỗi tháng cho tiền cắt tóc ( giá 10 đô mỗi lần hớt)), tiền hút thuốc lá, tiền tiêu vặt. Cô thủ quỷ, Bookkeeper giữ số tiền này cho mỗi người. Bịnh nhân trong túi không có đồng nào cả. Mỗi lần xài phải gặp cô ta để rút tiền. Nhà Dưởng Lão có căng tin, tiệm hớt tóc, câu lạc bộ bán bánh kẹo, nước giải khát, cà phê, thuốc lá .. cho người bịnh. Trung tâm là nơi kinh doanh mọt mặt. Bác sĩ, y tá, nhân viên phục vụ...đều do Trung Tâm tuyển chọn

Tại Hoa Kỳ, theo kinh nghiệm bà con từng có người thân nằm trong Nursing Home hay Trung Tâm Thần Kinh, thì nhân viên coi sóc người bịnh, hằng ngày thường hành ha đánh đập bịnh nhân vì lý do bướng bỉnh hay không hiểu ý họ muốn nói gì. Đa phần họ chì biết thu tiền thôi. Tình càm, tình người, từ bi bác ái, lòng nhân đạo thật là quý hiếm tại đây. Bác sĩ PL, bác sĩ gia đình của hai anh em ông Minh- Hòa, cho biết, hồi trước bác ruột của ông, nằm nursing home. Ông ta bị một người điên đánh cho té nhào úp mặt xuống thềm xi măng, suýt nữa tử vong. Trong viện dưỡng lão, bịnh nhân hay gây gỗ, đánh nhau hằng ngày, là việc bình thường. Trung Tâm có người coi sóc can thiệp những trường hợp náy Ông Noland, Quản Trị Trung Tâm The Guest House, cho ông Minh biết thế.

ooo

Ông Hòa trước kia thuê nhà của một cặp vợ chồng ở Khu Vĩnh Phát. Sau thời gian ngụ tại đây, họ yêu cầu ông dọn đi nơi khác. Thế là ông Minh và bà Thanh cho em tạm ngụ tại nhà mình. Tuy nhiên, càng ngày, ông Hòa càng yếu sức. Ông ăn xong rồi nằm ngủ trên giường suốt hai mươi ba giờ. Có những khi ông Minh sang nhà thằng Anh, con trai, giữ hộ hai cháu Nội, rồi trở về nhà khoảng 9 giờ tối, ông Hòa vẫn còn ngủ vùi, không chịu nấu ăn gì cả. Mặt mày hốc hác vô cùng. Thật tội nghiệp cho hiệp sĩ tàng tàng man man, mát mát, càng ngày cảng nặng. Nếu sống một mình trong phòng thời tiết hè nóng như ran, không chịu vận động thề dục, thể thao, đi bộ, thì bịnh nhân càng ngày càng yếu đi. Dễ bị stroke ghê lắm. Bác sĩ cho biết vậy. Ông Minh nay đã cán mức “ Thất thập cổ lai hy” cộng thêm bốn niên, tính theo tuổi ta. Sức khỏe tàn tạ vì bị bịnh đủ thứ trong người. Ông yếu sức rồi. Bác Sĩ Phương, một đạo hữu, trên Chùa Tam Bảo từng khuyên ông Minh:

- Ngày trước tôi có điều trị bịnh ông Hòa. Người bịnh tâm thần ở một mình, không ai săn sóc rất là nguy hiềm. Anh ta không vợ con. Anh đã cao niên, bịnh tật đầy người nên đưa em đi Nursing Home hay Trung Tâm Thần Kinh nào đó. Anh hãy xin BS Estes đang điều trị anh ta, đề nghị cho anh ta vào Viện Dưỡng Lão hay Trung Tâm Bịnh Tâm Thần ở tiểu bang này.

Thế là ông Minh, bà Thanh cám ơn BS Phương về lời khuyên chân tình và hợp lý. BS Estes cho ông Hòa gặp nhân viên xã hội ( social worker) của cơ sở thần kinh, trên Đại lộ Government, nơi chữa trị bịnh nhân thuộc dạng này. Sau đó, BS gia đình cho khám phổi xét nghiệm xem có bi lao không, rồi chụp hình quang tuyến X Ray. Thử máu xem tình trạng gan, thận, cholesterol, tiểu đường... Đo huyếp áp theo yêu cầu của Nursing Home.. Ông Hòa may mắn êm ả mọi thứ, duy chỉ bị high blood pressure khá cao. BS gia đỉnh cho thuốc trị liệu với 5 timẹs refills. Sau đó ông bà Minh- Thanh đưa bịnh nhân đến xin ngụ tại Trung Tâm The Guest House nói trên. Trước đây họ từng vào xin hồ sơ nhập viện, nên ông Administrator, điều khiển trung tâm, sốt sắng tiếp nhân bịnh nhân. Ông phỏng vấn hiệp sĩ Hòa, đầu tóc lòa xòa bạc phơ, khuôn mặt héo hắt, buồn thỉu não, như đang đau khổ vô cùng. Có cả cô social worker. Mona, chứng kiến, ghi chép, photo copy các giấy tờ như “ ID ( bằng lái xe), Thẻ Medicare, Medicaid, thẻ An sinh xã hội, thẻ bảo hiểm Humana”. Ông Boss hẹn vài ngày nữa sẽ có kết quả. Bịnh nhân thần kinh” No wife”” No children” cu ki, có hai thẻ Medicare, Medicaid+ bảo hiểm Huamana và đề nghị của bác sĩ thấn kinh đang trị liệu y, và BS gia đỉnh cũng OK, nên trung tâm nhận ngay. Hơn nữa họ nhìn bịnh nhân tóc trắng xóa, đôi mắt thẩn thờ ngây dại. Nói năng quên trước, quên sau. Tiềng Anh coi như trồn mất khỏi trí nhớ của Đại Úy Hòa từ bao giờ. Lúc này ông không nói thao thao bất tuyệt với BS khám bịnh cho ông như trước kia:

- I’m healthy. I do Taichi. I’m walkng everyday. I ride a bicycle to buy foods.

Hiệp sĩ luc này trông phờ phạt, tàn tạ, đôi mắt khờ khờ, dại dại, mơ mơ màng màng.Dáng nhìn đau khổ, bất an, lo âu, buồn bã của người rối loạn thần kinh. Ai ai cũng thấy rõ. Bịnh tâm thần lộ hẳn ra ngoài. Vì vậy, ông Giám Đốc và cô nhân viên xã hội OK cái rụp, như đã kể trên

Vài hôm sau, Thủ Trưởng Noland gọi ông Minh, bảo đưa em lên Trung Tâm The Guest House cho BS của Viện Dưỡng Lão khám bịnh. Ông BS trẻ, người Ấn Độ, hỏi qua tiểu sử bịnh tâm thần của ông Hòa. Biết ông đã nằm nhà thương thần kinh trên đưởng Greenwell Springs một tháng trước kia, vì anh ta la hét ban đêm và có hành động bất thưởng khi cầm lá đơn khiếu nại chủ nhà đưa cho cảnh sát tại cơ sở lau rửa xe Benny’s Carwash, trên đại lộ Airline High Way, nơi anh ta đang làm công nhân. Vì vậy nhân viên công lực nhận thấy sự bất thường của kẻ khiếu kiện. Họ liền đưa anh vào nhà thương EK Long. Rồi họ chuyển anh ta đến nhà thương thần kinh nói trên. BS hỏi bịnh nhân:

- What’s your name ?

- My name’s TD

- How old are you?

Anh ta ngâp ngừng vài giây. Hình như bối rối không nhớ tuổi mình là bao nhiều. Anh ta chợt nói ngay khi nhìn lơ đãng xa xa:

- I’m 89 ( Thực ra anh ta 69 tuổi)

- What date is today.

Anh nhìn BS:

-I don’t understand

BS nhìn ông Minh, yêu cầu ông hỏi em bằng ngôn ngữ mẹ đẻ;

- Hôm nay ngày mấy vậy em?

Ông Hòa hơi ngập ngừng một vài giây, rối nhìn anh nói:

- Ngày 26 tháng 6 năm 2012. ( Thực sự ngày Thursday, June 7 th, 2012)

Bác sĩ quay sang ông Minh, hỏi tức thỉ:

- What day does he answer?

- June 26 th, 2012.

Chỉ có ba câu hỏi đơn sơ, BS điều trị bịnh tâm thần Reddy tại đây, thấy rõ anh ta bị rối loạn thần kinh. Ông liên hệ với BS Estes, BS gia đình PL và Nhà Thưong Tâm Thần sau đó. Buổi chiều cùng ngày, Giám Đốc Noland gọi điện thoại cho ông Minh hay ông Hòa được nhận vào Trung Tâm từ 9 giờ sáng mai ( Friday, June 8 th, 2012) Mang theo nămtrăm đô để đóng chi phí tháng sáu. Như trên đã nói, tiền phòng vằ ăn ở tại Nursing Home là bốn ngàn Mỹ kim mỗi tháng. Medicaid tiểu bang trả khoảng ba ngàn ba, bịnh nhân trả số tiền còn lại. Mỗi người chỉ nhận 27 đồng gởi cho nhân viên Bookkeeper để rút dần chi phí vặt vãnh

Thật ra, ông Minh và bà Thanh muốn em mình ở tại nhà anh chị thì tiện hơn. Lúc mới lên ngụ tạm, ông Hòa chỉ làm vài hành động bất thường, như nhai kẹo chewing gum rồi nhả ra, gắn lên cửa kính tiệm Grocery Jasmin Food Mart ở cạnh nhà ông. Điều này khiến chủ tiệm Lộc giận dữ vô cùng, sau nhiều ngày rình rập mới tóm được thủ phạm. Anh ta làm hung. Ông Minh phải năn nĩ ỷ ôi, xin lỗi anh ta và cho biết em mình bị bịnh tâm thần. Nhờ vậy, người hùng chủ nhân và bà xã chằn lửa, mới từ bi tha tào. Tiếp theo là chàng ta hay ra vòi nước ở hong nhà, kiểm tra, dù đã khóa kỹ rồi. Sau đó, ông đổ thùng xuống cỏ, dù chẳng có nước để đổ.. Xong việc tào lao thiên tướng, anh ta trở ra sau nhà, tiến lại ồng nhựa dùng để phun nước tưới cây.Ông bóp vài lần xem có nước trào ra không. Cứ thế, anh ta thỉnh thoảng làm y như vậy nhiều lần trong ngày. Rõ là hành động bất thường của kẻ bị bịnh rối loạn thần kinh hoang tưởng. Có hôm ông Minh mở cửa phòng gọi em dậy tập thể dục như thường lệ, vào buồi sáng. Hòa không những không chịu ra giường mà còn cư nự và la to:

- Đang có án mạng phía sau nhà. Tiệm Grocery bị Mỹ đen vào cướp. Y bắt bà chị của anh Lộc hiếp dâm. Bà ta chống cự bị chúng đâm chết tại chỗ.

Trời đất quỷ thần ơi!

- Tại sao em biết?

-Tôi nghe tiếng hét của phụ nữ vang tai. Ông điếc sao không hay biết gì cả.

Kinh ngạc, người anh vội chạy ra trước nhà, tiến sang tiệm Food Mart. Nhưng tiệm còn đang đóng cửa vì quá chín giờ mỗi sáng, chủ nhân mới mở .

ooo

Tại khu phố ông Minh đang ngụ cũng có lắm người bị bịnh thần kinh. Mỹ đen, Mỹ trằng , dận Á châu, kể cả VN cũng mang bịnh thời đại hiểm nghèo này. Càng văn minh tiến bộ về của cải vật chất, về khoa học, y tế, về xã hội loài người, tình người và tinh thần luân lý đạo đức, càng sa sút. Dân bị bịnh khùng điên càng ngày càng đông. Ông bà M nổi danh là mát, M mát, Bà xã cũng tàng tàng, man man như lang quân. Con gái cũng đang ăn tiền bịnh. Hai con trai cũng lây máu cha mẹ, bất thường. Thằng T nổi điên, đập bể rest room tốn kém sữa chữa cà mấy ngàn đô.

Nào cậu H, con ông bà đồng hương, cùng khu phố, mỗi lần gặp ông Minh đi bộ, y chạy lại vồn vã:

-Bác Campuchea ơi ! Mình đánh nhau bốn năm lần rồi, quen nhau quá mà ! Tại sao gặp cháu bác làm ngơ vậy ?

Còn cậu Th, con bà T., thì cứ bám theo tỉ tê kể chuyện trên trời dười đất cho ông Minh nghe mỗi lần cậu ta gặp ông “walkng for exercise”ngoài đường phố. Cậu này đã hưởng tiền bịnh từ lâu. Cậu Bill, Mỹ lai, con bà Sáu Lựu Đạn, có vợ con hẳn hoi, bị bịnh tâm thần cho biết, trong người anh ta có một kẻ khác cứ điều khiển anh làm này nọ. Y thằt cổ tự tử sau đó. Cái chết gây xúc động mãnh liệt trong cộng đồng người Việt ở Baton Rouge, thủ phủ tiểu bang miền đông nam Hoa Kỳ

Ngoài ra, cô Mary da màu, hơn ba mươi tuổi, mập béo như bao chỉ xanh. Thị cừ đi núng na, núng nính, la hét ngoài đường. dài dài. Bố nàng là ông Kennedy, ( tên trùng với cố tổng thống Mỹ, bị ám sát trước kia) Ông là cảnh sát hưu trí. Y là cựu chiến binh tại Việt Nam . Y phục vụ tại Pleiku, Qui Nhơn, Biên Hòa khoảng năm 1969- 1970. Y cho ông Minh biết thế. Y là hàng xóm láng giềng của ông bà Minh –Thanh.

Người bịnh tâm thần trong nursing home, nơi ông Hòa đang điều trị khá đông. Nằm cùng phòng số 402 với hiệp sĩ Hòa, có ông Harris, da đen, chừng hơn 50 xuân xanh. Ông ta bị stroke, lưỡi le ra ngoài miệng. Y không nói được, gần như á khẩu. Y chỉ thốt mãi một từ ngữ duy nhất:

- Ah, ah, ah ...

Anh ta cũng bị bịnh tâm thần. Thỉnh thoảng y cười thé lên, nghe thật dễ sợ. Ông Minh hỏi em mình:

- Anh ta có đánh em không?

Ông Hòa thản nhiên trả lời:

- Không. Anh ta hiền khô.

-Anh ta có la hét không? ( Ông giả vờ hỏi thử )

- Không hề la hét gì cả.

Thật tội nghiệp cho người bịnh thần kinh. Không còn nhớ biết gì hết, trời ạ!

- Em có đi bộ và tập thể dục Tập Taichi như ở nhà không?

- Có chớ. Thỉnh thoảng đi bộ bên ngoài hành lang. Tập thề dục trong nhà.

Tuy nhiên, ông Minh hỏi cô y tá Courtney phụ trách khu vực. Cô ta thành thật trả lời:

- Ông ta ăn rồi nằm thôi. Không thấy đi bộ hay tập thể dục chi cả.

Mỗi lần ông bà Minh- Thanh vào trung tâm thăm em, có một vài bịnh nhân ngồi trên xe lăn. Họ thường hút thuốc bên ngoài cửa. Ông Minh lich sự chào họ nhưng đa phần mặt mày ngơ ngáo, phì phà điếu thuôc, nhìn khói bay nghi ngút, mơ màng.Họ không quan tâm gì khác ngoài việc say sưa phì phà thuốc lá thơm. Một bà vợ Mỹ trắng, ngồi nghẽo đầu dựa trên cánh tay mình đang duỗi ra bàn, đôi mắt bất thần, ngơ ngáo, trắng dã. Bên cạnh là ông chồng vào thăm, buồn bã, lo âu ngồi nhìn bà xã bị bịnh nghiêm trọng. Lắm bịnh nhân la hét, cuời ré khắp nơi trong trung tâm.

“ Cuộc đời giả tạm vô thường

Thần kinh bất ổn, thảm thương con người.

Sinh –lão- bịnh- tử tới lui

Tấm thân tư đại réo đòi miếng ăn.

Căn nhà lửa đốt vô ngần

Nghiệp duyên phải trả bao lần chúng sanh

Tu nhân tích đức, hiền lành

An nhiên tự tại long lanh kiếp người.”

THANH ĐÀO