Hoàng-Ân
NGƯỜI HÙNG ÁO VẢI ĐẤT LAM-SƠN:
TRẬN CHI-LĂNG
Nhà Hậu Trần quật-khởi chống quân ngoại-xâm từ năm 1407 đến năm 1413 thì thất-bại hoàn-toàn. Nhưng đối với dân-tộc Việt-Nam, cuộc tranh-đấu để dành quyền sống của dân-tộc, và giữ-gìn đất-đai của tổ-tiên không bao giờ ngừng. Vì thế, mỗi lần thất-bại trong cuộc đấu-tranh cho quyền tự-quyết, mọi tầng lớp nhân-dân lại đoàn-kết chặt-chẽ thêm để khôi-phục lại sự độc-lập cho quốc-dân. Cho nên, sau khi nhà Hậu Trần thất-bại, Bình-Định-Vương Lê-Lợi đã đứng lên tự-nguyện nhận lấy trọng-trách làm người lãnh-đạo toàn dân chống quân Minh tàn-ác luôn đọa-đày, áp-bức người dân Việt.
Lê Lợi, "Người Hùng Áo Vải Đất Lam-Sơn" vốn là một nông-gia tại làng Lam-Sơn, huyện Thụy-Nguyên, phủ Thiếu-Hóa, tỉnh Thanh-Hóa. Cuộc chiến-tranh giải-phóng dân-tộc vào giai-đoạn này có tính-cách thuần-túy nhân-dân hơn cả vì đại đa-số quý vị tướng-lãnh thuộc ban chỉ-huy là nông-dân.
Giặc Minh đầy-đọa, hiếp-bức người dân Việt rất tàn-nhẫn. Tại rừng núi Lam-Sơn, chốn địa-linh nhân-kiệt của giòng giống Việt, Lê Lợi đã quy-tụ được những người đồng-chí tài đức để mưu chiếm lại dân-quốc. Quý vị thủ-lĩnh tay chân của Ngài gồm có: Bùi Quốc Hưng, Đinh Lễ, Lê Linh, Lê Ngân, Lê Thuận, Lê Văn An, Lê Văn Linh, Nguyễn Trãi, Nguyễn Xí, Trần Nguyên Hãn, Trịnh Khả, Trịnh Lỗi, Uy Triệu.
Vào sơ-tuần tháng Giêng năm Mậu Tuất (1418), Lê Lợi khởi-binh từ Lam-Sơn. Ngài xưng-danh là Bắc-Bình-Vương, và phong cho Nguyễn Trãi chức Hàn-Lâm Thừa-Chỉ Học-Sĩ. Cuộc chiến-đấu lúc ban đầu rất gian-lao vì giặc Minh có đến trên 10 vạn quân tinh-nhuệ đang đóng tại những địa-điểm quan-trọng; trong khi quân ta chỉ có độ vài nghìn. Bắc-Bình-Vương đã dùng đến thế du-kích và phục-binh, thắng-lợi cũng nhiều. Nhưng cũng đã bao phen, Vương phải tạm bỏ lại vợ, con cho giặc bắt để lui về thủ thế đợi thời-cơ tại núi Chí-Linh.
Tháng 4 và 5 năm Kỷ-Hợi (1419), có lần giặc Minh bao-vây núi Chí-Linh (thuộc tỉnh Thanh-Hóa), dũng-tướng trung thành của Vương là Lê Lai đã tự-nguyện mặc áo ngự-bào, cưỡi voi xông-pha ngoài trận-địa, giả làm Bắc-Bình-Vương. Giặc Minh giết Lê Lai và lui quân vì tưởng đã giết chết được Vương.
Trận Chi-Lăng là một trong những trận đánh quan-trọng đưa đến thắng-lợi cho quân ta. Vua Minh phái những tướng giỏi thống-lĩnh 10 vạn quân cùng 2 vạn chiến-mã tiến vào Việt-Nam qua ngả Quảng-Tây. Liễu Thăng đem 5 vạn lính và 1 vạn chiến-mã vào cửa Pha Lũy (Nam-Quan). Mộc-Thạnh vượt qua cửa Lê-Hoa (Tuyên-Quang). Bắc-Bình-Vương dùng kế "thanh-dã" tức "vườn không nhà trống", hạ-lệnh cho dân-chúng tản-cư khỏi các vùng Lạng-Giang, Bắc-Giang, Tam-Đái, Tuyên-Quang, Qui-Hóa. Vương dùng chiến-thuật "tốc chiến, tốc thắng" để đánh phủ đầu quân tiếp-viện của giặc Minh khi chúng mới kéo quân từ xa-xôi đến, chưa kịp lập trại; hoặc khi chúng vừa lập trại, còn mệt-mỏi.
Lê Linh, Lê Sát, Lê Thụ, Lưu Nhân-Chú cầm đầu 1 vạn tinh-binh và 5 con voi phục ở Ải Chi-Lăng chờ quân của Liễu Thăng. Lê Khả, Lê Lý, Lê Trung, Phạm Văn Xảo chia quân chặn giặc ở những địa-điểm quan-trọng.
Trận Chi-Lăng tốn mất hai ngày thì đại-thắng: Khi giặc Minh tiến đánh Chi-Lăng, Lê Lựu thống-lĩnh phục-binh tiến ra khiêu-chiến nhử giặc đuổi theo. Lê Lựu cho nổ tiếng pháo hiệu: biết Liễu Thăng và quân-binh đã bị lừa vào đúng trận-thế, dũng-tướng Lê Sát và Lưu Nhân-Chú đem quân mai-phục bủa-vây. Giặc hoảng-hốt ùa tìm chỗ thoát. Liễu-Thăng cùng 100 kỵ-quân bị chém ở núi Mã-Yên. Tướng Thanh là Lương-Minh bị chém 5 ngày sau Liễu-Thăng; Lý-Khánh tự-sát 3 ngày sau đó. Còn lại tướng giặc Thanh là Hoàng-Phúc, Thôi-Tụ kéo tàn-quân về thành Xương-Giang: thì Dũng-Tướng Trần Nguyên-Hãn đã chiếm được thành Xương-Giang (xã Thọ-Xương, phủ Lạng-Giang). Vì trời bão lớn, giặc Thanh không phản-công được. Thôi-Tụ bắn súng hiệu gọi quân tiếp-vận của hai thành Đông-Quan và Chí-Linh, Thôi-Tụ không biết rằng hai thành ấy cũng đang lâm-nguy.
Bình-Định-Vương ra lệnh cho quân đóng tại các trọng-điểm thủy và bộ từ cửa Ải Mã-Yên, Chi-Lăng, và Phá-Lũy. Trần Nguyên-Hãn có bổn-phận chặn đường vận-lương của địch-quân. Hoàng-Phúc giả xin hòa để bí-mật di-binh đánh thành Chí-Linh. Vương sai Lê Khôi, Lê Vấn đem ba nghìn cảm-tử-quân cùng với Lê Lý, Lê Sát bắt sống được Hoàng-Phúc và Thôi-Tụ cùng rất nhiều tù-binh.
Theo mật-lệnh của Vương, quý tướng Lê Khả và Phạm Văn Xảo bố-trí quân mai-phục ở cửa Lê-Hoa, để chờ lão-tướng Mộc Thạnh là một tướng Thanh có rất nhiều kinh-nghiệm chiến-trường. Sau khi đạo-quân của Liễu-Thăng đã bị tiêu-diệt, quý dũng-tướng Lê Khả và Phạm Văn Xảo phá tan đạo quân của Mộc Thạnh ở ngòi Lĩnh-Thủy. Vương-Thông, Sơn-Thọ của giặc Minh cử sứ là Hạ Thiên-Hộ đến đại-bản-doanh của Bắc-Bình-Vương xin cầu hòa.
